Nghiên cứu - Trao đổi
Dự án Luật Phát triển đô thị: Bước đột phá về thể chế
Không chỉ đơn thuần bổ sung các cơ chế và chính sách mới, Dự án Luật Phát triển đô thị được cho là một bước đột phá quan trọng trong tư duy xây dựng thể chế quản trị và phát triển đô thị của đất nước.
Dự án Luật Phát triển đô thị được xây dựng nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, đồng bộ và đột phá cho phát triển các thành phố, đô thị đặc biệt nhằm góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và tổ chức thực hiện, thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững.
Đồng thời, tạo hành lang pháp lý mới cho phát triển, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của các vùng có vị trí chiến lược, tạo động lực tăng trưởng mới, thu hút các nguồn lực đầu tư chất lượng cao.
Dự án Luật được trình Quốc hội khóa XVI tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất gồm 5 Chương, 65 Điều với các nhóm chính sách về đẩy mạnh phân quyền cho thành phố là đô thị đặc biệt và chính sách đặc thù thúc đẩy thành phố là đô thị đặc biệt.
Nhìn nhận về Dự án Luật Phát triển đô thị, nhiều ý kiến cho rằng, đây không chỉ đơn thuần bổ sung các cơ chế và chính sách mới, mà còn là một bước đột phá quan trọng trong tư duy xây dựng thể chế quản trị và phát triển đô thị của đất nước.
Tham gia ý kiến về Dự án Luật, đại biểu Nguyễn Thị Tuyến, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội cho rằng, việc xây dựng Luật để tạo động lực mới cho các địa phương có các điều kiện về phát triển đô thị, hoặc đô thị đặc biệt có điều kiện về mặt hành lang pháp lý triển khai các cơ chế chính sách để phát triển, tạo động lực cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Theo đại biểu, trong đó quy định những cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt. Những cơ chế để thúc đẩy không chỉ riêng cho các thành phố lớn đã có điều kiện đạt được đô thị đặc biệt, mà còn mang tính kiến tạo, thúc đẩy tính động lực.
“Đặc biệt, Điều 2 quy định rõ TP Hồ Chí Minh là thành phố được công nhận là đô thị đặc biệt, được áp dụng toàn bộ cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt được quy định tại luật này. Như vậy, Điều 2 đã mở rộng rất lớn cho TP Hồ Chí Minh và tạo điều kiện, mọi cơ chế, chính sách của luật này cho riêng TP Hồ Chí Minh để trở thành một đô thị đặc biệt. Theo đó, rất rõ ràng, tường minh trong phạm vi điều chỉnh”, đại biểu đánh giá.
Bên cạnh đó, theo đại biểu, Luật cũng quy định về nhóm đối tượng “thành phố khác”. Ở đây “thành phố khác” gồm nhiều thành phố như: Hải Phòng, Cần Thơ, Đà Nẵng, Huế, tới đây là Quảng Ninh, Bắc Ninh. Các “thành phố khác” chưa được công nhận là đô thị đặc biệt được áp dụng cơ chế, chính sách để thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt được quy định tại Luật này. Trong trường hợp được cấp có thẩm quyền cho phép, phù hợp với điều kiện của Luật này, và yêu cầu phát triển thì có thể được thực hiện những cơ chế đô thị đặc biệt.
Đại biểu cho rằng, những thành phố khác chưa được công nhận là đô thị đặc biệt, hoặc chưa đạt những tiêu chí là đô thị đặc biệt. Nhưng trong xu thế phát triển, nếu nhu cầu, năng lực quản trị của thành phố đó đáp ứng được theo Luật này và được cấp có thẩm quyền cho phép thì có thể được thực hiện cơ chế đô thị đặc biệt. Đây là một cơ chế linh hoạt nhưng rất chặt chẽ chứ không phải không có nguyên tắc.
Đồng quan điểm, một số ý kiến cũng cho rằng, Dự án Luật Phát triển đô thị không chỉ một luật bổ sung các cơ chế và chính sách mới mà là một bước phát triển quan trọng trong tư duy xây dựng thể chế quản trị và phát triển đô thị của đất nước. Dự án Luật này được xem là sự tiếp nối và phát triển của Luật Thủ đô năm 2026 với việc chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển.
Thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật, đại biểu Lê Nữ Thùy Dương, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Đồng Nai kỳ vọng, Dự án Luật được ban hành sẽ góp phần quan trọng hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về phát triển đô thị; tăng cường phân cấp, phân quyền; tạo điều kiện huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển kết cấu hạ tầng, thu hút đầu tư, bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao chất lượng sống của Nhân dân.
Đồng thời, đại biểu tin tưởng, Ban soạn thảo dự án Luật sẽ tiếp thu tối đa các ý kiến đóng góp của đại biểu, qua đó xây dựng một đạo luật có tính đột phá, tạo hành lang pháp lý đủ mạnh để các thành phố chủ động khai thác tiềm năng, huy động nguồn lực, giải quyết kịp thời các điểm nghẽn, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững, đóng góp vào tăng trưởng chung của đất nước.
Được biết, sau khi tiếp thu các ý kiến góp ý tại phiên thảo luận Tổ trước đó, theo Chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Dự án Luật Phát triển đô thị sẽ tiếp tục được Quốc hội đưa ra thảo luận tại hội trường trong phiên họp hôm nay 11/8.