Chính trị - Xã hội

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, việc điều chỉnh Chủ trương đầu tư Dự án xuất phát từ việc, sau khi Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư, Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều quyết sách chiến lược: Quyết định sáp nhập đơn vị hành chính; điều chỉnh mục tiêu tăng trưởng 02 con số.

Bên cạnh đó, tuyên bố chung Việt Nam - Trung Quốc tháng 4 năm 2026 với nhiều điểm mới, thúc đẩy vận tải liên vận quốc tế bằng đường sắt; Quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch mạng lưới đường sắt quốc gia và các quy hoạch ngành, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh liên quan đã được điều chỉnh; một số dự án lớn nằm trong khu vực có tuyến đường sắt đi qua mới được bổ sung quy hoạch và triển khai thực hiện tác động đến Dự ản.

Ngoài ra, để bảo đảm vận tải liên vận quốc tế, trên cơ sở đánh giá một cách khoa học, Chính phủ đã thống nhất áp dụng hệ thống tiêu chuẩn của Trung Quốc. Theo hệ thống tiêu chuẩn này, cần bổ sung một số hạng mục để bảo đảm vận hành an toàn khai thác; và trong quá trình lập Báo cáo nghiên cứu khả thi đã khảo sát, thu thập số liệu chi tiết về nhu cầu vận tải và cập nhật các chủ trương mới. Kết quả dự báo nhu cầu vận tải cho thấy đã thay đổi so với số liệu dự báo trong Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi trước đây.

Theo Bộ trưởng, việc điều chỉnh Dự án phù hợp với chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch có liên quan đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Về phạm vi, quy mô đầu tư, Bộ trưởng cho biết Dự án bổ sung 8,4 km đoạn tuyến Yên Viên - Gia Lâm, đồng thời điều chỉnh vị trí ga đầu mối hành khách phía Bắc từ Yên Viên về Gia Lâm để đảm bảo phù hợp với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và Quy hoạch mạng lưới đường sắt mới được điều chỉnh.

Điều chỉnh tên gọi đoạn tuyến Nam Hải Phòng - Lạch Huyện từ tuyến chính thành tuyến nhánh để phù hợp với Quy hoạch mạng lưới đường sắt quốc gia mới được điều chỉnh và phương án tổ chức khai thác vận tải; bổ sung 02 nhánh kết nối hệ thống đường sắt hiện hữu vào các ga của tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Điều chỉnh quy mô đoạn ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng từ phân kỳ đầu tư đường đơn thành đầu tư hoàn thiện đường đôi; điều chỉnh loại hình sức kéo trên các tuyến nhánh nối cảng biển, để phát huy tối đa hiệu quả của Dự án.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng cũng cho biết, trên cơ sở cập nhật phạm vi, quy mô, khối lượng, đơn giá, tỷ giá và chính sách, sơ bộ tổng mức đầu tư Dự án là 289.339 tỷ đồng, tăng 86.108 tỷ đồng so với sơ bộ tổng mức đầu tư được Quốc hội phê duyệt.

Trong đó, chi phí xây lắp và thiết bị tăng 51.210 tỷ đồng gồm: Bổ sung đoạn tuyến nhánh Yên Viên - Gia Lâm và cải tạo ga Gia Lâm tăng 7.759 tỷ đồng, bổ sung 02 nhánh kết nối 02 tuyến đường sắt hiện hữu vào các ga của Dự án tăng 403,6 tỷ đồng; điều chỉnh giải pháp thiết kế công trình theo quy hoạch mới của các địa phương sau sáp nhập tăng 3.856 tỷ đồng; điều chỉnh quy mô đoạn từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng tăng 22.814 tỷ đồng; bổ sung đường điện 22kV dọc tuyến do yêu cầu kỹ thuật và an toàn chạy tàu tăng 1.056 tỷ đồng; điều chỉnh số lượng, tỷ giá thiết bị tăng 15.325 tỷ đồng;…

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng là dự án quan trọng quốc gia đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 187/2025/QH15. Tuy nhiên, quá trình lập Báo cáo nghiên cứu khả thi xuất hiện nhiều yếu tố mới tác động đến Dự án, nhất là về điều kiện địa hình, địa chất, quy hoạch, nhu cầu vận tải và phương án kết nối với hệ thống đường sắt quốc gia, cảng biển và logistics. Do đó, Chính phủ đề nghị điều chỉnh phạm vi, quy mô đầu tư, công nghệ, sơ bộ tổng mức đầu tư và một số nội dung khác tại Nghị quyết số 187/2025/QH15 của Quốc hội để nâng cao hiệu quả Dự án, bảo đảm an toàn, bền vững.

“Căn cứ quy định của Luật Đầu tư công và điểm a khoản 8 Điều 3 của Nghị quyết số 187/2025/QH15, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, việc Chính phủ trình Quốc hội xem xét, quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư là có cơ sở và đúng thẩm quyền.

Tuy nhiên, đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo rà soát kỹ lưỡng tính thống nhất giữa các tài liệu, số liệu phản ánh trong Hồ sơ, nhất là giữa nội dung Tờ trình và quy định của dự thảo Nghị quyết; đồng thời, chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác và trung thực của Hồ sơ trình Quốc hội.

Đồng thời, đề nghị trong các bước tiếp theo cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện số liệu khảo sát, phương án kỹ thuật, công nghệ, tổng mức đầu tư, nguồn vốn, nhu cầu sử dụng đất và các điều kiện tổ chức thực hiện nhằm bảo đảm tính khả thi, hạn chế tối đa việc phải tiếp tục điều chỉnh trong quá trình triển khai Dự án”, Chủ nhiệm Phan Văn Mãi nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, để tiếp tục hoàn thiện Hồ sơ trình Quốc hội xem xét, thông qua, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo các cơ quan, đơn vị có liên quan lưu ý một số vấn đề về phạm vi, quy mô đầu tư; điều chỉnh loại hình sức kéo trên tuyến chính và tuyến nhánh; sơ bộ tổng mức đầu tư; nguồn vốn và phương án huy động vốn; công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng và nhu cầu sử dụng đất; tiến độ thực hiện Dự án; và hiệu quả đầu tư Dự án.

Gia Nguyễn