Nghiên cứu - Trao đổi
Thúc đẩy thị trường hydrogen xanh: Cần sớm tháo gỡ các điểm nghẽn
Để thu hút đầu tư, hình thành thị trường hydrogen xanh và hiện thực hóa mục tiêu chuyển dịch năng lượng của Việt Nam, chuyên gia cho rằng, cần sớm tháo gỡ các điểm nghẽn.
Biến đổi khí hậu đang là một trong những thách thức lớn nhất đối với sự phát triển của nhân loại, trong đó Việt Nam thuộc nhóm quốc gia chịu tác động nặng nề. Cùng với yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính và phát triển kinh tế xanh, việc tìm kiếm các nguồn năng lượng sạch, bền vững trở thành nhiệm vụ cấp thiết.
Theo đó, tại Quyết định 165/QĐ-TTg ngày 7/02/2024 của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái hydrogen đồng bộ từ sản xuất, lưu trữ, vận chuyển, phân phối đến sử dụng, từng bước đưa Việt Nam trở thành quốc gia có năng lực cạnh tranh trong chuỗi giá trị hydrogen khu vực và thế giới.
Thực tế cho thấy, hydrogen, đặc biệt là hydrogen xanh, đang được xem là một trong những trụ cột của hệ thống năng lượng tương lai, đóng vai trò quan trọng trong quá trình khử carbon đối với các ngành công nghiệp, giao thông vận tải và sản xuất điện.
Việc phát triển chuỗi giá trị hydrogen không chỉ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng mà còn mở ra cơ hội thu hút đầu tư, thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và thực hiện cam kết của Việt Nam đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
Vì vậy, để thu hút đầu tư, hình thành thị trường hydrogen xanh và hiện thực hóa mục tiêu chuyển dịch năng lượng của Việt Nam, chuyên gia cho rằng, cần sớm tháo gỡ các điểm nghẽn.
Chia sẻ tại Diễn đàn Năng lượng Hydrogen và Tương lai công nghiệp không phát thải vừa qua, PGS TS Phạm Hoàng Lương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA), giảng viên cao cấp Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết, Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế để phát triển hydrogen xanh nhờ nguồn năng lượng tái tạo dồi dào. Miền Trung và Nam Trung Bộ có tiềm năng lớn về điện mặt trời quy mô lớn; khu vực duyên hải miền Trung và Đồng bằng sông Cửu Long có tốc độ gió trung bình 8-10 m/s, phù hợp để phát triển điện gió. Đặc biệt, theo đánh giá của World Bank, tiềm năng điện gió ngoài khơi của Việt Nam có thể đạt tới 600 GW.
“Tuy nhiên, ngành hydrogen trong nước vẫn đang ở giai đoạn khởi đầu. Khoảng 500.000 tấn hydrogen được sản xuất hằng năm đều là hydrogen xám hoặc hydrogen đen, chủ yếu từ than tại các nhà máy Đạm Bắc Giang, Đạm Ninh Bình hoặc từ khí tự nhiên tại Đạm Phú Mỹ và Đạm Cà Mau.
Đến nay, Việt Nam vẫn chưa có dự án hydrogen xanh quy mô thương mại. Dự án thí điểm đáng chú ý nhất là Edeflow tại Long An với quy mô 1 MW, sử dụng công nghệ điện phân kiềm trên cơ sở hợp tác giữa Việt Nam, Đức và Pháp”, PGS TS Phạm Hoàng Lương chia sẻ.
Theo PGS TS Phạm Hoàng Lương, trong Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen, Việt Nam đặt mục tiêu sản xuất 100.000-500.000 tấn hydrogen phát thải thấp mỗi năm vào năm 2030 và nâng lên 10-20 triệu tấn/năm vào năm 2050, từng bước hình thành ngành công nghiệp hydrogen xanh phục vụ mục tiêu phát thải ròng bằng “0”. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần sớm tháo gỡ ba điểm nghẽn lớn.
“Trước hết là hạ tầng truyền tải và kết nối. Việc phát triển hydrogen xanh đòi hỏi hệ thống lưới điện xanh đồng bộ cùng hạ tầng lưu trữ năng lượng quy mô lớn, đủ khả năng đáp ứng nhu cầu sản xuất và phân phối.
Thứ hai là năng lực công nghệ. Việt Nam cần từng bước làm chủ công nghệ điện phân, thiết bị sản xuất hydrogen và đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để giảm phụ thuộc vào công nghệ nhập khẩu.
Thứ ba là hoàn thiện khung pháp lý, bao gồm hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và cơ chế giá phù hợp đối với hydrogen phát thải thấp. Đây là điều kiện quan trọng để tạo niềm tin cho nhà đầu tư và thúc đẩy thị trường phát triển”, PGS TS Phạm Hoàng Lương đề xuất.
Liên quan đến vấn đề này, nhằm góp phần thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh, bền vững của Việt Nam, một số ý kiến cũng cho hay, việc hoàn thiện hành lang pháp lý cần đưa ra những cơ chế đủ mạnh để thu hút đầu tư trong và ngoài nước.
Được biết, trước đó, để tạo nền tảng phát triển thị trường hydrogen xanh, Chính phủ đã giao Bộ Công Thương tiếp tục hoàn thiện Luật Hóa chất (sửa đổi), Luật Điện lực và nghiên cứu cơ chế ưu đãi đầu tư, giá điện cho sản xuất hydrogen; Bộ Xây dựng xây dựng chương trình chuyển đổi năng lượng xanh và bổ sung quy định sử dụng hydrogen trong lĩnh vực giao thông;
Bộ Tài chính nghiên cứu các chính sách thuế, tín dụng xanh và ưu đãi vốn vay, và Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét ứng dụng hydrogen như giải pháp thay thế nhiên liệu hóa thạch trong sản xuất nông nghiệp.