VCCI

Đây là chia sẻ của PGS TS Hồ Sỹ Hùng – Chủ tịch VCCI xoay quanh những đóng góp của VCCI trong công tác tham mưu chính sách, thúc đẩy môi trường kinh doanh và nâng cao sức mạnh nội sinh cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam nhằm xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ.

- Đại hội XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh cải cách thể chế là một trong những đột phá chiến lược hàng đầu để giải phóng toàn bộ sức sản xuất. Dưới góc nhìn của tổ chức đại diện cộng đồng doanh nghiệp, ông đánh giá như thế nào về tầm quan trọng của thể chế trong giai đoạn mới và sứ mệnh phản biện chính sách của VCCI?

Lịch sử phát triển kinh tế đã chứng minh, thể chế không đơn thuần là công cụ quản lý hành chính mà chính là hạ tầng chiến lược của mọi hạ tầng. Một thể chế tiên tiến, minh bạch, an toàn và chi phí tuân thủ thấp sẽ giải phóng tối đa nguồn lực xã hội, kích thích tinh thần đổi mới sáng tạo và tạo động lực cho dòng vốn đầu tư dài hạn.

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình sau Đại hội XIV của Đảng, yêu cầu đặt ra cho thể chế kinh tế không chỉ dừng lại ở việc “tháo gỡ khó khăn” mà phải tiến lên cấp độ “kiến tạo phát triển”. Thể chế phải đi trước một bước để đón đầu các xu hướng mới như kinh tế số, kinh tế xanh, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi năng lượng và dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu.

Xác định công tác tham gia xây dựng và phản biện chính sách là sứ mệnh cốt lõi hàng đầu, VCCI không chỉ là nơi phản ánh tâm tư, nguyện vọng đơn thuần của doanh nghiệp, mà đóng vai trò là một cầu nối, một trung tâm phân tích chính sách độc lập và thực tiễn đưa “hơi thở” từ thực tiễn hoạt động của hàng trăm ngàn doanh nghiệp.

Từng ý kiến phản biện của VCCI đều dựa trên ba nguyên tắc: Tính thực tiễn khắt khe; tính khoa học dựa trên dữ liệu; và tính dự báo chiến lược, từ đó giúp cơ quan xây dựng, ban hành chính sách nhìn thấy những “điểm mù” pháp lý, những chi phí ẩn mà doanh nghiệp phải gánh chịu, từ đó điều chỉnh văn bản theo hướng tạo thuận lợi tối đa, bảo đảm nguyên tắc doanh nghiệp được tự do kinh doanh theo những gì pháp luật không cấm.

- Nhìn lại kết quả Hội nghị Ban Chấp hành VCCI lần thứ 13, Khóa VII vừa qua, xin ông chia sẻ về những đóng góp cụ thể của VCCI trong việc chỉ ra các “chồng chéo” pháp lý, bãi bỏ “giấy phép con” và tháo gỡ điểm nghẽn cho các dự án kinh tế?

Tại Hội nghị Ban Chấp hành lần thứ 13, Khóa VII vừa qua, VCCI đã tiến hành đánh giá toàn diện công tác tham vấn chính sách. Chỉ tính riêng 8 tháng đầu năm 2026, VCCI đã trực tiếp chủ trì và tham gia góp ý, phản biện chuyên sâu đối với gần 340 dự thảo văn bản quy phạm pháp luật – từ các đạo luật chiến lược trình Quốc hội, các nghị định của Chính phủ cho đến thông tư của các bộ, ngành.

Không chỉ có vậy, với vai trò đại diện và cầu nối chính sách của của cộng đồng doanh nghiệp, VCCI đã chuẩn bị cho Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp ngày 18/7 vừa qua. Theo đó, VCCI đã tập hợp gần 900 ý kiến của các doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp trong nước và quốc tế, tổng hợp thành 53 nhóm vướng mắc thuộc 10 lĩnh vực để báo cáo Chính phủ. Tại Hội nghị này, VCCI cũng đã trực tiếp phản ánh những vấn đề lớn mà doanh nghiệp đang quan tâm về thể chế, thực thi chính sách, tiếp cận nguồn lực và môi trường kinh doanh.

Sau sự kiện đã nêu, mới đây tại Văn bản số 8530/VPCP-KTTH ngày 21/8/2026, Thủ tướng Chính phủ đã giao các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Tài chính, Xây dựng, Công Thương, Khoa học và Công nghệ, Nội vụ, Công an và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền được giao khẩn trương xem xét, xử lý 65 vấn đề vướng mắc của doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp, bảo đảm việc xử lý các kiến nghị phải rõ ràng, thực chất, hiệu quả; gửi kết quả xử lý về Bộ Tài chính và VCCI trước ngày 25/8/2026 để tổng hợp, báo cáo Chính phủ tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ theo quy định tại Nghị quyết số 216/NQ-CP ngày 6/8/2026 về Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 7 năm 2026 và phản hồi tới doanh nghiệp, Hiệp hội doanh nghiệp.

Trong công tác nghiên cứu, tham mưu chính sách, VCCI đã công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 - PCI 2025, tiếp tục phát huy vai trò một kênh độc lập, tin cậy phản ánh tiếng nói doanh nghiệp, nhận diện những điểm nghẽn của môi trường kinh doanh và thúc đẩy cải cách ở cả Trung ương và địa phương.

Cùng với đó, VCCI đã tổ chức Hội nghị toàn quốc các Hiệp hội Doanh nghiệp và phối hợp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương tổ chức Hội nghị về vai trò của doanh nghiệp, doanh nhân tư nhân trong đổi mới mô hình phát triển đất nước. Qua các hoạt động này, VCCI tiếp tục phát huy vai trò tập hợp, kết nối cộng đồng doanh nghiệp, đồng thời đóng góp trực tiếp vào những vấn đề chiến lược về phát triển kinh tế tư nhân trong giai đoạn mới.

Bên cạnh những hoạt động tiêu biểu trên, công tác hỗ trợ doanh nghiệp, xúc tiến thương mại và đầu tư, phát triển hội viên, xây dựng chính sách, chuyển đổi số và đổi mới quản trị nội bộ tiếp tục được triển khai trên toàn hệ thống.

Trong bối cảnh nền kinh tế xuất hiện nhiều mô hình mới như kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, cùng với các “rào cản xanh” từ thị trường quốc tế (như CBAM, EUDR), VCCI đã có nhưng giải pháp gì để đóng góp vào việc xây dựng thể chế và hỗ trợ doanh nghiệp chủ động hội nhập, thưa ông?

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và xu hướng chuyển đổi xanh đang tái định hình toàn bộ cấu trúc kinh tế toàn cầu. Rào cản lớn nhất hiện nay của các doanh nghiệp Việt Nam không còn là thuế quan nhờ hệ thống các FTA thế hệ mới (CPTPP, EVFTA, RCEP...) mà chính là rào cản thể chế trong nước đối với cái mới và rào cản phi thuế quan về tiêu chuẩn xanh từ nước ngoài.

Để giải bài toán này, VCCI đã tích cực nghiên cứu, kiến nghị Chính phủ cho phép áp dụng rộng rãi các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox). Cơ chế này cho phép doanh nghiệp thử nghiệm các công nghệ, mô hình kinh doanh mới trong một không gian pháp lý linh hoạt, vừa quản lý được rủi ro, vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh đó, VCCI cũng đã thành lập Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển bền vững (VBCSD) và tổ chức các chương trình tư vấn, đào tạo chuyên sâu về thực hành ESG (môi trường - xã hội - quản trị). Đồng thời phối hợp với các bộ, ngành kiến nghị Chính phủ xây dựng Danh mục phân loại xanh quốc gia, tạo cơ sở để doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn tín dụng xanh, trái phiếu xanh quốc tế với chi phí vốn ưu đãi.

Không chỉ dừng lại ở việc tổ chức các đoàn xúc tiến đơn thuần, thời gian qua, VCCI đã có những đổi mới toàn diện, tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng vệ thương mại, ứng phó với các vụ kiện chống phá giá, chống lẩn tránh thuế. Đồng thời, đóng vai trò cầu nối đưa các doanh nghiệp tư nhân Việt Nam có đủ năng lực công nghệ, quản trị gia nhập trực tiếp vào chuỗi cung ứng toàn cầu của các tập đoàn đa quốc gia FDI đang hoạt động tại Việt Nam.

- Hướng tới các mục tiêu phát triển chiến lược của đất nước, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, VCCI gửi gắm thông điệp gì và cam kết như thế nào gửi tới cộng đồng doanh nghiệp trong việc tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ thúc đẩy cải cách thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh trong thời gian tới, thưa ông?

Đứng trước bước ngoặt phát triển trong bối cảnh mới, với vai trò là tổ chức đại diện quốc gia của cộng đồng doanh nghiệp và đội ngũ doanh nhân cả nước, VCCI cam kết sẽ tiếp tục giữ vững vị thế là tổ chức tham mưu thể chế hàng đầu, độc lập, khách quan và bản lĩnh.

Trong đó, sẽ không ngừng nâng cao chất lượng nghiên cứu, phản biện chính sách; kiên trì kiến nghị loại bỏ các rào cản, giấy phép con, chi phí không chính thức; bảo vệ quyền sở hữu tài sản, quyền tự do kinh doanh và an toàn pháp lý cho doanh nghiệp và doanh nhân.

Đồng thời, đổi mới toàn diện hệ thống VCCI theo hướng hiện đại, số hóa và chuyên nghiệp thông qua xây dựng cơ sở dữ liệu lớn (Big Data) về cộng đồng doanh nghiệp, ứng dụng AI để tiếp nhận và xử lý phản ánh, vướng mắc của doanh nghiệp theo thời gian thực. Đồng thời, nâng cao năng lực cho hệ thống các hiệp hội doanh nghiệp ngành hàng, địa phương, tạo thành một mạng lưới liên kết sức mạnh doanh nghiệp Việt Nam thông suốt từ Trung ương tới cơ sở.

Tiếp tục vun đắp đội ngũ doanh nhân Việt Nam có tâm, có tài, giàu tinh thần dân tộc. Theo đó, VCCI sẽ tiếp tục đẩy mạnh lan tỏa Bộ Đạo đức Doanh nhân Việt Nam, tôn vinh những doanh nhân, doanh nghiệp xây dựng được văn hóa kinh doanh tử tế, tuân thủ pháp luật, có trách nhiệm với xã hội và môi trường. Một đội ngũ doanh nhân có bản lĩnh, văn hóa và khát vọng cống hiến sẽ là lực lượng nòng cốt gánh vác sứ mệnh tự chủ kinh tế quốc gia.

Khi Chính phủ quyết liệt hành động kiến tạo, thể chế được khai thông, cùng với tinh thần năng động, sáng tạo của cộng đồng doanh nghiệp, chúng ta hoàn toàn có quyền tin tưởng chắc chắn vào một Việt Nam hùng cường, tự chủ, tự cường và bứt phá trong kỷ nguyên mới.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Gia Thỏa thực hiện