Kinh tế

Hình thành không gian phát triển mới

Phát biểu khai mạc Tuần lễ Kinh tế – Tài chính – Công nghệ tổ chức tại Cung Hội nghị Quốc tế, Furama Resort Đà Nẵng sáng ngày 7/7, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng khẳng định sự kiện là diễn đàn kết nối chính sách, tài chính, công nghệ, doanh nghiệp và tri thức quốc tế. Đồng thời, đây cũng là không gian để các nhà quản lý, chuyên gia, nhà đầu tư và doanh nghiệp cùng trao đổi về những vấn đề phát triển rất mới, rất khó, nhưng rất cần thiết đối với Việt Nam trong giai đoạn tới.

Theo Phó Thủ tướng, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải phát triển nhanh hơn, nhưng đồng thời phải phát triển chất lượng hơn, bền vững hơn và tự chủ hơn. Mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới chỉ có thể đạt được nếu Việt Nam tạo ra được các động lực mới về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, tài chính hiện đại, thị trường vốn, nhân lực chất lượng cao và năng lực thực thi chính sách.

“Trong bối cảnh đó, Chính phủ xác định cần hình thành những không gian phát triển mới, những cơ chế thử nghiệm mới và những cực tăng trưởng mới. Chúng ta cần những địa phương đủ năng động, đủ quyết tâm và đủ năng lực để đi đầu trong triển khai các mô hình mới; qua đó vừa tạo động lực cho chính địa phương, vừa đóng góp kinh nghiệm thực tiễn cho quá trình hoàn thiện thể chế và chính sách ở cấp quốc gia”, Phó Thủ tướng cho hay.

Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, Đà Nẵng là một trong những địa phương có nhiều điều kiện để đảm nhiệm vai trò đó. Thành phố có vị trí chiến lược ở miền Trung, có truyền thống năng động, môi trường sống tốt, hệ thống hạ tầng đang được đầu tư, nguồn nhân lực ngày càng được nâng cao và khả năng kết nối quốc tế ngày càng rộng mở.

Đặc biệt, với các định hướng mới về Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC), Khu Thương mại tự do (FTZ), logistics, công nghệ cao, tài chính số, tài chính xanh, đổi mới sáng tạo và thành phố đáng sống, Đà Nẵng đang đứng trước cơ hội rất lớn để bứt phá. Tuy nhiên, cơ hội lớn luôn đi kèm yêu cầu lớn.

Theo Phó Thủ tướng: “Muốn trở thành một cực tăng trưởng mới, Đà Nẵng không chỉ cần tầm nhìn tốt, mà cần năng lực thực thi tốt; không chỉ cần dự án lớn, mà cần cơ chế vận hành hiệu quả; không chỉ cần thu hút vốn, mà cần thu hút được dòng vốn chất lượng cao, công nghệ, tri thức, nhân tài và các đối tác có khả năng đồng hành lâu dài”.

Từ đây, Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành Trung ương tiếp tục đồng hành với thành phố Đà Nẵng trong quá trình triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù; chủ động phối hợp tháo gỡ các vướng mắc về thể chế, quy hoạch, hạ tầng, đầu tư, tài chính và nhân lực. Những vấn đề mới như IFC, FTZ, tài chính số, tài sản số, fintech, sandbox, dữ liệu và đổi mới sáng tạo đều cần cách tiếp cận mới vừa khuyến khích đổi mới, vừa kiểm soát rủi ro; vừa tạo không gian phát triển, vừa bảo đảm ổn định, minh bạch và an toàn hệ thống.

Dịch chuyển tăng trưởng

Cùng trao đổi, ông Thái Thanh Quý – Phó trưởng ban Thường trực Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương cho rằng Việt Nam đã đạt được những thành tựu rất quan trọng nhưng các dư địa tăng trưởng dựa nhiều vào lao động chi phí thấp, khai thác tài nguyên, mở rộng đầu tư, ưu đãi theo đầu vào và gia tăng quy mô đang dần thu hẹp. Trong khi đó, ông Quý đề cập thế giới đang thay đổi nhanh chóng dưới tác động của trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, kinh tế số, kinh tế xanh, chuyển dịch chuỗi cung ứng, cạnh tranh chiến lược...

“Nếu không đổi mới mô hình phát triển ngay từ bây giờ, Việt Nam có thể bị chậm lại khi lợi thế lao động chi phí thấp suy giảm, trong khi năng lực cạnh tranh dựa trên năng suất, công nghệ, thể chế và đổi mới sáng tạo chưa đủ mạnh. Ngược lại, nếu biết tận dụng thời điểm này, Việt Nam có thể vươn lên một nấc thang phát triển mới”, ông Quý chia sẻ.

Theo ông Thái Thanh Quý, trong thời gian tới Việt Nam cần chuyển từ tăng trưởng dựa nhiều vào các yếu tố đầu vào sang tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo, thể chế hiện đại, doanh nghiệp năng động và con người sáng tạo. Vì vậy, cần các giải pháp chuyển từ tư duy Nhà nước quản lý sang Nhà nước kiến tạo, lấy doanh nghiệp và người dân làm trung tâm phục vụ.

Cụ thể, Nhà nước không làm thay thị trường, không can thiệp hành chính vào mọi hoạt động kinh tế, mà tập trung kiến tạo môi trường phát triển, bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, giảm chi phí tuân thủ, tháo gỡ điểm nghẽn và đồng hành cùng doanh nghiệp. Trong đó, kinh tế tư nhân, khu vực FDI, kinh tế nhà nước và các chủ thể đổi mới sáng tạo phải cùng được đặt trong một hệ sinh thái bình đẳng, minh bạch và cùng kiến tạo giá trị.

Tiếp đến, chuyển từ thể chế xin – cho sang thể chế phát triển hiện đại, minh bạch, ổn định và dễ thực thi. Theo đó, tư duy “không quản được thì cấm” không còn phù hợp mà cần chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý thủ tục sang quản trị rủi ro, từ kiểm soát hành chính sang tạo lập khung khổ để đổi mới sáng tạo được thử nghiệm trong giới hạn an toàn.

“Một thể chế tốt không chỉ bảo đảm trật tự, mà còn phải khuyến khích cái mới, bảo vệ quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh hợp pháp và niềm tin của nhà đầu tư”, ông Quý nói.

Cũng theo ông Quý, trong tương lai cần chuyển từ phát triển hạ tầng đơn lẻ sang xây dựng hệ thống hạ tầng chiến lược tích hợp. Hạ tầng phải mở ra không gian phát triển mới, tạo liên kết vùng, nâng năng suất và giảm chi phí giao dịch cho nền kinh tế.

Tương tự, cần phải chuyển từ vốn ngắn hạn sang vốn dài hạn và cơ chế chia sẻ rủi ro. Cần phát triển thị trường vốn theo chiều sâu, quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ tăng trưởng, tài chính xanh, tài chính chuyển đổi, cơ chế đồng đầu tư công – tư, vốn mồi và các công cụ chia sẻ rủi ro. Nhà nước cần tạo điều kiện để vốn đi vào các lĩnh vực có giá trị dài hạn, thay vì chỉ chạy theo lợi nhuận ngắn hạn.

Cuối cùng là chuyển từ thu hút đại trà sang thu hút chọn lọc, lan tỏa công nghệ và nâng cấp chuỗi giá trị. Việt Nam không chỉ cần thêm vốn, thêm dự án, thêm diện tích lấp đầy, mà cần những nhà đầu tư có công nghệ, quản trị, R&D, liên kết chuỗi giá trị, đào tạo nhân lực và cam kết phát triển bền vững.

“Việt Nam đang đứng trước thời cơ lịch sử để bứt phá. Đổi mới mô hình tăng trưởng, đổi mới mô hình phát triển là yêu cầu khách quan và cấp thiết để đất nước phát triển nhanh hơn, bền vững hơn, tự chủ hơn và nhân văn hơn”, ông Thái Thanh Quý khẳng định.

Tuấn Vỹ