24h

Bộ Công an vừa cảnh báo nhiều thủ đoạn vi phạm pháp luật trong lĩnh vực thuế đang diễn biến ngày càng tinh vi, từ doanh nghiệp “ma”, hóa đơn khống đến trốn thuế trên nền tảng số. Dù không mới, các hành vi này liên tục biến tướng, gây khó khăn cho công tác quản lý và làm gia tăng nguy cơ thất thu ngân sách.

Một trong những thủ đoạn phổ biến là thuê, mua thông tin căn cước công dân để đăng ký thành lập nhiều doanh nghiệp nhưng không tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh thực chất, thường được gọi là doanh nghiệp “ma”, nhằm mua, phát hành hóa đơn khống để trốn thuế, thu lợi bất chính.

Đây là hình thức vi phạm đã tồn tại nhiều năm nhưng vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp do lợi nhuận lớn và nhu cầu từ một bộ phận doanh nghiệp muốn giảm nghĩa vụ thuế bằng các giao dịch không có thật.

Bộ Công an dẫn một số vụ việc điển hình, trong đó có vụ Trương Thị Hồng tại TP HCM liên quan đến hành vi phát hành, mua bán trái phép hóa đơn; vụ án tại Đồng Nai liên quan đến việc mua bán hơn 10.000 hóa đơn với tổng giá trị hơn 6.000 tỷ đồng; hay vụ việc tại Đà Nẵng với giá trị hóa đơn vi phạm hơn 200 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, hành vi sử dụng hóa đơn khống để kê khai chi phí đầu vào, nâng khống chi phí nhằm giảm thu nhập chịu thuế cũng tiếp tục là vấn đề đáng lo ngại. Thủ đoạn này giúp doanh nghiệp làm giảm lợi nhuận trên sổ sách, từ đó giảm số thuế phải nộp.

Một thủ đoạn khác cũng được cơ quan chức năng cảnh báo là việc lập hai hệ thống sổ sách kế toán. Trong đó, một hệ thống được sử dụng để theo dõi doanh thu, chi phí thực tế phục vụ hoạt động nội bộ; hệ thống còn lại được dùng để kê khai thuế với doanh thu thấp hơn thực tế hoặc chi phí cao hơn thực tế.

Hành vi này không chỉ gây thất thu ngân sách mà còn làm méo mó môi trường cạnh tranh, tạo sự bất bình đẳng giữa các doanh nghiệp tuân thủ nghiêm túc nghĩa vụ thuế với các đơn vị cố tình gian lận.

Đáng chú ý, cơ quan công an cũng cảnh báo thủ đoạn nâng khống giá nguyên liệu đầu vào để tăng chi phí sản xuất, qua đó chiếm đoạt thuế. Đây là hành vi khó phát hiện nếu chứng từ, hợp đồng, hóa đơn và dòng tiền được hợp thức hóa qua nhiều lớp giao dịch.

Cùng với sự phát triển mạnh của kinh tế số, thương mại điện tử và hoạt động bán hàng qua mạng xã hội, hành vi trốn thuế trên nền tảng số đang trở thành điểm nóng.

Theo cảnh báo của Bộ Công an, nhiều cá nhân, hộ kinh doanh và tổ chức lợi dụng hoạt động livestream, bán hàng online, kinh doanh trên sàn thương mại điện tử hoặc các nền tảng số để che giấu doanh thu, không đăng ký thuế hoặc không kê khai đầy đủ doanh thu từ hoạt động bán hàng trực tuyến và quảng cáo.

Đây là lĩnh vực đặc biệt phức tạp bởi dòng tiền, doanh thu và giao dịch có thể được thực hiện qua nhiều nền tảng khác nhau, khiến công tác kiểm tra, đối soát gặp không ít khó khăn nếu thiếu công cụ giám sát phù hợp.

Dù thủ đoạn có thay đổi dưới nhiều hình thức khác nhau, bản chất của các hành vi vi phạm vẫn là che giấu doanh thu, hợp thức hóa chi phí hoặc tạo dựng các giao dịch không có thật nhằm giảm nghĩa vụ thuế.

Bộ Công an khuyến cáo các doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh cần chủ động đăng ký, kê khai, nộp thuế đầy đủ, đúng quy định; lập và xuất hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ; lưu giữ chứng từ, sổ sách kế toán theo quy định; tuyệt đối không mua bán, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp hoặc tiếp tay cho các hành vi gian lận thuế.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, Luật sư Nguyễn Thanh Phong – Trưởng chi nhánh Công ty Luật Sa Vĩ tại Hà Nội cho rằng, điều đáng lo ngại là không ít cá nhân, hộ kinh doanh và cả doanh nghiệp vẫn đang đánh giá thấp rủi ro pháp lý của các hành vi gian lận thuế.

Theo Luật sư Phong, nhiều người vẫn cho rằng việc kê khai thiếu doanh thu, mua bán hóa đơn hoặc hợp thức chi phí chủ yếu là vi phạm hành chính và chỉ dừng ở mức xử phạt bằng tiền.

“Đây là cách nhìn rất nguy hiểm. Với các hành vi có tổ chức, có chủ đích, diễn ra trong thời gian dài hoặc gây thất thu lớn cho ngân sách, rủi ro pháp lý không còn dừng ở xử phạt hành chính mà hoàn toàn có thể chuyển sang trách nhiệm hình sự”, Luật sư Nguyễn Thanh Phong nhấn mạnh.

Cũng theo luật sư, trong bối cảnh cơ quan chức năng đang tăng cường đối soát dữ liệu thuế, dòng tiền ngân hàng, giao dịch điện tử và hoạt động kinh doanh trên nền tảng số, khoảng trống để che giấu doanh thu hoặc thực hiện các giao dịch gian lận đang ngày càng thu hẹp.

“Lợi ích ngắn hạn từ hành vi gian lận thuế không tương xứng với rủi ro pháp lý mà cá nhân, tổ chức có thể phải đối mặt. Trong bối cảnh công tác quản lý thuế ngày càng được số hóa và siết chặt, tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ thuế không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là nghĩa vụ đối với Nhà nước và xã hội”, Luật sư Nguyễn Thanh Phong nhận định.

Nguyễn Giang