Doanh nghiệp

Ngay sau khi sàn giao dịch carbon trong nước được vận hành, hành lang pháp lý cho định giá và giao dịch tín chỉ carbon rừng cũng đã hoàn thiện. Điều này được kỳ vọng là động lực thúc đẩy phát triển thị trường carbon, khai thác hiệu quả giá trị tài nguyên rừng và tăng trưởng xanh.

Tín chỉ carbon rừng: nguồn cung chất lượng

Ông Vũ Tấn Phương - Giám đốc Trung tâm Chứng nhận quản lý rừng bền vững đánh giá: Việt Nam có nhiều lợi thế để phát triển các dự án tín chỉ carbon từ cải thiện quản lý rừng trồng. Hiện cả nước có khoảng 4,7 triệu ha rừng trồng, trong đó khoảng 4 triệu ha là rừng sản xuất.

Theo ông Vũ Tấn Phương, phần lớn diện tích là rừng keo, chu kỳ ngắn với năng suất còn thấp. Tuy nhiên, các tiến bộ về giống, quản lý lập địa và kỹ thuật lâm sinh cho tăng năng suất đã sẵn có góp phần thúc đẩy nhanh quá trình nâng cao năng suất và tăng khả năng hấp thụ carbon. Việc tổ chức lại sản xuất theo hướng hiệu quả và bền vững mở ra cơ hội gia tăng giá trị từ cả gỗ lớn và tín chỉ carbon.

Đại diện lãnh đạo UNDP Việt Nam cũng đánh giá cao tiềm năng tín chỉ carbon rừng. Sau khi sàn giao dịch carbon trong nước được vận hành, cần tập trung phát triển “nguồn cung” - các tín chỉ carbon. Việt Nam sở hữu tiềm năng lớn để tạo ra các tín chỉ carbon chất lượng cao từ tài nguyên rừng, các giải pháp dựa vào thiên nhiên, sáng kiến về kinh tế tuần hoàn và công nghệ sạch.

Theo đại diện lãnh đạo UNDP Việt Nam, thông qua việc xây dựng các tiêu chuẩn chặt chẽ và cơ chế chia sẻ lợi ích công bằng, Việt Nam có thể khai thác hiệu quả tiềm năng này, đồng thời bảo đảm các cộng đồng địa phương được hưởng lợi từ các dự án carbon. Một trọng tâm trong thời gian tới được UNDP triển khai là hỗ trợ Việt Nam mở rộng nguồn cung tín chỉ carbon có tính toàn vẹn cao,nhất là từ các dự án rừng và giải pháp dựa vào thiên nhiên.

Từ góc độ nghiên cứu, TS Trần Lâm Đồng - Phó Viện trưởng Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam nhìn nhận tín chỉ carbon như chất xúc tác cho quá trình chuyển đổi mô hình quản lý rừng tốt hơn tạo ra các giá trị lớn hơn.

Để được cấp tín chỉ carbon rừng, chủ rừng phải ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật để nâng cao năng suất, chất lượng rừng, qua đó chứng minh tính tăng thêm của rừng. Bên cạnh đó, khác với chứng chỉ rừng hiện mang nhiều định tính, tín chỉ carbon rừng có đo đạc, kiểm đếm và định lượng minh bạch, đảm bảo mang lại giá trị tăng thêm từ rừng.

Nhấn mạnh tín chỉ carbon mang lại thêm nguồn thu từ rừng, tạo động lực cho các chủ rừng phát triển rừng gỗ lớn. Đây chính là một trong những mục tiêu trọng tâm của Chiến lược phát triển ngành lâm nghiệp, chuyển đổi từ khai thác cây gỗ nhỏ sang chu kỳ dài hơn, tạo nguồn nguyên liệu chất lượng cao cho chế biến sâu, gia tăng giá trị.

Thúc đẩy liên kết đầu tư

Khẳng định giá trị mang lại từ tín chỉ carbon rừng, song ông Vũ Tấn Phương cũng chỉ rõ những khó khăn khi triển khai dự án tín chỉ carbon rừng. Hiện phần lớn chủ rừng là cá nhân và hộ gia đình với quy mô nhỏ, hạn chế về năng lực kỹ thuật và nguồn lực tài chính. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất, theo ông Vũ Tấn Phương là sự sẵn sàng trong việc thay đổi kinh doanh rừng trồng cho mục tiêu cung ứng gỗ lớn kết hợp chứng chỉ carbon bởi đòi hỏi thời gian, vốn đầu tư và sự thay đổi trong tư duy sản xuất.

Bên cạnh đó, theo quy định tại Nghị định 180/2026/NĐ-CP, hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư được tham gia dự án carbon rừng nhưng với quy mô sản xuất nhỏ, chi phí kỹ thuật đòi hỏi khá lớn là khó khăn để các hộ tự triển khai. Từ thực tế này, chuyên gia đề xuất cần tổ chức liên kết các hộ trồng rừng thông qua hợp tác xã, tổ hợp tác hoặc doanh nghiệp đầu mối, tổ chức trung gian nhằm hình thành vùng nguyên liệu đủ lớn, chia sẻ chi phí kỹ thuật, dữ liệu và quy trình xác minh carbon.

Đây là giải pháp được TS Trần Lâm Đồng đưa ra. Chuyên gia nhấn mạnh, tín chỉ carbon là công cụ tiềm năng thúc đẩy trồng rừng gỗ lớn, chất lượng cao nhưng không thay đổi quản lý rừng thực chất sẽ khó có tín chỉ carbon. Giải pháp phát triển các dự án tín chỉ carbon rừng, theo TS Trần Lâm Đồng cần kết hợp kỹ thuật, chuyển giao khoa học công nghệ với đầu tư thực sự. Đồng thời cần thúc đẩy các liên kết đầu tư bởi các chủ rừng nhỏ khó thực hiện dự án carbon rừng theo mô hình rừng gỗ lớn.

Hạnh Lê