Du lịch

Theo Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Đặng Hương Giang, lợi thế cạnh tranh của du lịch Thủ đô không chỉ nằm ở lượng tài nguyên di sản, mà còn ở khả năng chuyển hóa các giá trị văn hóa thành sản phẩm du lịch có sức hút. Trong bối cảnh Thành phố đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa, đây sẽ là nguồn lực quan trọng để hình thành những trải nghiệm mới, góp phần gia tăng sức hấp dẫn của điểm đến và tạo dư địa phát triển cho kinh tế đêm.

Từ định hướng này có thể thấy, kinh tế đêm không được nhìn nhận đơn thuần là mở rộng thời gian kinh doanh hay gia tăng hoạt động giải trí, mà là cơ hội để kết nối các giá trị văn hóa, di sản và công nghiệp sáng tạo thành chuỗi sản phẩm phục vụ du khách sau khi thành phố lên đèn. Đây cũng là hướng đi phù hợp với mục tiêu kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng mức chi tiêu và nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch Hà Nội.

Không chỉ kéo dài thời gian hoạt động

Kinh tế đêm đang được Hà Nội xác định là một trong những động lực mới để thúc đẩy tăng trưởng dịch vụ và du lịch. Không chỉ hướng đến mục tiêu mở rộng không gian tiêu dùng, chiến lược này còn được kỳ vọng tạo ra những sản phẩm trải nghiệm mới, khai thác sâu hơn giá trị văn hóa, di sản và công nghiệp sáng tạo - những lợi thế vốn được xem là "tài sản" khác biệt của Thủ đô.

Định hướng này được cụ thể hóa khi UBND TP Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch triển khai Nghị quyết của HĐND thành phố về phát triển kinh tế ban đêm. Theo đó, đến năm 2030, kinh tế đêm được kỳ vọng đóng góp khoảng 5% GRDP, đồng thời từng bước gia tăng tỷ trọng trong thu ngân sách. Xa hơn, theo Nghị quyết của HĐND thành phố về hoạt động đầu tư, kinh doanh sản phẩm và dịch vụ ban đêm, đến năm 2035, tỷ lệ đóng góp của kinh tế đêm dự kiến đạt khoảng 7 - 8% GRDP cùng tốc độ tăng trưởng cao của các ngành dịch vụ.

Đằng sau những con số tăng trưởng là một bài toán lớn hơn của ngành du lịch. Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các điểm đến ngày càng chuyển từ số lượng khách sang thời gian lưu trú và mức chi tiêu, việc tạo thêm lý do để du khách ở lại lâu hơn được xem là yếu tố quyết định. Muốn làm được điều đó, Hà Nội không thể chỉ dựa vào những điểm tham quan ban ngày mà cần xây dựng hệ sinh thái trải nghiệm khi thành phố lên đèn.

Thực tế cho thấy, dù đã hình thành một số mô hình như phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm, phố ẩm thực Tạ Hiện, Tống Duy Tân hay các tour đêm tại di tích, hoạt động kinh tế đêm của Hà Nội vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Các sản phẩm còn phân tán, thiếu tính kết nối và chưa tạo được chuỗi trải nghiệm đủ dài để giữ chân du khách.

Theo kế hoạch, Hà Nội sẽ hình thành các khu kinh tế đêm trọng điểm theo từng chức năng. Khu vực văn hóa - di sản được định hướng tại Hoàn Kiếm, Cửa Nam, Ba Đình, Sơn Tây và Sóc Sơn; khu vực giải trí - hiện đại tập trung ở Tây Hồ - Tây Hồ Tây, Mỹ Đình và Đông Anh; trong khi các làng nghề, vùng ngoại thành như Bát Tràng, Ba Vì, Hương Sơn sẽ phát triển theo hướng nghỉ dưỡng và trải nghiệm văn hóa.

Bên cạnh đó là hàng loạt sản phẩm mới như tuyến du lịch trải nghiệm Thăng Long tứ trấn, các Creative Night Hubs tại Đồng Xuân - Bắc Qua, Cửa Nam và Nhà máy xe lửa Gia Lâm; các tổ hợp thể thao đêm, lễ hội âm nhạc, chương trình nghệ thuật ứng dụng công nghệ số hay giải chạy quốc tế tổ chức vào ban đêm.

Đáng chú ý, thành phố cũng nghiên cứu mô hình khu dịch vụ giải trí ban đêm có kiểm soát, hoạt động sau 24 giờ hoặc 24/24 giờ tại các khu vực được cấp phép. Cùng với đó là các giải pháp đồng bộ về giao thông, chiếu sáng nghệ thuật, chuyển đổi số, bản đồ kinh tế đêm và mạng lưới dịch vụ hỗ trợ.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, nếu chỉ kéo dài thời gian hoạt động của các dịch vụ, kinh tế đêm sẽ khó tạo nên khác biệt. Điều quan trọng hơn là xây dựng những trải nghiệm mang bản sắc riêng, để mỗi buổi tối ở Hà Nội trở thành một hành trình khám phá văn hóa thay vì chỉ là sự nối dài của các hoạt động thương mại.

Văn hóa là lợi thế cạnh tranh của Hà Nội

Theo PGS TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Hà Nội sở hữu nguồn tài nguyên đặc biệt để phát triển kinh tế đêm. Đó không chỉ là hệ thống di sản đồ sộ, mà còn là những lớp trầm tích văn hóa, các góc phố, cây cầu, công trình kiến trúc và không gian đô thị mang dấu ấn lịch sử nghìn năm.

Từ góc nhìn này, kinh tế đêm không nên được hiểu đơn thuần là mở thêm hàng quán hay kéo dài thời gian kinh doanh. Giá trị cốt lõi nằm ở khả năng kể câu chuyện của Hà Nội bằng chính những tài nguyên văn hóa vốn có. Khi được tổ chức bài bản, từ ẩm thực, nghệ thuật trình diễn, không gian công cộng đến các hoạt động văn hóa cộng đồng đều có thể trở thành những "mảnh ghép" tạo nên trải nghiệm khác biệt cho du khách.

Theo ông, văn hóa chính là yếu tố tạo nên "sức mạnh mềm" của kinh tế đêm. Đây không chỉ là công cụ giúp gia tăng thời gian lưu trú và mức chi tiêu của khách du lịch, mà còn góp phần nâng cao hình ảnh, sức hấp dẫn và năng lực cạnh tranh của Hà Nội trong bối cảnh các địa phương đều đang đầu tư mạnh cho du lịch trải nghiệm.

Minh Châu