Chính trị - Xã hội

Mức tăng lương tối thiểu vùng cao nhất trong nhiều năm được kỳ vọng sẽ góp phần cải thiện đời sống người lao động, song cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng suất để giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp, cải thiện môi trường kinh doanh và kiểm soát tốt lạm phát.

Kết quả điều chỉnh tăng lương tối thiểu vùng bình quân 7,8% được thống nhất tại phiên đàm phán thứ hai với sự tham gia của đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Bộ Nội vụ cùng các chuyên gia độc lập.

Chia sẻ mục tiêu tăng trưởng

Đây là mức điều chỉnh được đánh giá phản ánh sự đồng thuận giữa các bên trên tinh thần chia sẻ lợi ích, vừa chăm lo đời sống người lao động, vừa tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì sản xuất, hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số mà Chính phủ đặt ra.

Theo đó, Hội đồng thống nhất đề xuất mức tăng bình quân 7,8%, tức 310.000 đồng đến 390.000 đồng mỗi tháng lần lượt các vùng. Cụ thể, vùng I nâng lên 5,7 triệu đồng; vùng II là 5,08 triệu đồng; vùng III đạt 4,45 triệu đồng và vùng IV là 4,04 triệu đồng.

Lương tối thiểu vùng IV được đề xuất tăng 340.000 đồng mỗi tháng, cao hơn so với vùng III là 310.000 đồng nhằm cải thiện điều kiện sống của lao động vùng lương thấp nhất. Lương tối thiểu vùng áp dụng cho lao động làm việc trong doanh nghiệp, khác với lương cơ sở dùng cho người lao động làm việc trong khu vực công.

Đánh giá về kết quả đàm phán, ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho rằng mức điều chỉnh 7,8% là khá cao so với nhiều năm gần đây, phản ánh những tín hiệu tích cực của nền kinh tế. Theo ông, mức lương phù hợp, đảm bảo điều kiện sống tối thiểu sẽ là một trong những yếu tố góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Dù bày tỏ sự đồng thuận với phương án tăng lương, nhưng ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI cũng không giấu được những lo ngại về khả năng chống chịu của cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế còn nhiều thách thức.

Những lo ngại này không phải không có cơ sở khi theo số liệu của Cục Thống kê, trong 6 tháng đầu năm 2026, cả nước có hơn 169,8 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 11,2% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân mỗi tháng có khoảng 28,3 nghìn doanh nghiệp gia nhập hoặc quay lại thị trường. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, hơn 151 nghìn doanh nghiệp đã rút lui khỏi thị trường trong cùng kỳ, tăng tới 18,8% so với năm trước, tương đương khoảng 25,2 nghìn doanh nghiệp rời thị trường mỗi tháng. Điều này cho thấy sức khỏe của khu vực doanh nghiệp vẫn còn khá mong manh, đặc biệt khi phải đối mặt với áp lực chi phí ngày càng lớn.

Khảo sát PCI 2025 của VCCI cũng chỉ ra hàng loạt khó khăn đang ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng phục hồi và mở rộng sản xuất của doanh nghiệp. Đầu tiên là áp lực thị trường, trong đó khó khăn tìm kiếm khách hàng đã trở thành thách thức nổi bật nhất trong năm 2025.

Thứ hai, tiếp cận vốn vẫn là điểm nghẽn lớn. Hệ thống tín dụng còn phụ thuộc nhiều vào tài sản thế chấp, trong khi điều kiện vay và chi phí vốn chưa thực sự phù hợp với khu vực doanh nghiệp tư nhân. Có tới 75,5% doanh nghiệp cho biết không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm, cho thấy tín dụng vẫn chưa thực sự dựa trên dòng tiền và phương án kinh doanh.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn gặp khó khăn trong tiếp cận thông tin chính sách. Có tới 51,9% doanh nghiệp chủ yếu tìm hiểu quy định pháp luật qua mạng xã hội, phản ánh nhu cầu cấp thiết phải nâng cao tính minh bạch và khả năng tiếp cận thông tin chính thống. Trong khi đó, các thủ tục về thuế, đất đai và hành chính vẫn là những lĩnh vực tạo gánh nặng lớn về chi phí tuân thủ.

Ngoài ra, dù thủ tục đăng ký doanh nghiệp đã có nhiều cải thiện, quá trình gia nhập thị trường vẫn còn tồn tại những rào cản khiến chi phí thực tế tăng lên và làm giảm động lực chính thức hóa của khu vực kinh tế tư nhân.

Không chỉ doanh nghiệp, khu vực hộ kinh doanh cũng đang chịu áp lực lớn. Dữ liệu PCI 2025 cho thấy 73,7% hộ kinh doanh chỉ đạt mức "lãi ít"; 12,9% hòa vốn; 9,3% lỗ ít; 2,2% lỗ lớn, trong khi chỉ 1,9% đạt mức "lãi như kỳ vọng". Điều này phản ánh phần lớn hộ kinh doanh vẫn duy trì được hoạt động nhưng biên lợi nhuận rất mỏng, khả năng tích lũy và chống chịu trước các cú sốc mới còn hạn chế.

Trong khi đó, thị trường lao động vẫn duy trì trạng thái tương đối ổn định. Thu nhập bình quân của người lao động trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 9 triệu đồng/tháng, tăng 717.000 đồng so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động ở mức 2,22%, tỷ lệ thiếu việc làm là 1,65%. Tỷ lệ lao động phi chính thức còn ở mức cao, đặc biệt trong khu vực nông nghiệp, cho thấy yêu cầu tiếp tục mở rộng việc làm chính thức, nâng cao kỹ năng và đảm bảo thu nhập thực trong bối cảnh giá cả có xu hướng tăng.

Tăng năng suất để bù đắp chi phí

Báo cáo "Khảo sát Tăng lương và Biến động nhân sự Đông Nam Á năm 2025" của Tập đoàn dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp hàng đầu thế giới Aon plc cho thấy Việt Nam dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về mức tăng lương trong năm 2025 với tỷ lệ 7,7%, cao hơn nhiều so với mức trung bình khu vực là 5,4%. Dự báo năm 2026, mức tăng lương tại Việt Nam tiếp tục duy trì khoảng 7,1%, trong khi trung bình khu vực chỉ khoảng 5,3%.

Do đó, Phó Chủ tịch VCCI lưu ý, với mức điều chỉnh tương đối cao là 7,8%, người lao động cũng cần không ngừng học hỏi, rèn luyện kỹ năng, nâng cao kỷ luật lao động và tăng năng suất trong công việc để bù đắp phần chi phí ngày càng gia tăng của doanh nghiệp, phù hợp với chủ trương cải cách chính sách của Chính phủ nhằm tạo nền tảng cho doanh nghiệp phát triển, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân.

Bên cạnh đó, Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh để doanh nghiệp mạnh dạn đổi mới quản trị, ứng dụng công nghệ số và nâng cao hiệu quả sản xuất. Về phía doanh nghiệp, cần tăng cường năng lực quản trị, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, khuyến khích sáng kiến cải tiến kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất và sức cạnh tranh.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Tân, Chủ tịch Công đoàn cơ sở Công ty TNHH Hosiden Việt Nam nhận định, việc điều chỉnh lương tối thiểu vùng sẽ mang lại lợi ích trực tiếp cho người lao động, nhưng đồng thời cũng tạo áp lực đáng kể đối với những doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động như dệt may, da giày hay thủy sản…

Theo ông, trên thực tế, mức lương doanh nghiệp đang chi trả cho người lao động đã cao hơn lương tối thiểu vùng. Tuy nhiên, yếu tố cần quan tâm hơn cả hiện nay là tốc độ trượt giá, bởi nếu lạm phát tăng cao thì việc điều chỉnh lương sẽ khó mang lại hiệu quả thực chất đối với đời sống người lao động.

Cùng quan điểm, ông Lưu Xuân Tú, Phó Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH DBG Technology Việt Nam cho biết, hiện nay mức lương của công nhân tại doanh nghiệp cũng đang cao hơn lương tối thiểu vùng, qua đó góp phần đảm bảo đời sống cho người lao động.

Từ thực tế này, các doanh nghiệp cho rằng bên cạnh việc điều chỉnh tiền lương, Nhà nước cần tiếp tục có các giải pháp kiểm soát lạm phát để giá trị thực của tiền lương được duy trì. Đồng thời, cần đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp phát triển nhà ở công nhân, đào tạo nguồn nhân lực, hoàn thiện hạ tầng phục vụ người lao động và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Chỉ khi chi phí lao động gia tăng đi cùng với năng suất và hiệu quả sản xuất được cải thiện, mục tiêu hài hòa lợi ích giữa người lao động, doanh nghiệp và nền kinh tế mới có thể đạt được.

Thy Hằng