Doanh nhân
Cuộc chuyển mình của ngành logistics
Trong 5 năm tới, cách khách hàng đánh giá doanh nghiệp logistics chắc chắn sẽ thay đổi. Họ không chỉ tìm kiếm một đơn vị vận chuyển mà mong muốn một đối tác đồng hành giúp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh.
Đó là chia sẻ của ông Lê Tất Quốc Anh, Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Logistics Sao Đỏ với Doanh Nhân.
- Theo ông, AI sẽ làm thay đổi vai trò của doanh nghiệp logistics ra sao? Trong tương lai, doanh nghiệp logistics sẽ vẫn chủ yếu là đơn vị vận chuyển hay sẽ trở thành nhà cung cấp dữ liệu và giải pháp cho chuỗi cung ứng?
Tôi cho rằng AI sẽ làm thay đổi căn bản vai trò của doanh nghiệp logistics. Trong nhiều thập kỷ, logistics chủ yếu được nhìn nhận là hoạt động vận chuyển, lưu kho và giao nhận hàng hóa. Nhưng trong kỷ nguyên AI, vận chuyển sẽ chỉ là một mắt xích trong hệ thống quản trị chuỗi cung ứng dựa trên dữ liệu.
Doanh nghiệp logistics sẽ từng bước chuyển từ người vận chuyển sang nhà điều phối chuỗi cung ứng. Không chỉ bảo đảm hàng hóa đến đúng nơi, đúng thời điểm, doanh nghiệp còn phải cung cấp cho khách hàng những giá trị gia tăng như dự báo nhu cầu thị trường, tối ưu tồn kho, lựa chọn phương án vận tải hiệu quả nhất, cảnh báo rủi ro và đề xuất kịch bản ứng phó trước biến động.
Khi đó, dữ liệu sẽ trở thành một loại tài sản đặc biệt, còn AI là công cụ biến dữ liệu thành tri thức và tri thức thành quyết định.
- Theo ông, AI sẽ làm thay đổi cuộc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp logistics ở yếu tố nào trước tiên: tốc độ giao hàng, chi phí hay năng lực dự báo?
Nếu phải chọn một yếu tố mang tính quyết định, tôi cho rằng đó là năng lực dự báo. Trong quản trị chuỗi cung ứng hiện đại, tốc độ giao hàng và chi phí vận hành thực chất đều là hệ quả của khả năng dự báo chính xác.
AI có thể phân tích đồng thời khối lượng dữ liệu khổng lồ, từ lịch sử hoạt động, xu hướng thị trường, thời tiết, giao thông, năng lực cảng biển, giá nhiên liệu đến các yếu tố địa chính trị để dự báo nhu cầu và nhận diện rủi ro với độ chính xác ngày càng cao. Khi doanh nghiệp biết trước điều gì có khả năng xảy ra, họ sẽ chuyển từ thế bị động ứng phó sang chủ động chuẩn bị.
Tôi cho rằng trong tương lai gần, cuộc cạnh tranh sẽ không còn là "ai giao nhanh hơn", mà là "ai dự báo chính xác hơn". Doanh nghiệp có năng lực dự báo tốt sẽ kiểm soát tốt chi phí, hạn chế rủi ro và tạo dựng lợi thế cạnh tranh bền vững.
- Nhiều doanh nghiệp đang đầu tư AI để tối ưu từng khâu riêng lẻ. Theo ông, đâu là “điểm nghẽn” khiến AI chưa thể tối ưu toàn bộ chuỗi từ sản xuất đến bán lẻ?
Theo tôi, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở AI mà nằm ở dữ liệu và sự kết nối của hệ sinh thái chuỗi cung ứng. AI không tự tạo ra dữ liệu mà chỉ học và đưa ra quyết định từ dữ liệu con người cung cấp. Trong khi đó, dữ liệu của chuỗi cung ứng hiện vẫn phân tán ở rất nhiều chủ thể như nhà sản xuất, doanh nghiệp vận tải, cảng biển, hải quan, kho bãi, nhà phân phối, nhà bán lẻ và cơ quan quản lý. Mỗi đơn vị lại sử dụng hệ thống quản trị và tiêu chuẩn dữ liệu khác nhau, thậm chí nhiều nơi chưa sẵn sàng chia sẻ thông tin.
Điều này khiến AI chỉ nhìn thấy từng mảnh ghép riêng lẻ thay vì toàn bộ bức tranh. AI có thể tối ưu rất tốt trong phạm vi một doanh nghiệp hoặc một công đoạn, nhưng chưa thể tối ưu toàn bộ chuỗi cung ứng.
Bên cạnh đó, không ít doanh nghiệp vẫn coi AI đơn thuần là một công cụ công nghệ, thay vì xem đây là chiến lược chuyển đổi mô hình quản trị. Nếu chưa chuẩn hóa quy trình, chưa số hóa dữ liệu và chưa xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin thì đầu tư AI khó đạt hiệu quả như kỳ vọng.
Theo tôi, bước tiến tiếp theo của ngành logistics không phải là AI mạnh hơn, mà là xây dựng một hệ sinh thái dữ liệu mở, đồng bộ và liên thông. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và lưu chuyển thông suốt giữa các mắt xích, AI mới có thể phát huy tối đa năng lực.
- Trong bối cảnh AI có thể dự báo nhu cầu, tối ưu tồn kho và điều phối vận tải gần như theo thời gian thực, lợi thế cạnh tranh bền vững của doanh nghiệp logistics sẽ nằm ở công nghệ hay con người?
Tôi không cho rằng công nghệ và con người là hai yếu tố đối lập. Chúng bổ trợ cho nhau. Tuy nhiên, nếu nói đến lợi thế cạnh tranh bền vững thì con người vẫn là yếu tố quyết định.
AI có thể xử lý dữ liệu với tốc độ vượt xa con người, phát hiện những quy luật rất khó nhận biết và đưa ra nhiều phương án tối ưu. Nhưng AI không có trực giác, không có kinh nghiệm thực tiễn, không có cảm xúc và cũng không hiểu đầy đủ các yếu tố xã hội, văn hóa hay tâm lý trong kinh doanh.
Những quyết định về chiến lược phát triển, quản trị khủng hoảng, xây dựng niềm tin với đối tác hay xử lý các tình huống chưa từng có tiền lệ vẫn đòi hỏi bản lĩnh và tư duy của con người.
- Trân trọng cảm ơn ông!