Phân tích - Bình luận
Giá dầu giảm gần 20%: Tín hiệu nào cho kinh tế Việt Nam?
Giá dầu giảm mạnh nhất kể từ đại dịch COVID-19 giúp giảm áp lực chi phí và lạm phát.
Khép lại phiên giao dịch cuối cùng của tháng 5 (ngày 29/5), giá dầu Brent đã lùi về quanh ngưỡng 91-92,56 USD mỗi thùng, mức thấp nhất trong khoảng 6 tuần và đánh dấu tháng giảm sâu nhất kể từ thời kỳ đại dịch COVID-19.
Tính chung cả tháng 5, giá dầu Brent mất gần 19% giá trị. Động lực chính của đợt lao dốc tới từ kỳ vọng hạ nhiệt căng thẳng giữa Mỹ và Iran tại eo biển Hormuz.
Trong những ngày qua, Mỹ và Iran được cho là đã đạt được nhiều đồng thuận về một bản ghi nhớ gia hạn lệnh ngừng bắn trong 60 ngày. Các điều khoản sơ bộ bao gồm khả năng cho phép tàu thuyền lưu thông tự do qua eo biển Hormuz và việc Iran rà phá toàn bộ thủy lôi trong vòng 30 ngày.
Tính bền vững bị nghi ngờ
Tuy nhiên, đây vẫn chưa phải kết quả cuối cùng. Tổng thống Mỹ Donald Trump chưa phê duyệt các điều khoản, trong khi truyền thông Nhà nước Iran khẳng định thỏa thuận chưa được chốt.
Do đó, đợt giảm giá dầu này chủ yếu mang tính giai đoạn, khi thị trường đang định giá lại phần bù rủi ro địa chính trị, hơn là tín hiệu nguồn cung đã thực sự cải thiện.
Dòng dầu thực tế vẫn tắc nghẽn. Theo phân tích của UBS, lượng dầu xuất khẩu của Iran trong tháng 5 tụt xuống dưới 0,3 triệu thùng mỗi ngày, so với mức trung bình 1,5 triệu thùng của tháng 4 và 1,7 triệu thùng của tháng 3; hoạt động bốc dỡ trong khu vực vịnh được mô tả là cực kỳ thấp. Trên thực địa, các vụ tấn công vẫn tiếp diễn ngay trong tuần cuối tháng, với việc lực lượng Iran phóng tên lửa về phía Kuwait và điều thiết bị bay không người lái hướng ra eo biển.
Để hình dung mức độ biến động, xung đột bắt đầu từ ngày 28/2 khiến cả dầu Brent và dầu WTI đều đã tăng hơn 45% so với thời điểm trước chiến sự, có phiên giá dầu Brent vượt mốc 107 USD mỗi thùng. Bởi vậy, tín hiệu hạ nhiệt giá dầu cũng chỉ đủ kéo giá rơi gần 1/5 chỉ trong vòng một tháng, và cũng cho thấy chiều ngược lại có thể xảy ra nhanh không kém.
Tuy vậy, các chuyên gia cảnh bảo không nên vội coi đây là một xu hướng bền vững. Thứ nhất, toàn bộ kịch bản phụ thuộc vào diễn biến địa chính trị chưa ngã ngũ. Chỉ một động thái leo thang hoặc một lời bác bỏ thỏa thuận cũng có thể đảo chiều giá ngay trong một phiên. Thực tế suốt tháng 5, giá dầu đã nhiều lần bật tăng rồi lao dốc theo từng phát ngôn của các bên liên quan.
Thứ hai, ngay cả khi lệnh ngừng bắn được duy trì, việc khôi phục dòng chảy dầu sẽ diễn ra chậm. Các nhà phân tích cảnh báo cần thời gian để rà phá thủy lôi, sửa chữa hạ tầng bị hư hại và tái khởi động phần công suất đã bị đóng, chưa kể độ trễ trong việc điều hướng lại đội tàu chở dầu. Nói cách khác, mặt bằng giá có thể không giảm nhanh và đều như kỳ vọng của thị trường.
Tạo dư địa cho Việt Nam
Với Việt Nam, một nền kinh tế có độ mở cao và nhập khẩu lớn xăng dầu thành phẩm, đà giảm giá dầu quốc tế mang lại khoảng dư địa đáng kể cho chi phí đầu vào.
Giá nhiên liệu hạ nhiệt tác động trực tiếp tới các ngành thâm dụng năng lượng như vận tải đường bộ, hàng không, logistics, đánh bắt thủy sản và sản xuất công nghiệp, vốn là những lĩnh vực chịu sức ép biên lợi nhuận trong suốt giai đoạn giá dầu leo thang. Các nhóm sử dụng sản phẩm hóa dầu làm nguyên liệu, như nhựa hay phân bón, cũng được hưởng lợi gián tiếp.
Quan trọng hơn ở tầm điều hành vĩ mô, chi phí năng lượng thấp hơn giúp giảm bớt áp lực lạm phát. Đây là điểm rất đáng chú ý trong bối cảnh chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5 của Việt Nam đã tăng 4,44% so với cùng kỳ, theo số liệu Cục Thống kê.
Đây là mức không còn nhiều khoảng cách so với ngưỡng kiểm soát mục tiêu của cả năm. Nếu mặt bằng giá dầu duy trì ở vùng thấp, gánh nặng lạm phát chi phí đẩy sẽ được nới lỏng, qua đó mở rộng phần nào không gian chính sách cho cơ quan điều hành.
Sự bất định hai mặt này đặt ra bài toán phòng ngừa rủi ro cho doanh nghiệp Việt. Các đơn vị có tỷ trọng chi phí nhiên liệu lớn nên cân nhắc công cụ phòng vệ giá thay vì đặt cược vào một chiều giảm, đồng thời xây dựng kịch bản chi phí ở nhiều mức giá khác nhau để chủ động ứng phó.
Về phía cơ quan điều hành, biên độ giảm giá dầu hiện tại tạo điều kiện thuận lợi để điều chỉnh giá bán lẻ trong nước và củng cố dư địa kiểm soát lạm phát, song vẫn cần chuẩn bị cho khả năng giá quốc tế bật lại.