Nghiên cứu - Trao đổi

Việc tiếp tục tháo gỡ các rào cản về thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực khoa học và công nghệ đang được đẩy mạnh thông qua Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật, gồm Luật Chuyển giao công nghệ, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Tần số vô tuyến điện (Dự thảo).

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, việc sửa đổi các luật lần này nhằm xử lý những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, tập trung vào các nhóm vấn đề như phân quyền, phân cấp; cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh; bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và luật hóa các cơ chế chuyển tiếp đang được thực hiện theo các nghị quyết, nghị định của Chính phủ trước thời điểm ngày 1/3/2027.

Theo Bộ trưởng, Dự thảo không sửa đổi chính sách cơ bản, không mở rộng phạm vi điều chỉnh mà chỉ tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình thực thi. Do các nội dung có mối liên hệ chặt chẽ nên việc xây dựng một luật sửa đổi đồng thời 4 luật được đánh giá là phù hợp với chủ trương của Trung ương và đáp ứng điều kiện áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn.

Dự thảo gồm 5 điều, trong đó sửa đổi các quy định của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ. Đáng chú ý, đối với mục tiêu cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, Dự thảo sửa đổi hàng loạt quy định.

Cụ thể, Luật Tần số vô tuyến điện sửa đổi, bổ sung 8 điều nhằm giảm điều kiện cấp giấy phép sử dụng tần số, đồng thời sửa đổi các quy định về thu hồi giấy phép và chứng chỉ vô tuyến điện viên.

Luật Viễn thông bãi bỏ, đơn giản hóa một số điều kiện cấp phép, tích hợp phương án đầu tư vào kế hoạch kinh doanh, kỹ thuật; đồng thời bãi bỏ điều kiện hoạt động đối với dịch vụ đăng ký, duy trì tên miền.

Trong khi đó, Luật Giao dịch điện tử sửa đổi khoản 4 Điều 28 theo hướng bãi bỏ hai thủ tục hành chính về gia hạn và thay đổi giấy phép kinh doanh dịch vụ tin cậy.

Riêng Luật Chuyển giao công nghệ tập trung vào nội dung phân quyền, phân cấp, giao Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ thẩm quyền phê duyệt các chương trình quốc gia về phát triển thị trường khoa học và công nghệ, cũng như quyết định các chương trình, chính sách về nhập khẩu, chuyển giao, ứng dụng và đổi mới công nghệ.

Thẩm tra Dự thảo, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, Thường trực Ủy ban thống nhất về sự cần thiết sửa đổi đồng thời 4 luật nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và hoàn thiện cơ chế quản lý trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ.

Theo bà Hải, hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị công phu, bảo đảm đầy đủ thành phần theo quy định đối với dự án được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Thường trực Ủy ban cũng cơ bản đồng tình với định hướng của Chính phủ là không sửa đổi phạm vi điều chỉnh của các luật hiện hành mà chỉ tập trung vào các nội dung liên quan đến phân cấp, phân quyền; cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh; luật hóa các cơ chế đã được thực hiện theo nghị quyết, nghị định của Chính phủ.

Đối với lĩnh vực vô tuyến điện, cơ quan thẩm tra tán thành việc bãi bỏ các quy định về quản lý đào tạo vô tuyến điện viên, chỉ giữ yêu cầu về chứng chỉ và phân định rõ thẩm quyền cấp, thu hồi giữa các bộ có liên quan. Tuy nhiên, đề nghị tiếp tục kế thừa quy định về công nhận chứng chỉ tương đương theo các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Liên quan đến việc cấp băng tần cho doanh nghiệp nhà nước phục vụ quốc phòng, an ninh, Thường trực Ủy ban cũng cơ bản đồng tình với việc điều chỉnh thời hạn cấp phép theo hướng phù hợp hơn với chu kỳ đầu tư hạ tầng và chủ trương chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Đối với việc cắt giảm điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính, cơ quan thẩm tra thống nhất chủ trương bãi bỏ các điều kiện không còn phù hợp trong lĩnh vực tần số vô tuyến điện, viễn thông và giao dịch điện tử. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo cần làm rõ các công cụ hậu kiểm tương ứng để bảo đảm hiệu quả quản lý sau khi cắt giảm tiền kiểm.

Đặc biệt, đối với đề xuất bãi bỏ thủ tục gia hạn và thay đổi giấy phép kinh doanh dịch vụ tin cậy, Thường trực Ủy ban cho rằng đây không đơn thuần là cắt giảm thủ tục mà là thay đổi phương thức quản lý. Vì vậy, Chính phủ cần có giải trình đầy đủ về cơ sở chính trị và thực tiễn. Trường hợp chưa đủ căn cứ, có thể tiếp tục duy trì cơ chế này nhưng theo hướng kéo dài thời hạn gia hạn và đơn giản hóa thủ tục cấp lại.

Liên quan đến vấn đề này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nhấn mạnh việc sửa đổi các luật là yêu cầu cấp bách nhằm tháo gỡ các vướng mắc trong quản lý nhà nước đối với các lĩnh vực tần số vô tuyến điện, viễn thông, giao dịch điện tử và chuyển giao công nghệ.

Ông cũng đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát các quy định của các luật này để nghiên cứu sửa đổi những nội dung còn bất cập, góp phần thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong thời gian tới. Đồng thời, theo ông, cùng với việc cắt giảm mạnh thủ tục hành chính, cần tăng cường các biện pháp hậu kiểm, thanh tra và kiểm tra để bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Bài: Yến Nhung - Ảnh: Quốc Tuấn