Kinh tế thế giới

Các nhà phân tích cho rằng giá đồng tăng mạnh khó có thể làm chệch hướng làn sóng mở rộng trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, tình trạng nguồn cung đồng ngày càng thắt chặt có thể kéo dài thời gian mua sắm thiết bị và làm chậm tiến độ đưa các trung tâm dữ liệu mới vào vận hành.

Ông Alexander Kheder, chuyên gia phân tích công nghệ, truyền thông và viễn thông tại công ty nghiên cứu tài chính BMI, cho biết Trung Quốc hiện sản xuất khoảng 60% lượng đồng tinh luyện của thế giới, đồng thời nhận định mức độ nhạy cảm của Đông Bắc Á trước biến động giá đồng mang tính cấu trúc hơn là chu kỳ.

"Mức độ phụ thuộc đó còn trở nên nghiêm trọng hơn do hệ thống lưới điện tại châu Á tương đối kém hiệu quả", ông Alexander Kheder nói.

Theo ông Kheder, tổn thất điện năng trong khâu truyền tải và phân phối của châu Á dự kiến đạt 981 terawatt giờ (TWh) trong năm 2026, cao hơn rất nhiều so với 447 TWh tại châu Âu và 504 TWh tại châu Mỹ.

Ông Alexander Kheder cho biết khoảng 2/3 lượng đồng sử dụng trong một trung tâm dữ liệu nằm ở hạ tầng cung cấp điện. Vì vậy, cường độ sử dụng đồng tại châu Á có khả năng còn cao hơn do những tổn thất của hệ thống điện.

Các nhà phân tích cho rằng dù giá đồng tăng cao khó có thể làm chững lại đà mở rộng của thị trường trung tâm dữ liệu, nhưng nếu nguồn cung bị thiếu hụt, việc xây dựng các trung tâm dữ liệu AI có thể bị trì hoãn.

Bà Alexandra Symeonidi, chuyên gia phân tích tín dụng doanh nghiệp và phát triển bền vững cấp cao tại công ty dịch vụ tài chính William Blair, cho biết chi phí đồng chỉ chiếm khoảng 0,5% tổng chi phí xây dựng một dự án trung tâm dữ liệu. Vì vậy, các chủ đầu tư nhiều khả năng sẽ không quá nhạy cảm với những biến động giá nhất định.

"Mặc dù giá đồng đang ở mức cao, chúng tôi nhận thấy nhu cầu mua đồng tại châu Á ít co giãn hơn so với những năm trước, khi các động lực mang tính dài hạn như chuyển đổi năng lượng và AI chưa thực sự rõ nét", bà nói.

Đối với các những tập đoàn vận hành hạ tầng điện toán đám mây quy mô cực lớn như Amazon Web Services, Microsoft hay Google, bà Symeonidi cho rằng nhu cầu sử dụng đồng của nhóm này vẫn gần như không thay đổi bất chấp biến động giá.

Trong khi đó, ông Kheder cảnh báo thời gian giao hàng đối với các thiết bị phụ thuộc vào đồng như máy biến áp và hệ thống cáp điện đang kéo dài, có thể làm chậm việc triển khai công suất mới.

"Các nhà vận hành có thể thay thế đồng ở một số hạng mục. Tuy nhiên, đồng vẫn nhiều khả năng sẽ là nút thắt ở tầng hạ tầng điện", ông nhận định.

Nhôm là vật liệu thay thế có giá rẻ hơn đồng. Tuy nhiên, do đồng có khả năng dẫn điện vượt trội, việc thay thế hoàn toàn gần như không khả thi, đặc biệt đối với các trung tâm dữ liệu, nơi hiệu suất là yếu tố then chốt.

Giá hợp đồng tương lai đồng trên Sở Giao dịch Kim loại London (LME) từng tăng tới 8% trong giai đoạn từ ngày 2/3, phiên giao dịch đầu tiên sau khi xung đột Trung Đông bùng phát, đến ngày 13/5.

Sau đó, giá đã giảm 3,6%, chốt ở mức 13.645 USD/tấn vào ngày 24/7. Trong khi đó, giá nhôm kỳ hạn trên LME tăng tới 17,5% từ ngày 2/3 đến 2/6 trước khi giảm 15,8%, còn 3.159,5 USD/tấn vào ngày 24/7.

Ông Alex Ho, chuyên viên giao dịch tại CMC Markets Singapore, cho biết với mức giá hiện nay, các nhà phát triển trung tâm dữ liệu có thể tiết kiệm hơn 30% chi phí nếu thay thế đồng bằng nhôm ở một số hạng mục phù hợp.

Tuy nhiên, ông Alex Ho nhấn mạnh rằng các hệ thống cáp cấu trúc và kết nối mật độ cao vẫn buộc phải sử dụng đồng vì các tiêu chuẩn kỹ thuật và nguy cơ hỏng hóc khiến nhôm không phải là lựa chọn phù hợp.

"Điều này có nghĩa việc thay thế chỉ mang tính cục bộ chứ không phải là giải pháp để loại bỏ sự phụ thuộc vào đồng", chuyên gia này nói.

Ông Steve Raye, Giám đốc của công ty tư vấn xây dựng Linesight, cũng cho rằng nhôm đang ngày càng được sử dụng nhiều hơn ở các hạng mục mà yêu cầu kỹ thuật cho phép, đặc biệt là cáp truyền tải và phân phối điện. Tuy nhiên, việc sử dụng nhôm trong các thiết bị cốt lõi của trung tâm dữ liệu vẫn còn rất hạn chế.

Các chuyên gia cho rằng chi phí đồng tăng cao sẽ lan truyền dọc theo toàn bộ chuỗi giá trị. Tuy nhiên, bên chịu phần lớn chi phí cuối cùng sẽ phụ thuộc vào điều kiện thị trường và cấu trúc hợp đồng.

Ông Kevin Gardiner, Giám đốc phụ trách khu vực Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) của Linesight, cho biết đồng được sử dụng trong các gói thiết bị điện có thời gian giao hàng dài, bao gồm những linh kiện nguồn điện được sản xuất theo yêu cầu và có thể mất nhiều năm để hoàn thành.

"Khi giá cả biến động mạnh, các dự án sẽ phải đối mặt với việc nhà cung cấp điều chỉnh báo giá nhiều lần và áp lực gia tăng đối với các khoản dự phòng."

Theo ông, dù vậy, rủi ro từ giá đồng vẫn chưa được nhiều chủ đầu tư xem là ưu tiên trong giai đoạn lập kế hoạch ban đầu. Điều này khiến các doanh nghiệp phát triển trung tâm dữ liệu cần đánh giá mức độ phụ thuộc vào đồng ngay từ sớm.

Ông Raye cho biết trong ngắn hạn, việc phân bổ chi phí sẽ phụ thuộc vào mô hình triển khai dự án và cấu trúc hợp đồng.

Đồng quan điểm, ông Alex Ho nhận định, không có một mắt xích nào phải gánh toàn bộ chi phí. "Các nhà thầu thiết kế, mua sắm, xây dựng và lắp đặt điện là những bên chịu tác động đầu tiên, bởi cáp điện, thanh dẫn điện, máy biến áp và thiết bị đóng cắt đều là các hạng mục cốt lõi", chuyên gia này nhấn mạnh.

Mặc dù các nhà vận hành trung tâm dữ liệu được kỳ vọng sẽ chuyển phần chi phí này sang khách hàng để bảo vệ biên lợi nhuận, nhưng mức độ ảnh hưởng sẽ khác nhau giữa các nhóm khách thuê.

Theo các chuyên gia, tác động từ biến động giá đồng sẽ không diễn ra đồng đều trên khắp châu Á - Thái Bình Dương. Chi phí đồng hiện đã trở thành ràng buộc lớn thứ hai đối với sự phát triển trung tâm dữ liệu của khu vực, chỉ sau nguồn điện.

Theo ông, Nhật Bản và Singapore là hai thị trường có mức độ phụ thuộc tuyệt đối vào đồng cao nhất, với chi phí tương ứng khoảng 16 triệu USD/MW và 14,4 triệu USD/MW.

Trong khi đó, Ấn Độ, Malaysia và Trung Quốc đại lục là những quốc gia đối mặt với rủi ro gia tăng lớn hơn do phần lớn vốn đầu tư vẫn chưa được giải ngân và còn nhiều dự án xây dựng mới, khiến các chủ đầu tư khó chốt giá vật liệu từ sớm.

Đối với Việt Nam, nhu cầu đầu tư hạ tầng AI đang gia tăng khi Chính phủ thúc đẩy phát triển kinh tế số và nhiều doanh nghiệp công nghệ đẩy mạnh xây dựng năng lực điện toán AI.

Điều này đồng nghĩa nhu cầu đối với đồng và các thiết bị điện sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới. Vì vậy, cùng với việc bảo đảm nguồn điện và quỹ đất cho các trung tâm dữ liệu, khả năng chủ động nguồn cung vật liệu chiến lược cũng sẽ trở thành một yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong cuộc đua thu hút đầu tư hạ tầng AI tại khu vực.

Cẩm Anh