Chính sách giảm thuế kết hợp điều hành linh hoạt giúp hạ nhiệt giá xăng dầu, qua đó tạo dư địa cho việc ổn định giá cả hàng hoá và hỗ trợ doanh nghiệp.
Gia hạn giảm thuế, giá xăng dầu hạ nhiệt
Ngày 9/4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết liên quan đến điều chỉnh các loại thuế đối với xăng dầu và nhiên liệu bay, trong bối cảnh giá năng lượng thế giới biến động mạnh do xung đột Trung Đông.
Theo tờ trình của Chính phủ, việc giảm thuế trước đó, từ 26/3 đến 15/4 đã giúp giá xăng dầu hạ nhiệt, nhưng chỉ mang tính ngắn hạn, trong khi rủi ro thị trường vẫn còn lớn. Vì vậy, Chính phủ đề xuất tiếp tục giảm đồng loạt các sắc thuế, bao gồm thuế bảo vệ môi trường, VAT, thuế tiêu thụ đặc biệt xuống 0%, áp dụng từ 16/4 đến hết 30/6/2026, đồng thời cho phép linh hoạt điều chỉnh thời hạn.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất với đề xuất của Chính phủ, đồng thời giao Chính phủ chủ động điều chỉnh thời hạn áp dụng trong trường hợp cần thiết và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng yêu cầu Chính phủ triển khai đồng bộ các giải pháp khác như minh bạch hóa cấu thành giá xăng dầu, đảm bảo nguồn cung, tăng cường kiểm tra xử lý hành vi đầu cơ găm hàng và kiểm soát chặt chẽ hóa đơn điện tử, đồng thời phải đảm bảo cân đối ngân sách trong phạm vi bội chi đã được Quốc hội thông qua.
Song song với chính sách thuế, thị trường xăng dầu trong nước ghi nhận diễn biến tích cực khi giá bán lẻ được điều chỉnh giảm mạnh từ chiều 9/4. Theo quyết định của liên Bộ Công Thương - Tài chính, từ 15h30 cùng ngày, giá xăng RON95 giảm gần 3.000 đồng/lít, xuống tối đa 23.543 đồng/lít; xăng E5 RON92 giảm gần 2.400 đồng/lít, còn 22.344 đồng/lít.
Đáng chú ý, giá dầu diesel giảm sâu tới gần 10.000 đồng/lít, xuống 32.969 đồng/lít, trong khi dầu mazut giảm 1.650 đồng/kg, còn 22.613 đồng/kg. Tại kỳ điều hành này, cơ quan quản lý không chi Quỹ bình ổn giá mà chuyển sang trích lập, với mức 800 đồng/lít (kg) đối với xăng và dầu mazut, và 1.000 đồng/lít đối với dầu diesel.
Trước đó, tại kỳ điều hành ngày 8/4, giá xăng dầu cũng đã quay đầu giảm sau thời gian tăng, cho thấy xu hướng hạ nhiệt bước đầu của thị trường. Các cơ quan quản lý khẳng định sẽ tiếp tục điều hành linh hoạt theo biến động thế giới, đồng thời hoàn thiện các chính sách nhằm ổn định giá cả và đảm bảo an ninh năng lượng.
Việc kết hợp giữa giảm thuế trong trung hạn và điều hành giá linh hoạt trong ngắn hạn được kỳ vọng sẽ góp phần giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp, hỗ trợ phục hồi kinh tế và ổn định đời sống người dân trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu còn nhiều biến động.
Kỳ vọng giá hàng hoá giảm
PGS TS Ngô Trí Long, Chuyên gia Kinh tế phân tích, nhiên liệu bay chiếm khoảng 35-40% trong giá thành bay, cho nên nếu đối với xăng dầu mà không sử dụng “van” thứ nhất là công cụ thuế để điều chỉnh, làm cho giá ổn định hơn, giảm bớt những cú sốc tăng giá, thì chắc chắn sẽ ảnh hưởng rất lớn tới lạm phát.
Trong điều hành giá xăng dầu, chúng ta có hai công cụ quan trọng là thuế và Quỹ bình ổn. Hai công cụ này có thể giúp điều chỉnh giá tăng hoặc giảm một cách phù hợp. “Trước bối cảnh giá thế giới tăng cao, cơ quan điều hành linh hoạt sử dụng các công cụ làm giảm các yếu tố cấu thành trong giá, giúp giá xăng dầu giảm xuống. Nhờ vậy, chúng ta có khả năng kiểm soát lạm phát, thực hiện mục tiêu của Quốc hội, đồng thời vẫn đảm bảo mục tiêu tăng trưởng kinh tế”.
Ngoài ra, xăng dầu còn là mặt hàng có ảnh hưởng trực tiếp đến chi tiêu sinh hoạt của người dân, chi phí vận chuyển cũng như mặt bằng giá cả hàng hóa trên thị trường.
Theo ghi nhận từ một số cửa hàng kinh doanh, mỗi khi giá xăng dầu biến động thì chi phí vận chuyển và phân phối hàng hóa cũng chịu áp lực gia tăng, đặc biệt là đối với các mặt hàng thực phẩm tươi sống, nhóm hàng phụ thuộc lớn vào chi phí logistics và bảo quản.
Đáng chú ý, giá các dịch vụ ăn uống bình dân cũng đã có sự điều chỉnh. Nhiều quán ăn, quán cà phê đã tăng giá từ khoảng 5.000-10.000 đồng mỗi phần nhằm bù đắp chi phí nguyên liệu và chi phí vận chuyển gia tăng.
Khảo sát về hành vi tiêu dùng năm 2026 của Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao, khoảng 40% người tiêu dùng đã chuyển sang trạng thái “tiêu dùng phòng thủ”. Điều này thể hiện ở việc người dân trở nên nhạy cảm hơn với giá cả, ưu tiên lựa chọn các sản phẩm có khuyến mại, đồng thời chủ động cắt giảm những khoản chi tiêu không thiết yếu để thích ứng với bối cảnh giá cả biến động.
Hiện nay, người dân rất kỳ vọng khi giá xăng dầu giảm thì giá cước vận tải và giá các mặt hàng thiết yếu cũng sẽ giảm theo. Tuy nhiên, trên thực tế, quá trình truyền dẫn này thường có độ trễ.
Nguyên nhân của tình trạng này, PGS TS Ngô Trí Long lý giải: Thứ nhất, các doanh nghiệp phải xem xét lượng hàng tồn kho được nhập với giá cũ và tính toán giá bán sao cho phù hợp với chi phí thực tế. Đồng thời, có những hợp đồng đã ký kết trước đó thì họ vẫn phải tiếp tục thực hiện theo các điều khoản đã thỏa thuận, nên không thể điều chỉnh ngay.
Thứ hai là yếu tố tâm lý của người bán, khi giá đang cao mà phải giảm ngay sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận nên họ thường có xu hướng chờ đợi và giảm giá một cách từ từ.
“Để đảm bảo lợi ích từ chính sách giảm thuế thực sự được chuyển đến người dân và doanh nghiệp, trước hết cơ quan quản lý cần tăng cường thanh tra, kiểm tra và quản lý một cách chặt chẽ. Trong đó, tập trung thanh tra các ngành sử dụng trực tiếp xăng dầu như vận tải,các mặt hàng thiết yếu. Nếu phát hiện những bất cập, hành vi không đúng, hoặc lợi dụng bối cảnh giá cả để trục lợi thì phải có biện pháp xử lý kịp thời.
Ngoài ra, cũng cần có sự khuyến khích, kêu gọi sự chia sẻ từ các doanh nghiệp và toàn xã hội, đặc biệt trong giai đoạn khó khăn, để khi giá xăng dầu giảm thì có thể kéo theo sự giảm giá của các mặt hàng khác, qua đó góp phần ổn định thị trường và đời sống người dân”, vị chuyên gia chia sẻ.
