24h

Tròn một tháng kể từ khi Nghị định 134/2026/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực, quy định về thu phí bản quyền âm nhạc tại các cơ sở kinh doanh đã bắt đầu tạo ra những chuyển động nhất định. Dù còn quá sớm để đánh giá toàn diện tác động của chính sách, những thay đổi trong cách vận hành của nhiều quán cà phê cho thấy quy định mới đã bắt đầu ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh hằng ngày.

Theo ghi nhận của phóng viên Diễn đàn Doanh nghiệp, thay vì phản ứng theo một chiều, các cơ sở kinh doanh đang lựa chọn những cách thích ứng khác nhau. Có quán vẫn duy trì phát nhạc và chủ động tìm hiểu quy định để chuẩn bị thực hiện nghĩa vụ bản quyền. Có nơi chuyển sang sử dụng nguồn nhạc miễn phí, nhạc AI hoặc hạn chế phát những bản nhạc chưa xác định rõ về quyền sử dụng. Một số chủ quán khác tiếp tục theo dõi để chờ thêm hướng dẫn cụ thể trước khi đưa ra quyết định lâu dài.

Là chủ quán Lu-A Coffee (xã Trung Giã, TP Hà Nội), chị Nguyễn Thị Chuyên cho biết ngay sau khi quy định mới có hiệu lực, quán đã chủ động tìm hiểu các quy định liên quan thay vì vội vàng thay đổi cách vận hành.

Theo chị Chuyên, việc bảo vệ quyền và lợi ích của người sáng tạo là cần thiết. Nếu pháp luật đã có quy định, thì các cơ sở kinh doanh cũng cần nghiêm túc thực hiện. Điều chị mong muốn là các quy định được hướng dẫn cụ thể hơn để người kinh doanh dễ áp dụng.

"Chúng tôi mong có hướng dẫn rõ về đối tượng áp dụng, đầu mối làm việc cũng như căn cứ tính phí. Khi các quy định được giải thích minh bạch thì các cơ sở kinh doanh sẽ yên tâm thực hiện hơn", chị Chuyên chia sẻ.

Qua ghi nhận, đây cũng là tâm lý của không ít chủ quán hiện nay. Điều họ quan tâm không chỉ là nghĩa vụ phải thực hiện, mà còn là cách thực hiện đúng quy định để tránh phát sinh những vướng mắc không đáng có.

Trong khi đó, quán cà phê “Nhà của Xíu” (xã Sóc Sơn, TP Hà Nội) lại lựa chọn một hướng đi thận trọng hơn. Thay vì tiếp tục sử dụng các nguồn nhạc như trước, quán đã chuyển sang các nguồn nhạc miễn phí hoặc những nội dung không phát sinh vướng mắc về bản quyền.

Anh Lê Đức Toàn, chủ quán, cho biết đây là giải pháp mang tính tạm thời trong giai đoạn đầu triển khai chính sách.

"Chúng tôi không né tránh nghĩa vụ nếu quy định đã rõ ràng. Nhưng ở thời điểm này, việc sử dụng nguồn nhạc miễn phí giúp quán yên tâm hoạt động trong khi chờ thêm hướng dẫn cụ thể. Khi cơ chế thực hiện được thống nhất, chúng tôi sẵn sàng điều chỉnh để phù hợp với quy định", anh Toàn nói.

Sự khác biệt trong cách thích ứng cho thấy các cơ sở kinh doanh đang chủ động tìm giải pháp phù hợp với điều kiện của mình. Sau một tháng triển khai, câu chuyện không còn là tranh luận có nên thu phí bản quyền hay không, mà là làm thế nào để chính sách đi vào cuộc sống một cách thuận lợi, minh bạch và tạo được sự đồng thuận.

Trao đổi với phóng viên từ góc nhìn pháp lý, Luật sư Nguyễn Thanh Phong – Trưởng chi nhánh Công ty Luật Sa Vĩ tại Hà Nội cho rằng, sau một tháng triển khai, điều dễ nhận thấy là nhiều cơ sở kinh doanh đã chủ động điều chỉnh cách sử dụng âm nhạc. Điều đó cho thấy quy định mới đã bắt đầu đi vào thực tiễn.

"Tuy nhiên, quá trình áp dụng cũng bộc lộ một số nội dung cần tiếp tục được hướng dẫn rõ để tránh mỗi nơi hiểu và thực hiện theo một cách khác nhau. Điều các cơ sở kinh doanh quan tâm hiện nay không chỉ là có phải trả phí hay không, mà còn là phạm vi áp dụng, căn cứ xác định nghĩa vụ, đầu mối đại diện thu phí và quy trình thực hiện", Luật sư Nguyễn Thanh Phong phân tích.

Theo Luật sư Phong, việc bảo vệ quyền tác giả và tạo điều kiện cho hoạt động kinh doanh hoàn toàn có thể song hành nếu cơ chế thực hiện được thiết kế theo hướng minh bạch, dễ tiếp cận và phù hợp với thực tiễn.

Luật sư Nguyễn Thanh Phong cho rằng cùng với quá trình triển khai, các cơ quan quản lý và tổ chức đại diện quyền tác giả cần tiếp tục tăng cường hướng dẫn, đối thoại với các cơ sở kinh doanh để kịp thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh.

"Một chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi các chủ thể biết rõ mình phải thực hiện nghĩa vụ như thế nào và có cơ sở để thực hiện thống nhất. Khi đó, quyền của tác giả được bảo đảm, còn hoạt động kinh doanh cũng không bị gián đoạn bởi những cách hiểu khác nhau về cùng một quy định", Luật sư Nguyễn Thanh Phong nhấn mạnh.

Nguyễn Giang