VCCI
Cân nhắc làm rõ một số cơ chế, chính sách đặc thù liên quan đến kinh tế
Góp ý Dự án Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế Nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đại biểu đề nghị, cân nhắc làm rõ một số nội dung.
Tiếp tục Chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thức nhất, Quốc hội khóa XVI, tại phiên họp chiều 04/8, các đại biểu tiếp tục thảo luận ở Tổ về: Dự án Luật Dầu khí (sửa đổi); Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; Dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Tham gia góp ý Dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế Nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số tại Tổ 1, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng, đại biểu Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội bày tỏ sự đồng tình cao với sự cần thiết phải có Nghị quyết này. Đồng thời, ông cho rằng, đây là cơ sở pháp lý, đồng thời là “bảo bối” cho những người dám mạnh dạn triển khai thực hiện trong bối cảnh các quy định pháp luật vẫn đang tiếp tục hoàn thiện.
“Từ góc độ doanh nghiệp, tôi rất ủng hộ nội dung không hình sự hóa các quan hệ dân sự hoặc hành chính nếu không liên quan đến tham nhũng, cố ý làm trái hoặc lừa đảo. Điều này rất phù hợp cho hoạt động đầu tư kinh doanh chung”, Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh.
Góp ý chi tiết về một số nội dung Dự thảo Nghị quyết, Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng cho biết, tại khoản 6, Điều 3 quy định người được miễn trách nhiệm hình sự thì bị xử phạt vi phạm hành chính ở khung cao nhất.
Theo Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng, quy định này mang hơi hướng “bù trừ” nhau. Bởi, nếu đã không xử lý hình sự thì mức xử phạt hành chính nên tương ứng với mức độ vi phạm, còn nếu mặc định mức cao nhất thì có thể tạo ra sự không thỏa đáng và chưa thực sự khuyến khích.
Bên cạnh đó, góp ý khoản 2, Điều 6 Dự thảo Nghị quyết quy định về việc miễn trách nhiệm khi gây thiệt hại trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số thuộc trường hợp chưa có pháp luật điều chỉnh hoặc pháp luật còn mâu thuẫn, chồng chéo. Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng đề nghị nên mở rộng phạm vi ra cả các lĩnh vực đầu tư, sản xuất kinh doanh khác nếu đem lại kết quả tốt mà vướng phải các rào cản pháp lý tương tự, không nên chỉ giới hạn trong khoa học công nghệ.
Ngoài ra, góp ý khoản 3, Điều 9 về thời hạn tạm đình chỉ giải quyết tố giác, tin báo tội phạm, điều tra vụ án... tối đa là 2 năm, chủ tịch VCCI cho rằng, quy định 2 năm là hơi cứng. Nếu cần thiết có thể cho phép gia hạn thêm nếu tiến triển giải quyết tốt và đã được đánh giá qua thực tiễn.
Đồng quan điểm, tham gia góp ý Dự án Nghị quyết, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội cũng đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục cân nhắc, xét xét thêm về một số nội dung.
Cụ thể, về tính rủi ro trong đổi mới sáng tạo, đại biểu đề nghị cần làm rõ hơn nữa, đặc biệt là sự giao thoa trong việc loại trừ trách nhiệm hình sự đối với những rủi ro gây thiệt hại cho ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Theo đại biểu, hiện tại, chưa rõ đối tượng là người gây thiệt hại hay người bị thiệt hại.
Vì vậy, đại biểu kiến nghị, cần tách biệt rõ 3 cấp độ rủi ro để có hình thức xử lý phù hợp, bao gồm:
Thứ nhất, rủi ro do công nghệ thực thi. Trong trường hợp này, phải miễn trách nhiệm hình sự. Nếu sai sót do công nghệ, do máy móc hay quy trình mới đang thử nghiệm thì không thể kỷ luật hay hình sự hóa người thực hiện.
Thứ hai, sai sót do thiếu trách nhiệm. Đối với trường hợp này, trước đây có thể hình sự hóa nhưng nay nên chuyển sang xử lý bằng các hình thức hành chính, kỷ luật hoặc dân sự.
Thứ ba, cố ý làm trái. Nếu xác định là hành vi cố ý làm trái các quy định, gây hậu quả nghiêm trọng thì chắc chắn vẫn phải xử lý nghiêm minh theo quy định pháp luật thông thường.
Về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox), đại biểu Nguyễn Lân Hiếu cho rằng, đây là một nội dung rất quan trọng trong nghiên cứu khoa học công nghệ. Vì vậy, cần cho phép các doanh nghiệp, viện nghiên cứu và cơ quan Nhà nước được thử nghiệm một số sản phẩm, dịch vụ, công nghệ hoặc mô hình kinh doanh mới mà pháp luật hiện hành chưa có quy định hoặc thậm chí còn đang cấm.
“Việc thử nghiệm này sẽ diễn ra trong phạm vi giới hạn về: thời gian, không gian và đối tượng khách hàng - Cơ chế “Sandbox” (hộp cát). Nếu có cơ chế này, chúng ta mới dám làm. Ví dụ: Một bệnh viện muốn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để khám chữa bệnh. Nếu áp dụng luật hiện hành, khi AI xảy ra sai sót ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Do đó, cần một “Sandbox” để người đổi mới sáng tạo yên tâm triển khai”, đại biểu chia sẻ.
Đại biểu cũng kiến nghị, bổ sung một điều riêng về “Sandbox” quốc gia: Cho phép đăng ký thử nghiệm trong vòng từ 24 đến 36 tháng; trong thời gian thử nghiệm, nếu tuân thủ đúng đề án đã phê duyệt và báo cáo định kỳ thì không bị truy cứu trách nhiệm hình sự; giao Chính phủ ban hành danh mục các lĩnh vực ưu tiên như: Y tế, Trí tuệ nhân tạo (AI), Bán dẫn, Công nghệ sinh học,...
Bên cạnh đó, về chính sách tài chính và khuyến khích doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu đề nghị, cần có những chính sách thuế mạnh mẽ hơn để khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào khoa học công nghệ.
“Theo Nghị quyết số 98/NQ-CP và các quy định từ năm 2015, kinh tế tư nhân đã được trích tối đa 20% thu nhập tính thuế để lập quỹ khoa học công nghệ. Tuy nhiên, nên tăng mức này lên 30% trong giai đoạn hiện nay. Đặc biệt đối với doanh nghiệp công nghệ cao, khởi nghiệp sáng tạo, các chi phí cho khoa học công nghệ nếu gặp rủi ro cũng nên được tính vào chi phí hợp lý khi tính thuế, thậm chí có thể nâng mức miễn giảm thuế lên đến 50% để khuyến khích họ dấn thân vào đổi mới...”, đại biểu góp ý.