Doanh nhân

Chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, bà Lưu Thị Thanh Mẫu, Phó Chủ Tịch thường trực Hiệp Hội Doanh nghiệp Xanh TP HCM (HGBA), Tổng Giám Đốc Công ty CP Đầu tư và Xây dựng Phúc Khang nhấn mạnh, để biến lợi thế biển thành lợi thế cạnh tranh quốc gia, Việt Nam cần chủ động xây dựng khu kinh tế biển xanh với thể chế đồng bộ, kết nối hạ tầng, logistics, công nghiệp và du lịch trong một hệ sinh thái phát triển xanh, qua đó thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

- Trong bối cảnh chuyển đổi xanh đang trở thành xu thế tất yếu trên toàn cầu, bà nhận thấy những xu hướng mới nào về logistics xanh, cảng xanh, du lịch xanh đang tác động mạnh đến hoạt động của doanh nghiệp Việt Nam?

Từ thực tiễn doanh nghiệp, tôi thấy ba xu hướng đang tác động rất rõ. Thứ nhất, xanh hóa chuỗi cung ứng. Ngày nay, các tập đoàn toàn cầu không chỉ đánh giá giá thành mà còn đo lường lượng phát thải carbon trên toàn chuỗi. Các cơ chế như CBAM của châu Âu đang khiến phát thải trở thành một yếu tố chi phí thực sự. Điều này buộc doanh nghiệp Việt Nam phải thay đổi nếu muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Thứ hai, phát triển cảng xanh và logistics số. Các cảng đang ứng dụng mạnh mẽ AI, IoT, tự động hóa và điện khí hóa thiết bị xếp dỡ để tối ưu vận hành, giảm chi phí và giảm phát thải. Đây sẽ sớm trở thành tiêu chuẩn cạnh tranh mới.

Thứ ba, du lịch xanh và du lịch có trách nhiệm. Du khách ngày càng quan tâm đến yếu tố môi trường, văn hóa bản địa và trách nhiệm xã hội. Doanh nghiệp nào minh bạch và thực chất trong ESG sẽ có lợi thế rõ rệt trong thu hút khách và đối tác quốc tế.

- Vậy để xây dựng các đô thị biển xanh và bền vững, vai trò của cộng đồng doanh nghiệp sẽ được thể hiện như thế nào? Đồng thời, những mô hình kinh tế tuần hoàn nào có thể được áp dụng hiệu quả tại các đô thị ven biển cho mục tiêu khu kinh tế biển xanh?

Theo tôi, doanh nghiệp không chỉ là đối tượng thực hiện các chính sách phát triển mà cần trở thành chủ thể kiến tạo hệ sinh thái phát triển bền vững. Doanh nghiệp có vai trò điều phối, là hạt nhân kết nối các mắt xích từ quy hoạch, thiết kế, thi công, vận hành… trong việc áp dụng các tiêu chuẩn xanh và cùng hướng đến mục tiêu Net Zero 2050. Ngoài ra, có thể chủ động điều phối các dòng vốn đầu tư, chú trọng hạ tầng xanh cho đô thị biển.

Đồng thời, doanh nghiệp là đối tác chiến lược trong mô hình hợp tác công- tư (PPP), hỗ trợ Nhà nước thực thi các dự án đem lại giá trị kinh tế và xã hội. Tiên phong trong đổi mới sáng tạo và đào tạo nâng cao năng lực của nhân lực địa phương.

Các mô hình kinh tế tuần hoàn có thể áp dụng cho đô thị biển gồm: Một là mô hình cộng sinh công nghiệp ven biển (Industrial Symbiosis), là mô hình "chất thải của ngành này là đầu vào của ngành kia". Các cảng biển lớn có thể trở thành nền tảng cho sự cộng sinh giữa các khu công nghiệp hóa chất, nhiệt điện và vật liệu xây dựng.

Hai là mô hình trung tâm tuần hoàn đô thị - cảng (Urban- Port Circular Hub). Mô hình này kết nối trực tiếp dòng rác thải sinh hoạt của đô thị với hạ tầng xử lý của cảng biển để tạo ra năng lượng (Waste-to-Energy) hoặc nhiên liệu sinh học.

Ba là đối với các đô thị đang phát triển và xây dựng nhiều, có thể áp dụng mô hình tuần hoàn tài nguyên đô thị, bao gồm tái sử dụng nước, tái chế chất thải rắn, sử dụng vật liệu tái chế trong xây dựng và phát triển các công trình xanh nhằm giảm tiêu hao tài nguyên trong suốt vòng đời công trình.

- Nếu để lựa chọn yếu tố quan trọng nhất thì đâu sẽ là chìa khóa vàng để biến lợi thế biển của Việt Nam thành lợi thế cạnh tranh quốc gia, thưa bà?

Theo tôi, "chìa khóa" không nằm ở việc chúng ta có đường bờ biển dài, mà nằm ở thể chế và tư duy kiến tạo không gian phát triển. Nhiều quốc gia có quy mô biển nhỏ hơn Việt Nam nhưng vẫn trở thành trung tâm hàng hải và logistics toàn cầu nhờ xây dựng được hệ sinh thái đồng bộ giữa cảng biển, công nghiệp, logistics, đổi mới sáng tạo, tài chính và dịch vụ. Điều này minh chứng rằng lợi thế cạnh tranh quốc gia trong không gian phát triển biển không còn chỉ dựa vào tài nguyên thiên nhiên, mà nhờ vào "năng lực mềm" trong việc tổ chức và điều phối không gian.

Vì vây, để chọn một "chìa khóa vàng" tôi sẽ chọn năng lực kết nối. Đó là kết nối hạ tầng, kết nối chuỗi giá trị, kết nối công nghệ và kết nối các nguồn lực. Khi các nguồn lực không còn phát triển riêng lẻ mà được phối hợp theo tư duy liên ngành, liên vùng và bổ trợ lẫn nhau, chúng ta sẽ hình thành một hệ sinh thái kinh tế biển, nơi công nghiệp, logistics, cảng biển, du lịch, dịch vụ cùng nhau tạo ra giá trị.

- Còn lựa chọn ưu tiên chiến lược quan trọng nhất để thúc đẩy hệ sinh thái “kinh tế biển – logistics – du lịch xanh– công nghệ”, bà sẽ đề xuất điều gì?

Nếu chỉ được lựa chọn một ưu tiên chiến lược duy nhất, tôi đề xuất: Xây dựng một hệ sinh thái biển tích hợp dựa trên Quy hoạch không gian biển quốc gia và nền tảng dữ liệu số.

Thông qua mô hình này, chúng ta có thể điều phối hài hòa dòng hàng hóa và vận tải, dòng khách (du lịch xanh) và dòng năng lượng trên cùng một không gian biển, nâng cao hiệu quả đầu tư, giảm chi phí vận hành và giảm phát thải carbon. Nền tảng dữ liệu số và AI sẽ là "hạ tầng mềm" giúp dự báo và ra quyết định chính xác hơn.

Tôi tin rằng, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện để phát triển. Muốn xây dựng một hệ sinh thái kinh tế biển hiện đại, chúng ta cần chuyển từ tư duy phát triển theo ngành sang tư duy phát triển theo hệ sinh thái liên kết, nơi Nhà nước kiến tạo thể chế, doanh nghiệp dẫn dắt đổi mới, các hiệp hội kết nối nguồn lực và cộng đồng cùng tham gia.

- Trân trọng cảm ơn bà!

Thy Hằng thực hiện