24h

Lợi dụng nhu cầu mua bán vàng, kim cương và trang sức đá quý, nhiều fanpage giả mạo doanh nghiệp uy tín đã xuất hiện với những chương trình thu mua, ưu đãi và phương án thanh toán hấp dẫn. Các trang này thường sử dụng tên gọi gần giống thương hiệu thật, sao chép hình ảnh nhận diện, thiết kế giao diện chuyên nghiệp, thậm chí có dấu xác minh, khiến người dùng dễ lầm tưởng đây là kênh chính thức của doanh nghiệp.

Mới đây, hàng loạt fanpage mang tên “SJC Hồ Chí Minh”, “SJC Hà Nội”… đăng thông tin về chương trình thu mua kim cương, trang sức và tài sản của nhiều thương hiệu khác. Các trang đưa ra hai phương án: quy đổi tài sản sang vàng SJC sau kiểm định hoặc nhận tiền theo ba đợt trong thời gian tối đa 30 ngày. Khách hàng được yêu cầu đăng ký trực tuyến trước khi đến cửa hàng, với thông báo mỗi cơ sở chỉ tiếp nhận 50 hồ sơ mỗi ngày.

Công ty Vàng bạc đá quý SJC sau đó khẳng định các nội dung trên là giả mạo. Doanh nghiệp không triển khai chương trình thu mua như quảng cáo, không tổ chức đăng ký trực tuyến và cũng không có trang Facebook chính thức.

Dù đã có cảnh báo, vẫn có người sập bẫy. Một khách hàng tại TP HCM cho biết bị lừa hơn 30 triệu đồng sau khi đăng ký mua vàng qua fanpage mang tên “SJC TP HCM”. Trang này quảng bá chương trình tri ân nhân dịp kỷ niệm thành lập doanh nghiệp, tặng vàng cho những khách hàng đầu tiên và yêu cầu thanh toán trước ít nhất 50% giá trị đơn hàng để giữ suất.

Sau khi nạn nhân chuyển tiền, các đối tượng tiếp tục đưa ra những ưu đãi mới, chẳng hạn mua thêm vàng để được tặng thêm sản phẩm. Những cụm từ như “số lượng có hạn”, “giờ vàng thanh toán” hay “chỉ dành cho khách hàng hoàn tất giao dịch đúng hạn” được sử dụng để tạo tâm lý khẩn trương, thúc ép người mua chuyển tiền trước khi kịp kiểm chứng thông tin.

Rủi ro không chỉ đến từ các fanpage mạo danh. Theo phản ánh, trên nhiều hội nhóm mạng xã hội, kim cương và trang sức đá quý được rao bán với mức giá thấp hơn đáng kể so với thị trường, kèm hình ảnh giấy kiểm định, hóa đơn hoặc video sản phẩm. Tuy nhiên, người mua rất khó xác định giấy tờ có thật hay không, viên đá có đúng với thông tin được quảng cáo hay đã thay đổi chất lượng trong quá trình sử dụng.

Theo giới chuyên môn, kim cương không thể được định giá chính xác chỉ qua hình ảnh hoặc quan sát bằng mắt thường. Việc kiểm định phải dựa trên các tiêu chuẩn chuyên môn, đối chiếu mã số khắc laser với giấy chứng nhận và đánh giá tình trạng thực tế của viên đá. Giao tài sản cho một địa chỉ thiếu tin cậy còn tiềm ẩn nguy cơ bị đánh tráo hoặc thay thế bằng sản phẩm có chất lượng thấp hơn.

Một số chuyên gia pháp lý cho rằng,vấn đề không chỉ nằm ở thủ đoạn của kẻ gian, mà còn ở khả năng xác thực chủ thể kinh doanh, tốc độ xử lý tài khoản giả mạo và cơ chế bảo vệ người tiêu dùng khi giao dịch tài sản có giá trị lớn trên mạng xã hội.

Trao đổi với phóng viên, Luật sư Tạ Anh Tuấn – Giám đốc Công ty Luật TNHH Tạ Anh Tuấn cho rằng, đối với vàng, kim cương và trang sức đá quý, quyết định giao dịch của người tiêu dùng thường dựa nhiều vào uy tín thương hiệu. Vì vậy, việc mạo danh không chỉ gây thiệt hại cho khách hàng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hình ảnh và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bị giả mạo.

“Các đối tượng thường sử dụng tên gần giống thương hiệu thật, sao chép hình ảnh, nội dung nhận diện và dựng lên những chương trình ưu đãi có vẻ hợp lý. Khi fanpage được trình bày chuyên nghiệp hoặc có dấu tích xanh, người tiêu dùng càng dễ bỏ qua bước kiểm tra nguồn thông tin”, Luật sư Tạ Anh Tuấn phân tích.

Theo Luật sư Tạ Anh Tuấn, dấu tích xanh trên mạng xã hội không nên được hiểu mặc nhiên là sự bảo đảm của doanh nghiệp có tên trên fanpage. Trước khi chuyển tiền hoặc giao tài sản, người tiêu dùng vẫn cần đối chiếu địa chỉ trang với website chính thức, số điện thoại công bố công khai và thông tin do chính doanh nghiệp phát hành.

Một khó khăn khác là các tài khoản giả mạo có thể nhanh chóng đổi tên, đóng trang rồi lập tài khoản mới. Trong khi đó, quá trình tiếp nhận phản ánh, xác minh và gỡ bỏ đôi khi chưa theo kịp tốc độ phát tán quảng cáo hoặc tiếp cận người dùng. Khoảng thời gian này có thể khiến thêm nhiều người trở thành nạn nhân.

Theo Luật sư Tạ Anh Tuấn, doanh nghiệp kinh doanh vàng, đá quý cần công bố rõ hệ thống kênh thông tin chính thức, chủ động theo dõi các tài khoản mạo danh và phát cảnh báo ngay khi phát hiện dấu hiệu bất thường. Các nền tảng mạng xã hội cũng cần có cơ chế xác minh phù hợp đối với tài khoản mang tên doanh nghiệp, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý phản ánh về hành vi giả mạo.

“Với tài sản có giá trị lớn, chậm xử lý một fanpage giả mạo có thể đồng nghĩa với việc thêm nhiều người tiếp tục chuyển tiền hoặc giao tài sản. Vì vậy, cần có cơ chế phối hợp nhanh giữa doanh nghiệp, nền tảng số và cơ quan quản lý, thay vì để mỗi bên xử lý theo một quy trình riêng”, Luật sư Tạ Anh Tuấn nhận định.

Đối với người tiêu dùng, luật sư khuyến cáo không nên chuyển tiền đặt cọc chỉ dựa trên quảng cáo, tin nhắn hoặc cuộc gọi từ fanpage. Những chương trình có mức giá thấp bất thường, yêu cầu thanh toán gấp, cam kết lợi nhuận cao hoặc liên tục đề nghị nộp thêm tiền đều là dấu hiệu cần đặc biệt thận trọng.

“Không thể đặt toàn bộ trách nhiệm phòng tránh lên vai người tiêu dùng. Muốn thu hẹp không gian hoạt động của các đối tượng lừa đảo, cần có cơ chế bảo vệ nhiều lớp, trong đó doanh nghiệp cảnh báo kịp thời, nền tảng xử lý nhanh tài khoản giả mạo và người dân có công cụ thuận tiện để kiểm chứng chủ thể trước khi giao dịch”, Luật sư Tạ Anh Tuấn nhấn mạnh.

Nguyễn Giang