24h

Việc chuyển mạnh từ tuyên truyền, vận động sang áp dụng các biện pháp "cứng rắn", gắn trách nhiệm người đứng đầu được coi là nhiệm vụ sống còn nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người và tài sản trước khi mùa mưa bão năm 2026 chính thức bắt đầu.

Áp lực từ những "khúc sông nghẽn"

Tuyến đê tả sông Đáy qua xã Ý Yên từ lâu đã là khu vực tập trung các hoạt động sản xuất, kinh doanh vật liệu nhộn nhịp. Sự phát triển tự phát này kéo theo nhiều hệ lụy phức tạp cho an toàn hành lang thoát lũ.

Theo thống kê của UBND xã, hiện trên địa bàn có 13 bến bãi đang hoạt động trong các lĩnh vực: kinh doanh vật liệu xây dựng, đóng mới tàu thuyền, chế biến than và sản xuất bê tông thương phẩm. Qua kiểm tra thực tế, phần lớn các bến bãi này đang tồn tại các vi phạm nghiêm trọng như: chưa được cấp phép, vẫn hoạt động khi đã hết hạn hoặc không đủ điều kiện cấp phép. Đáng chú ý, nhiều tổ chức, cá nhân còn tự ý xây dựng công trình vượt diện tích, cơi nới hạng mục ngoài quy hoạch, thậm chí xây dựng kiên cố ngay trong hành lang bảo vệ đê.

Qua rà soát, dọc tuyến đê tả Đáy qua xã Ý Yên hiện có 13 bến bãi kinh doanh vật liệu, đóng tàu, chế biến than và sản xuất bê tông. Phần lớn trong số này đang tồn tại nhiều sai phạm nghiêm trọng. Nhiều đơn vị đã hết hạn cấp phép từ các năm 2019, 2022, 2023 nhưng vẫn tiếp tục hoạt động như: bãi của ông Nguyễn Hữu Hùng, Công ty TNHH Chính Quyên, Công ty TNHH Hoa Việt...

Thậm chí, bến bãi của ông Vũ Trọng Bằng hay Trạm than Yên Bằng hoàn toàn chưa được cấp phép nhưng vẫn ngang nhiên hoạt động, dựng lán xưởng trái phép. Tình trạng vi phạm còn xâm phạm trực tiếp đến kết cấu đê điều.

Điển hình như Công ty TNHH Công Nam xây dựng mố cẩu, tường bao và đặt container trong hành lang bảo vệ đê; Công ty TNHH Xuân Nhật Thành chất tải vật liệu quá cao sát cầu cảng Dinh Tần. Một số đơn vị dù được cấp phép như Công ty Xuân Khiêm, Công ty Hải Long cũng tự ý xây dựng hạng mục ngoài danh mục được duyệt hoặc chất tải cao quá quy định.

Theo cơ quan chức năng, công tác xử lý gặp khó do chưa có quy hoạch bến bãi kinh doanh vật liệu trên bãi sông. Thời hạn cấp phép ngắn khiến doanh nghiệp ngại gia hạn. Đáng chú ý, một số đơn vị đang làm thủ tục thì phải bỏ dở do phải dừng lại theo chỉ đạo tại Công văn số 179/UBND-VP3 ngày 19/3/2019 của UBND tỉnh (cũ).

Bên cạnh đó, việc một số xã trước đây tự ý ký hợp đồng cho thuê đất công ngoài bãi sông trái thẩm quyền đã gây chồng chéo, khó quản lý. Sự vào cuộc của chính quyền cơ sở có lúc thiếu quyết liệt, hầu hết chỉ dừng lại ở mức nhắc nhở, vận động, dẫn đến tình trạng "nhờn" luật của các chủ bến bãi.

Trước tình hình đó, thực hiện chỉ đạo sát sao của UBND tỉnh Ninh Bình, chính quyền xã Ý Yên đã phối hợp chặt chẽ với ngành Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương vào cuộc. Không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền trên loa phát thanh, địa phương đã thành lập các tổ công tác liên ngành trực tiếp "đi từng ngõ, gõ từng nhà" để trao thông báo giải tỏa.

Ông Phạm Văn Hưng, Phó Chủ tịch UBND xã Ý Yên cho biết: "Thực hiện nghiêm chỉ đạo của tỉnh, xã đã ban hành Kế hoạch và Thông báo về việc xử lý, giải tỏa các vi phạm. Ban Chỉ đạo của xã cùng các tổ công tác liên ngành về đất đai, môi trường, xây dựng, giao thông và thủy lợi đã trực tiếp xuống từng cơ sở để giao văn bản, kết hợp vận động người dân tự giác chấp hành”.

Đối với vật liệu và thiết bị, xã yêu cầu các chủ bến bãi phải chủ động san gạt, hạ thấp độ cao các đống cát, đá không vượt quá mức quy định; di dời toàn bộ máy móc nằm trong hành lang bảo vệ đê và lòng sông để không gây cản trở dòng chảy. Đối với các công trình phụ trợ, các hộ phải tự tháo dỡ nhà tạm, lán trại, tường rào xây dựng trái phép.

Đối với những trường hợp cố tình không chấp hành, xã sẽ kiên quyết đình chỉ hoạt động và lập hồ sơ cưỡng chế giải tỏa theo đúng quy định, mọi chi phí phát sinh đối tượng vi phạm phải tự chịu trách nhiệm. Xã Ý Yên quyết tâm đến ngày 30/6 sẽ cơ bản hoàn thành toàn bộ công tác xử lý.

Sự quyết liệt nhưng thấu tình đạt lý của chính quyền đã nhận được phản hồi tích cực. Ông Vũ Văn Cường - Giám đốc Công ty TNHH Vũ Văn Cường chia sẻ: Bản thân tôi hoàn toàn đồng tình và tự nguyện trả lại mặt bằng vì sự an toàn chung của cộng đồng trước mùa mưa bão. Tuy nhiên, là một doanh nghiệp đang tạo việc làm cho nhiều người lao động, tôi mong muốn các cấp chính quyền xem xét, bố trí cho Công ty một vị trí mới phù hợp, đúng quy hoạch để chúng tôi ổn định sản xuất, bảo đảm đời sống cho công nhân.

Định hình hành lang pháp lý, "gắn trách nhiệm" vào ghế người đứng đầu

Câu chuyện tại tuyến đê tả sông Đáy chỉ là một nét trong bức tranh tổng thể về quản lý đê điều tại Ninh Bình. Theo Chi cục Thủy lợi, tình trạng vi phạm pháp luật về đê điều diễn ra phức tạp, số lượng vụ việc tồn đọng tích tụ qua các năm rất lớn do lịch sử để lại và áp lực phát triển kinh tế. Trong khi đó, kết quả giải tỏa tại một số địa phương chưa đạt kỳ vọng, xử lý thiếu kiên quyết.

Để giải quyết tận gốc, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu phân định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành. Trọng tâm là Quyết định số 07/2026/QĐ-UBND ngày 15/01/2026 của UBND tỉnh về Quy chế phối hợp trong phòng ngừa, xử lý vi phạm. Đây được coi là hành lang pháp lý quan trọng để các lực lượng phối hợp đồng bộ.

Ông Nguyễn Mạnh Trung, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi nhấn mạnh: "Do hệ thống đê điều trải dài nên việc quản lý gặp khó khăn. Lực lượng chuyên trách đang tăng cường tuần tra để phát hiện vi phạm ngay từ giờ đầu, phối hợp lập biên bản, đình chỉ ngay hành vi và quyết không để phát sinh vi phạm mới".

Cũng theo ông Trung, để đạt hiệu quả bền vững, vai trò của chính quyền cấp cơ sở là quyết định. Các địa phương cần áp dụng nghiêm các chế tài xử phạt theo Nghị định số 03/2022/NĐ-CP; xây dựng lộ trình xử lý rõ ràng và công khai rộng rãi kết quả trên các phương tiện thông tin đại chúng để nhân dân cùng giám sát.

Tại buổi kiểm tra thực tế, ông Trần Anh Dũng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp thường xuyên kiểm tra, kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm đê điều. Đặc biệt là các bãi tập kết vật liệu, trạm trộn bê tông trái phép trên bãi sông, hành lang thoát lũ.

Sở Xây dựng phối hợp với các ngành và các địa phương: Ý Yên, Yên Đồng, Hoa Lư, Nam Hoa Lư, Đông Hoa Lư tập trung xử lý nghiêm các trường hợp xây dựng trái phép liên quan đến quy hoạch, xây dựng theo quy định.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh cũng chỉ đạo tăng cường kiểm tra, xử lý sai phạm đối với các dự án nạo vét luồng, bến thủy nội địa, bến bãi tập kết không phép bốc xếp hàng hóa tự phát ven sông gây ảnh hưởng đến an toàn đê điều. Đồng thời, giao Sở Tài chính phối hợp rà soát các dự án liên quan đến đê điều. Thanh tra tỉnh tổ chức các đoàn kiểm tra việc xây dựng, khai thác, sử dụng đất trong phạm vi bảo vệ đê để kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm sai phạm.

Ngày 18/5/2026, UBND tỉnh Ninh Bình ban hành văn bản số 3217/UBND-VP3 về việc tập trung xử lý vi phạm đê điều, ngay sau chỉ đạo nghiêm khắc từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Văn bản phát đi thông điệp mạnh mẽ khi gắn trách nhiệm pháp lý trực tiếp với người đứng đầu: “Chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật và Chủ tịch UBND tỉnh nếu để xảy ra mất an toàn đê điều, vi phạm kéo dài, chậm trễ xử lý hoặc để phát sinh vi phạm mới”.

Mùa mưa bão năm 2026 đã cận kề. Những chuyển biến bước đầu tại xã Ý Yên là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, để giải tỏa toàn bộ các bến bãi, công trình vi phạm trên toàn tỉnh, hoàn trả nguyên trạng hành lang thoát lũ trước mốc 30/6 vẫn là bài toán đầy áp lực, đòi hỏi sự vào cuộc thực chất từ các địa phương.

Lê Cường