Trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao và chuỗi cung ứng còn nhiều xáo trộn, cú sốc El Nino có thể đẩy giá nông sản lên cao và làm gia tăng sức ép lên an ninh lương thực toàn châu Á.
Các dự báo từ nhiều cơ quan khí tượng trên thế giới gần như đồng loạt đưa ra cảnh báo đáng lo ngại. Trong đó, Cục Khí tượng Australia cho biết El Nino năm nay có thể đạt mức đỉnh thuộc nhóm cao nhất từng được ghi nhận kể từ năm 1950. Trong khi đó, Cơ quan khí tượng Mỹ đánh giá khả năng El Nino đạt cường độ rất mạnh là gần 2/3.
Ngày 2/6, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cũng cảnh báo hiện tượng El Nino năm nay sẽ tác động mạnh hơn, lan xa hơn và vượt qua biên giới với tốc độ tàn phá đáng báo động.
El Nino là một hiện tượng khí hậu diễn ra theo chu kỳ và có thể gây hạn hán ở một số khu vực, lũ lụt nghiêm trọng ở những nơi khác, đồng thời tạo ra những hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng kéo dài, đất đai khô cằn rồi bất ngờ xuất hiện mưa lớn, khiến cây trồng không kịp thích nghi.
Các nhà khoa học cảnh báo một đợt “siêu” El Nino sẽ gây ra tất cả những tác động trên với phạm vi rộng hơn, cường độ lớn hơn và kéo dài hơn.
Điều này từng xảy ra trong quá khứ. Khoảng một thập kỷ trước, một đợt siêu El Niño đã gây thiệt hại nghiêm trọng đối với sản lượng đậu tương của Ấn Độ, lúa gạo của Thái Lan, cà phê Robusta của Việt Nam và dầu cọ của cả Indonesia lẫn Malaysia.
Đối với châu Á, nơi sinh sống của khoảng 4,7 tỷ người và hàng trăm triệu người vẫn phụ thuộc trực tiếp vào nông nghiệp, những gì sắp xảy ra có thể để lại hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.
Tại Pakistan, nông nghiệp đóng góp khoảng 24% GDP. Tỷ lệ này tại Lào cũng ở mức tương tự. Tại Ấn Độ, chính phủ ước tính khoảng 145 triệu người sống bằng nghề nông, trong khi lĩnh vực này đóng góp khoảng 16% nền kinh tế.
Theo ông Vikash Sharma, Giám đốc Godrej International Trading and Investments, một công ty kinh doanh hàng hóa có trụ sở tại Singapore, thách thức càng trở nên nghiêm trọng hơn bởi cuộc khủng hoảng năng lượng, những gián đoạn trong chuỗi cung ứng và tác động của việc đồng tiền suy yếu đối với chi phí nhập khẩu tại các thị trường từ Indonesia đến Ấn Độ.
Ông cho biết thêm: "Một đợt El Nino với cường độ như vậy cũng sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa tới những nơi như Singapore và Hong Kong, hai thị trường phụ thuộc rất lớn vào thực phẩm nhập khẩu.”
Nói cách khác, rất ít nơi có thể hoàn toàn tránh khỏi tác động của El Nino. Tổ chức xếp hạng tín nhiệm Fitch đã cảnh báo tình trạng thiếu hụt kéo dài có thể đẩy nhanh lạm phát.
Giá hợp đồng tương lai của cà phê Arabica, ca cao và đường đều tăng trên các sàn giao dịch hàng hóa khi thị trường chuẩn bị cho những tác động tiềm tàng.
Thị trường hàng hóa nông sản sẽ biến động rất mạnh. Một số khu vực trên thế giới sẽ trải qua tình trạng khô hạn, trong khi những nơi khác có thể chứng kiến lượng mưa gia tăng. Điều này sẽ tác động tới năng suất cây trồng và dẫn đến những đợt tăng giá mạnh.
Sự mất cân đối này có thể tạo ra những cú sốc mới. Nếu El Nino làm giảm sản lượng đậu tương của Mỹ, một trong những nguồn nguyên liệu nền tảng của ngành thức ăn chăn nuôi toàn cầu, thì giá cả có thể tăng trên hàng loạt nhóm thực phẩm có liên quan.
Một phần thiếu hụt nguồn cung có thể được bù đắp nếu nông dân Ấn Độ chuyển từ những cây trồng cần nhiều nước như mía và ngô sang đậu tương, như kỳ vọng của giới chức nước này. Tuy nhiên, tình hình không được như vậy.
Theo ông Ajay Jakhar, Chủ tịch Bharat Krishak Samaj, một tổ chức phúc lợi nông dân có trụ sở tại Punjab, Ấn Độ, những nông dân có hệ thống thủy lợi, nguồn nước ngầm hoặc các hồ chứa còn đủ nước từ mùa mưa năm ngoái có thể vượt qua giai đoạn khó khăn.
Trước mắt, Bộ trưởng Nông nghiệp Ấn Độ Shivraj Singh Chouhan đã tổ chức một cuộc họp cấp cao nhằm xây dựng chiến lược ứng phó với El Nino năm nay, trong đó có việc điều chuyển nguồn lực và hỗ trợ nông dân chuyển sang các loại cây trồng chịu hạn tốt hơn trước mùa gieo trồng gắn với gió mùa.
Ấn Độ có nhiều mô hình thích ứng dựa vào cộng đồng, các kỹ thuật tưới tiêu mới và kinh nghiệm bảo đảm an ninh lương thực trước những cú sốc.
Tuy nhiên, tình trạng thiếu phân bón do cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz gây ra vẫn sẽ để lại tác động đối với mùa vụ năm nay. Trong khi đó, nhiệt độ trong năm nay đã ở mức đặc biệt cao, ngay cả trước khi El Nino thực sự phát huy toàn bộ ảnh hưởng.
“Tình trạng nắng nóng cực đoan hiện nay đang gây lo ngại. Tác động có thể trở nên rõ rệt vào tháng 7 hoặc tháng 8 năm nay. Đây là một sự kết hợp rất nguy hiểm đối với Ấn Độ và các nước châu Á”, ông Devinder Sharma, chuyên gia độc lập về chính sách lương thực và thương mại, nhận định.
