Doanh nghiệp
AI định hình lại tiêu chuẩn lao động
Doanh nghiệp không xem AI thay thế cho các kỹ năng truyền thống mà coi đây là yếu tố bổ trợ để người lao động phát huy tốt hơn những nền tảng sẵn có.
Theo ManpowerGroup, thị trường lao động ngày càng cần những nhân sự vừa sở hữu kỹ năng chuyên môn vừa có năng lực thích nghi, học hỏi và làm việc hiệu quả với các công nghệ mới.
AI chưa gây ra mất việc làm trên diện rộng
Một nghiên cứu mới của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) tại Đông Nam Á năm 2025 cho thấy, 22,9% tổng số việc làm tại khu vực, tương đương gần 80 triệu người lao động, thuộc các nghề có khả năng chịu tác động từ GenAI ở mức cao hơn mức tối thiểu.
Tuy nhiên, chỉ 3,3% lực lượng lao động, tương đương khoảng 11,7 triệu người, làm việc trong nhóm nghề được xếp vào mức độ chịu tác động cao nhất. Trong khi đó, khoảng 67% số việc làm vẫn tập trung ở những nghề chưa được xác định là chịu tác động của GenAI.
Trong 9 quốc gia Đông Nam Á có số liệu, Singapore có tỷ lệ người lao động làm việc trong các nghề chịu tác động từ GenAI cao hơn mức tối thiểu lớn nhất, chiếm 42,2% tổng số việc làm. Việt Nam xếp thứ 4 với 20,8% tổng số việc làm. Nghiên cứu cũng chỉ ra, số việc làm thuộc các nghề có mức độ chịu tác động cao vẫn tiếp tục tăng song những xáo trộn trên diện rộng chưa xuất hiện.
Theo ILO, ứng dụng GenAI trong doanh nghiệp ở giai đoạn đầu và chưa đồng đều, tập trung chủ yếu ở các ngành nghề sử dụng nhiều công nghệ. Trong khi mức độ ứng dụng tại các vị trí văn phòng và hành chính khá hạn chế, dù nhóm này có mức độ chịu tác động cao.
Phân tích cụ thể hơn, qua khảo sát Xu hướng tuyển dụng mới nhất do ManpowerGroup tại Việt Nam thực hiện cho thấy, trong quý 3 năm nay, doanh nghiệp tiếp tục tăng tuyển dụng, song chú trọng tìm kiếm các vị trí và kỹ năng cốt lõi, giúp trực tiếp tối ưu năng suất, tăng sức cạnh tranh và phục vụ mục tiêu phát triển dài hạn. Một trong những kỹ năng cốt lõi được đề cao là nhân sự biết ứng dụng AI vào công việc.
Làm chủ kỹ năng số là lợi thế
Cùng với đà tăng tốc của chuyển đổi số, doanh nghiệp tại Việt Nam sẵn sàng chi trả mức đãi ngộ cao hơn để thu hút nhân sự có khả năng đáp ứng những thay đổi trong tương lai như năng lực số, khả năng thích ứng, học hỏi. Tỷ lệ doanh nghiệp sẵn sàng trả mức đãi ngộ cao hơn cho nhân sự sở hữu những kỹ năng mềm trên cho thấy tầm quan trọng của sự bền bỉ và khả năng tiếp thu trong thế giới việc làm không ngừng đổi thay.
Bên cạnh đó, từ thực tế sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp tại Việt Nam ghi nhận công cụ AI và các hoạt động đào tạo kỹ năng đóng góp nhiều nhất vào việc nâng cao năng suất lao động trong năm qua. Do đó, kiến thức về AI hiện là kỹ năng chuyên môn được chú trọng nhất. 83% doanh nghiệp tại Việt Nam sẵn sàng trả mức đãi ngộ cao hơn cho những ứng viên có kiến thức và khả năng sử dụng các công cụ AI hiệu quả và trách nhiệm.
Bà Nguyễn Thu Trang - Giám đốc thương hiệu Manpower thuộc ManpowerGroup cho biết: Doanh nghiệp không xem AI có thể thay thế cho các kỹ năng truyền thống mà coi đây là yếu tố bổ trợ để phát huy tốt hơn những nền tảng sẵn có. Thị trường lao động ngày càng cần những nhân sự vừa sở hữu kỹ năng chuyên môn vừa có năng lực thích nghi, học hỏi, và làm việc hiệu quả với các công nghệ mới.
Trong khi đó, ông Christian Viegelahn - chuyên gia kinh tế của ILO cho rằng: Để khai thác hiệu quả lợi ích của GenAI, chỉ tiếp cận công nghệ là chưa đủ. Việc nâng cao năng suất phụ thuộc vào đầu tư cho nguồn nhân lực và hệ thống an sinh xã hội. Quan trọng hơn, tương lai của thị trường lao động không chỉ được quyết định bởi mức độ chịu tác động của AI mà còn bởi những lựa chọn chính sách nhằm nâng cao mức độ sẵn sàng và khả năng thích ứng của người lao động, doanh nghiệp và các thể chế.
Về mặt chính sách, để bảo đảm đổi mới sáng tạo dựa trên AI góp phần nâng cao năng suất, tạo việc làm có chất lượng, đại diện ILO đề xuất cần ưu tiên xây dựng cơ chế quản trị AI lấy con người làm trung tâm; phát triển kỹ năng theo hướng bao trùm thông qua mở rộng các chương trình nâng cao kỹ năng và đào tạo lại, đặc biệt cho phụ nữ và thanh niên. Đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa vượt qua các rào cản trong ứng dụng AI; tăng cường chia sẻ tri thức và phối hợp phát triển nguồn nhân lực giữa các quốc gia.