Doanh nghiệp

Trong kỷ nguyên số, câu hỏi dành cho các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp, người nông dân và tất cả đối tượng tham gia vào chuỗi cung ứng có lẽ không phải là chúng ta còn bao nhiêu dư địa cho mở rộng tăng trưởng, mà là làm cách nào để đột phá từ lượng lên chất?

Nhiều doanh nghiệp khi bắt đầu hoặc đã có một quá trình đầu tư vào nông nghiệp, chia sẻ rằng họ thường bắt gặp những câu hỏi và đôi khi, chính họ cũng phải buộc hỏi mình câu hỏi đó: Trong kỷ nguyên số, việc chúng ta bán một tấn lúa để thu về trị giá đôi khi chỉ bằng một con chip (ước giá tượng trưng) liệu có đáng hay không? Hỏi, để chính các doanh nghiệp cũng tự có các câu trả lời.

“Chìa khóa” mở không gian đầu tư nông nghiệp

Bà Đặng Huỳnh Ức My, Chủ tịch HĐQT AgriS, người được mệnh danh “công chúa mía đường” với hệ sinh thái mía đường rộng lớn cùng vai trò của một trong những doanh nghiệp đi đầu ngành dừa tại Betrimex, cho rằng cửa thắng của nông nghiệp Việt chính là dẫn dắt tăng trưởng bằng ESG, công nghệ và minh bạch để tạo ra giá trị và phát triển bền vững.

Lý giải vì sao chọn gắn bó với nông nghiệp, bà Đặng Huỳnh Ức My cho rằng: Mỗi người mỗi ngày đều cần ít nhất ba bữa ăn. Một bữa cho bản thân để nuôi dưỡng sức khỏe và năng lượng sống. Một bữa cho gia đình nơi con người chăm sóc và kết nối với những người thân yêu nhất. Và một bữa cho xã hội nơi những cuộc gặp gỡ, giao lưu, sẻ chia và xây dựng cộng đồng xung quanh bàn ăn. Do đó, với bà thực phẩm vì vậy chưa bao giờ chỉ là hàng hóa. Nông nghiệp không đơn thuần là câu chuyện sản xuất hay thương mại. Đây là ngành chạm trực tiếp đến chất lượng sống, sức khỏe và cách con người kết nối với nhau mỗi ngày.

Một khi đã đặt nông nghiệp vượt trên thước đo của hàng hóa, gắn với con người, với giả định nông nghiệp như một bài toán tổ hợp, nơi rất nhiều cấu trúc rời rạc cần được sắp xếp lại để tạo chuỗi và đưa ra những quy tắc cho sự tăng trưởng, thì cách nhìn ban đầu, điểm nhấn của tư duy (insight) đối với loại hàng hóa đặc biệt này sẽ là “chìa khóa” để mở ra không gian đầu tư rộng lớn, kiến tạo và trở thành động lực tăng trưởng mạnh mẽ - giữa các động lực tăng trưởng truyền thống và động lực mới của nền kinh tế.

Theo cách nhìn đó, không có sự so sánh nào phù hợp về giá trị và cơ hội giữa tấn lúa hay con chip, hay mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD vào năm 2027 với mục tiêu đến năm 2030 trở thành trung tâm nhân lực bán dẫn toàn cầu, hướng tới doanh thu đạt hơn 100 tỷ USD. Những triển vọng đầu tư để đột phá cho nông nghiệp cho doanh nghiệp đã và đang vô cùng mạnh mẽ ở phía trước.

Đột phá từ lượng đến chất

Điều quan trọng là từ điểm nhìn, niềm tin, lợi thế, việc chuyển hóa để khai thác không gian phát triển, động lực tăng trưởng thành tăng trưởng, đóng góp vào quỹ đạo tăng trưởng hai con số của nền kinh tế, nông nghiệp và các chủ thể chính cần gì?

TS Nguyễn Sỹ Dũng trong tọa đàm "Làm gì để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD?" do Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ tổ chức ngày 9/7 , cho rằng: Chính phủ đang thúc đẩy đồng bộ các động lực phát triển, từ đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu đến khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Mỗi ngành kinh tế đều được đặt trước yêu cầu không chỉ tăng trưởng, mà phải tạo ra những bước đột phá mới. Ông cũng nhấn mạnh rằng con đường chủ yếu không nên hình dùng là tăng kim ngạch xuất khẩu là tăng sản lượng. Đây chính là bài toán đổi lượng sang chất, làm thế nào để tăng chất lượng - nâng giá trị của nông nghiệp Việt.

Từ góc độ doanh nghiệp, nhìn nhận những năm qua, đầu tư vào nông nghiệp đã làm nên những “đế chế” kinh doanh, những “vị vua”. Chúng ta có AgriS - một “thế lực” mía đường, có Nafoods với vị thế “vua chanh leo” chiếm 7- 8% thị phần thế giới và được xem như một “đặc sản” riêng có để nhận diện doanh nghiệp giữa thị trường; có “vua tiêu” Phúc Sinh chiếm 8% thị phần thế giới/ năm và mỗi năm đều có doanh số vượt xa các ông lớn quốc tế cùng ngành hoạt động tại địa bàn Việt Nam… Thủy sản, lâm sản, gạo… và rất nhiều ngành hàng cũng có những thế lực, vị thế được củng cố như vậy.

Tuy nhiên, ông Phan Minh Thông - Chủ tịch Phúc Sinh Group, người được mệnh danh là “vua hồ tiêu”, nói với Diễn đàn Doanh nghiệp rằng, thực tế ngành nông nghiệp vẫn chưa được đầu tư đủ. Từ gốc, nông dân chưa có các quỹ đầu tư hỗ trợ - những tổ chức tách bạch khỏi các chương trình ưu đãi tín dụng - để họ xác lập tư duy làm nông nghiệp bền vững. “Cái gốc quay trở lại vẫn là tư duy, là “insight” để từ đó có bệ phóng để chúng ta bước ra, mở rộng, thông đường trên mọi đại lộ kinh doanh nông nghiệp của thế giới”, ông Thông nói.

Thực tiễn, ông Thông cho biết: Sự vận động để đầu tư nhà máy, biến những thủ phủ vùng trồng không chỉ là vùng cung cấp nguyên liệu thô mà còn có thể trở thành các “đại thủ phủ nông nghiệp”, nơi chuỗi cung ứng khép kín được hoàn thành mang đến lợi ích, sự thịnh vượng cho người nông dân, người lao động, cho người tiêu dùng ở ngay các khu vực đó. Xa hơn, điều đó giãn áp lực di dân vì sản xuất nông nghiệp tập trung vào các khu đô thị, công nghiệp lớn và thu hẹp khoảng cách thu nhập giữa các địa phương.

“Nhịp cầu hoàn hảo ở đây là logistics cần được đầu tư hạ tầng, rút ngắn khoảng cách các thủ phủ vùng trồng - sản xuất sản phẩm chế biến sâu - kho bãi - đến cảng và ra biển lớn. Và doanh nghiệp để thực thi sứ mệnh này, cần nguồn vốn ưu đãi tốt đa”, ông Thông nói.

Những câu chuyện từ gốc rễ “tư duy” của doanh nghiệp, chuyên gia cộng hưởng giá trị lớn và định hướng có ý nghĩa quan trọng từ chính sách, và thực tiễn liên kết chuỗi giá trị, xây dựng hệ sinh thái từ nhà nông - doanh nghiệp - nhà nước - nông dân, cùng các tổ chức như ngân hàng, quỹ đầu tư, các thiết chế trực tiếp, liên quan… sẽ được đối thoại, mổ xẻ sâu hơn tại Diễn đàn "Kiến tạo không gian phát triển và động lực tăng trưởng mới cho nông nghiệp Việt Nam". Diễn đàn góp phần tháo gỡ các nút thắt về chính sách, công nghệ và tài chính, tạo động lực tăng trưởng mới, dài hạn cho nông nghiệp Việt Nam.

Lê Mỹ