Chuyên đề
Kiểm soát lạm phát trước các rủi ro tiềm ẩn trong 4 tháng cuối năm
Bộ Tài chính cập nhật 2 kịch bản lạm phát năm 2026 ở mức khoảng 4,5% và 5%. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam dự báo lạm phát bình quân năm tăng khoảng 4,5-5%, nằm trong vùng mục tiêu 5% ± 0,5 điểm phần trăm.
Tại cuộc họp Ban chỉ đạo điều hành giá đánh giá công tác quản lý, điều hành giá 8 tháng đầu năm và định hướng điều hành giá 4 tháng cuối năm 2026, Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận cho biết, trong bối cảnh kinh tế thế giới tăng trưởng chậm, không đồng đều, tiếp tục đối mặt với nhiều rủi ro từ xung đột địa chính trị, lạm phát, căng thẳng thương mại và điều kiện tài chính quốc tế, công tác điều hành giá trong nước đã được triển khai đồng bộ nhằm bảo đảm các cân đối lớn, ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát.
Dự báo lạm phát 4 tháng cuối năm
Theo Bộ Tài chính, trong 8 tháng đầu năm, giá cả thị trường hàng hoá trong nước chịu tác động đáng kể do nhu cầu tăng cao trong dịp Tết Nguyên đán và những biến động của tình hình thế giới. Dù vậy, nhờ công tác chuẩn bị và điều hành chủ động, nguồn cung hàng hoá cơ bản được bảo đảm, giá lương thực, thực phẩm biến động trong giới hạn phù hợp. Từ nửa cuối tháng 6, nguồn cung và giá xăng dầu dần ổn định hơn, góp phần hạ nhiệt giá một số hàng hóa, dịch vụ quan trọng, nhất là nhóm giao thông.
Bộ Tài chính dự báo trong 4 tháng cuối năm, mặt bằng giá trong nước tiếp tục chịu tác động từ cả yếu tố bên ngoài và trong nước. Các xung đột địa chính trị trên thế giới nếu tiếp tục diễn biến phức tạp có thể làm gia tăng giá năng lượng, chi phí vận tải và nguyên liệu nhập khẩu, qua đó tạo áp lực lạm phát nhập khẩu. Trong nước, việc đẩy mạnh đầu tư công và nhu cầu xây dựng tăng cao những tháng cuối năm có thể làm gia tăng nhu cầu đối với vật liệu xây dựng, máy móc, thiết bị và một số nguyên liệu đầu vào, tác động đến tổng cầu và chi phí sản xuất.
Ở chiều ngược lại, dự báo áp lực lạm phát được hỗ trợ giảm bớt nhờ các chính sách giảm thuế, phí, lệ phí; chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt; nguồn cung lương thực, thực phẩm trong nước cơ bản ổn định. Việc rà soát kỹ thời điểm và mức độ điều chỉnh giá hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá cũng góp phần hạn chế áp lực lên lạm phát.
Bộ Tài chính cập nhật 2 kịch bản lạm phát năm 2026 ở mức khoảng 4,5% và 5%. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam dự báo lạm phát bình quân năm tăng khoảng 4,5-5%, nằm trong miền mục tiêu 5% ± 0,5 điểm phần trăm.
Trước đó, trước những biến động giá cả phức tạp, kết quả điều tra kỳ vọng lạm phát tháng 8 do Vụ Dự báo, Thống kê (Ngân hàng Nhà nước) thực hiện đối với các tổ chức tín dụng cũng đưa ra dự báo CPI bình quân năm 2026 sẽ tăng 4,28% so với năm 2025 và đạt 4,08% trong năm 2027.
Riêng trong quý III, theo Vụ Dự báo, Thống kê, cuộc điều tra kỳ vọng lạm phát qua chỉ số CPI đối với các chuyên gia kinh tế cho kết quả: Bình quân năm 2026 so với bình quân năm 2025 ở mức 4,59%. Bình quân năm 2027 so với bình quân năm 2026: 4,26%. Bình quân năm 2028 so với bình quân năm 2027: 4,24% và Bình quân năm 2029 so với bình quân năm 2028 là 4,29%.
7 nhóm giải pháp điều hành
Báo cáo của Bộ Tài chính đã xác định 7 nhóm giải pháp điều hành chung trong những tháng còn lại, nhấn mạnh vào công tác tăng cường năng lực dự báo, cảnh báo sớm các yếu tố gây áp lực lạm phát.
Cùng với đó, chính sách tài khóa tiếp tục được điều hành theo hướng chặt chẽ, hiệu quả; tiết kiệm chi thường xuyên, ưu tiên chi đầu tư phát triển và an sinh xã hội. Đối với đầu tư công, báo cáo nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh giải ngân ngay từ đầu năm, phân bổ hợp lý theo tháng, quý, hạn chế dồn chi cuối năm gây áp lực lên vật liệu xây dựng, lao động và mặt bằng giá.
Với chính sách tiền tệ, Bộ Tài chính kiến nghị tiếp tục điều hành chủ động, linh hoạt, phối hợp đồng bộ; kiểm soát tăng trưởng tín dụng phù hợp khả năng hấp thụ của nền kinh tế; theo dõi sát lạm phát cơ bản, cung tiền, lãi suất, tỷ giá; điều hành tỷ giá linh hoạt nhằm hạn chế lạm phát nhập khẩu, ổn định thị trường tiền tệ và kỳ vọng lạm phát.
Điều hành giá hàng hoá, dịch vụ do Nhà nước quản lý cần theo lộ trình phù hợp gắn với mục tiêu kiểm soát. Trong bối cảnh áp lực lạm phát đang ở mức cao, việc điều chỉnh giá điện, dịch vụ y tế, giáo dục và các hàng hóa, dịch vụ công thiết yếu cần được cân nhắc phù hợp.
Bên cạnh đó, cần tăng cường truyền thông, minh bạch thông tin về giá và chính sách điều hành, góp phần ổn định kỳ vọng lạm phát, hạn chế đầu cơ, găm hàng và tăng giá bất hợp lý.
Các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương khẩn trương hoàn thiện thể chế và tổ chức thực hiện Luật Giá; rà soát, sửa đổi hoặc bãi bỏ các quy định không phù hợp, bảo đảm thống nhất hệ thống pháp luật về giá.
Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý giá, hoàn thiện hệ thống kê khai giá điện tử kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về giá, phục vụ tổng hợp, phân tích, dự báo và điều hành; đồng thời ban hành danh sách tổ chức kinh doanh thuộc diện kê khai giá theo quy định.
Theo ghi nhận của Bộ Tài chính, các tổ chức quốc tế cũng dự báo lạm phát bình quân của Việt Nam tăng khoảng 3,8 - 5,2% - quanh mức lạm phát bình quân như kịch bản Bộ Tài chính vừa cập nhật.
Dự báo về lạm phát cho cả năm 2026, dưới áp lực và các rủi ro từ bối cảnh vĩ mô quốc tế, Chứng khoán VCBS cho rằng mặc dù lạm phát trong nước có dấu hiệu hạ nhiệt ngắn hạn, những biến động khó lường của giá dầu thế giới vẫn tiềm ẩn rủi ro tác động đến lạm phát nhập khẩu qua kênh năng lượng.
"VCBS cho rằng giá dầu sẽ tiếp tục biến động mạnh. Nếu Hormuz và Bab el-Mandeb đồng thời bị gián đoạn, rủi ro tại hai điểm nghẽn chiến lược của dòng chảy năng lượng toàn cầu có thể trở thành chất xúc tác đẩy đối đầu Mỹ–Iran sang một nấc thang nguy hiểm hơn, đồng thời khuếch đại cú sốc nguồn cung và vận tải dầu trên diện rộng. Theo đó, áp lực lạm phát trong nửa cuối năm vẫn ở mức đáng lưu ý", chuyên gia VCBS nhấn mạnh.