24h

Cục Thuế (Bộ Tài chính) vừa có văn bản trả lời Hội Tư vấn thuế Việt Nam và Hiệp hội Đại lý, môi giới và dịch vụ hàng hải Việt Nam về chính sách tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế trong thực hiện pháp luật quản lý thuế.

Trọng tâm là việc xử lý đối với doanh nghiệp, hộ, cá nhân kinh doanh đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (trạng thái 03) và không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06).

Trước đó, tại buổi làm việc của Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng với các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp về xử lý khó khăn, vướng mắc trong lĩnh vực thuế, hải quan diễn ra đầu tháng 8, hai tổ chức trên đã kiến nghị tháo gỡ những vướng mắc về nghĩa vụ thuế và thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế đối với nhóm người nộp thuế này.

Ghi nhận kiến nghị, Cục Thuế cho biết thời gian tới sẽ nghiên cứu, trình Bộ Tài chính, Chính phủ và Quốc hội xây dựng văn bản quy phạm pháp luật quy định cơ chế tháo gỡ đối với người nộp thuế có mã số thuế ở trạng thái 03, 06.

Động thái này được kỳ vọng mở đường xử lý một thực tế đã tồn tại nhiều năm: hoạt động kinh doanh đã dừng từ lâu nhưng nghĩa vụ, thủ tục thuế vẫn chưa thể khép lại.

Xử lý đúng bản chất vi phạm

Theo bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, thực tế có hàng trăm doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã thông báo tạm ngừng kinh doanh từ nhiều năm trước, thậm chí hơn 20 năm, nhưng chưa làm thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, quyết toán thuế để thực hiện giải thể.

Đáng nói, không phải tất cả những trường hợp này đều cố tình vi phạm. Có doanh nghiệp được thành lập nhưng chưa phát sinh hoạt động kinh doanh, chưa đăng ký sử dụng hóa đơn; cũng có trường hợp từ khi thông báo tạm ngừng đến nay không còn hoạt động, không phát sinh doanh thu, chi phí.

Vướng mắc bộc lộ khi người nộp thuế muốn quay lại hoàn tất thủ tục. Sau nhiều năm, để đóng mã số thuế và giải thể, họ có thể phải xử lý hàng loạt nghĩa vụ tồn đọng như lệ phí môn bài đến năm 2025, hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp cùng các khoản xử phạt liên quan.

Bà Nguyễn Thị Cúc kiến nghị, đối với người nộp thuế còn nợ thuế, tiền chậm nộp vẫn phải được xử lý theo quy định. Nhưng về xử phạt, chỉ nên xử phạt đối với hành vi không thông báo ngừng kinh doanh, không thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Cách xử lý này vừa phản ánh đúng bản chất vi phạm, vừa giảm số tiền người nộp thuế phải nộp để có thể hoàn tất thủ tục.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, Luật sư Nguyễn Thị Thu Hoài – Giám đốc Công ty Luật TNHH Thuế và Luật Hà Nội cho rằng, vấn đề cần được nhìn nhận đồng thời từ yêu cầu bảo đảm kỷ cương quản lý thuế và khả năng khắc phục của người nộp thuế.

Về nguyên tắc, doanh nghiệp ngừng hoạt động trên thực tế không đồng nghĩa các nghĩa vụ pháp lý tự động chấm dứt. Khi chưa hoàn tất thủ tục theo quy định, những nghĩa vụ còn tồn tại vẫn phải được xử lý.

Song với những doanh nghiệp đã dừng hoạt động nhiều năm, việc quay lại hoàn thiện hồ sơ cũ có thể phát sinh chi phí đáng kể. Ngoài các nghĩa vụ tài chính, người nộp thuế còn phải xử lý hồ sơ khai thuế, báo cáo tài chính, chứng từ còn thiếu và các khoản xử phạt. Trong khi đó, sau một thời gian dài, hồ sơ có thể thất lạc, nhân sự kế toán không còn, người quản lý thay đổi, khiến quá trình khắc phục càng khó khăn.

“Với những trường hợp thực tế đã ngừng hoạt động từ lâu, không phát sinh doanh thu, hóa đơn hay giao dịch kinh doanh, nếu chi phí và thủ tục để chấm dứt mã số thuế quá lớn thì chính những yêu cầu này có thể trở thành rào cản khiến hồ sơ tiếp tục bị “treo””, Luật sư Hoài nhận định.

“Gỡ”... để khép lại hồ sơ

Theo Luật sư Nguyễn Thị Thu Hoài, cơ chế tháo gỡ sắp tới cần tính đến sự khác biệt giữa từng nhóm người nộp thuế, thay vì áp dụng cùng một cách xử lý đối với tất cả trường hợp ở trạng thái 03, 06.

Những khoản nợ thuế thực tế vẫn phải được xác định và xử lý theo quy định. Trường hợp cố tình che giấu hoạt động kinh doanh, trốn thuế hoặc vi phạm về hóa đơn cũng phải được xử lý nghiêm. Ngược lại, với doanh nghiệp thực tế đã dừng hoạt động trong thời gian dài, không phát sinh doanh thu, hóa đơn và nghĩa vụ thuế mới, cần nghiên cứu cách xử lý phù hợp hơn đối với những nghĩa vụ mang tính thủ tục.

Luật sư Hoài cho rằng, có thể cân nhắc chính sách đối với lệ phí môn bài trong khoảng thời gian doanh nghiệp thực tế đã ngừng hoạt động; đồng thời xem xét cách xử lý đối với những hồ sơ khai thuế không phát sinh, tránh để các khoản phạt hành chính cộng dồn qua nhiều năm trở thành gánh nặng quá lớn khi người nộp thuế muốn quay lại hoàn tất thủ tục.

“Tháo gỡ không có nghĩa là xóa nghĩa vụ cho người nộp thuế. Điều cần thiết là xác định đúng nghĩa vụ thực tế còn tồn tại, xử lý đúng bản chất vi phạm và tạo điều kiện để họ có thể hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế”, Luật sư Hoài phân tích.

Bên cạnh xử lý nghĩa vụ tài chính, thủ tục thực hiện cũng cần rõ ràng và thuận lợi hơn. Với một hồ sơ đã “treo” 10 năm, thậm chí 20 năm, nếu người nộp thuế không biết mình còn thiếu những gì, phải nộp bao nhiêu và bắt đầu xử lý từ đâu thì rất khó kỳ vọng họ chủ động quay lại khắc phục.

Do đó, Luật sư Hoài cho rằng cần có quy trình để người nộp thuế biết rõ toàn bộ nghĩa vụ còn tồn tại, hồ sơ cần bổ sung và các bước phải thực hiện để chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Việc hướng dẫn, tiếp nhận và xử lý cũng cần thuận lợi, hạn chế phát sinh thêm thời gian, chi phí đối với những trường hợp thực sự muốn hoàn tất nghĩa vụ.

“Khi người nộp thuế nhìn thấy một lộ trình rõ ràng, chi phí có thể dự liệu và thủ tục có thể thực hiện được, họ mới có động lực quay lại xử lý những nghĩa vụ tồn đọng. Ở chiều ngược lại, cơ quan thuế cũng có điều kiện giải quyết dứt điểm những mã số thuế 03, 06 đã kéo dài nhiều năm”, Luật sư Nguyễn Thị Thu Hoài nhấn mạnh.

Nguyễn Giang