Tài chính doanh nghiệp

Nâng hạng và "chìa khóa" quyết định vị thế

Nâng hạng thị trường là sự kiện thị trường được quan tâm nhất trong tháng 9, nhưng luận điểm đầu tư bền vững hơn là liệu Việt Nam có thể đại diện một phần lớn hơn giá trị kinh tế của mình thông qua các chứng khoán có thanh khoản, dễ tiếp cận và đầu tư được ở cấp định chế hay không, theo Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư SSI (SSI Research).

Tỷ trọng của Việt Nam trong chỉ số FTSE Emerging All Cap tăng từ khoảng 0,34-0,35% hồi tháng 3 lên khoảng 0,49-0,50% vào tháng 8. Đợt triển khai ban đầu khởi động quá trình chuyển đổi chính thức vào rổ chỉ số thị trường mới nổi, trong khi các kỳ đánh giá tiếp theo sẽ kiểm chứng liệu cải cách thị trường và các chứng khoán mới có tiếp tục mở rộng quy mô đầu tư được của Việt Nam hay không.

Trong kịch bản dung lượng tĩnh, tỷ trọng của Việt Nam ổn định quanh 0,49%, tạo ra khoảng 2,2 tỷ USD dòng vốn thụ động lũy kế qua các đợt triển khai, báo cáo của SSI Research nhấn mạnh một lần nữa về những con số thống kê mới, đã được các nhà phân tích đưa ra ước lượng lần đầu ngay sau khi FTSE Russell công bố 27 mã cổ phiếu Việt Nam vào bộ rổ chỉ số, theo kết quả kỳ rà soát công bố vào gần cuối tháng 8 vừa qua.

Trong kịch bản mở khóa dung lượng mang tính minh họa, SSI cho rằng tỷ trọng tăng về 0,95% vào tháng 9 năm 2027, hàm ý khoảng 4,28 tỷ USD dòng vốn thụ động lũy lũy kế.

Việc mở khóa quy mô thị trường đòi hỏi free-float lớn hơn, thêm dư địa sở hữu nước ngoài, các niêm yết vốn hóa lớn mới, cải thiện thanh toán và thực thi, quản trị và công bố thông tin mạnh hơn, cùng nền tảng nhà đầu tư định chế trong nước sâu hơn. Tăng trưởng kinh tế đơn thuần không mở rộng dung lượng chỉ số trừ khi giá trị đó được đại diện thông qua các chứng khoán niêm yết đủ lớn và dễ tiếp cận.

Sự phân biệt giữa tiếp cận thụ động và phân bổ chủ động là quan trọng. Bằng chứng liên thị trường cho thấy yếu tố quốc gia giải thích một phần lớn hơn sự phân tán lợi suất ở các thị trường mới nổi so với các thị trường phát triển, nơi yếu tố ngành đóng vai trò lớn hơn. Điều này không hàm ý rằng Việt Nam sẽ tự động vượt trội sau khi được nâng hạng. Nó có nghĩa là nhà đầu tư chủ động sẽ tiếp tục đánh giá Việt Nam như một phân bổ theo quốc gia dựa trên chất lượng tăng trưởng, độ tin cậy cải cách, định giá, thanh khoản và khả năng đầu tư. Nâng hạng FTSE thiết lập sự ghi nhận trong rổ chỉ số; sự thể hiện ở cấp doanh nghiệp mới quyết định liệu Việt Nam có trở thành một vị thế tăng tỷ trọng chủ động hay không.

Chiến lược đầu tư trong tháng nâng hạng

Với các biến số vĩ mô của Việt Nam từ tiền tệ, lạm phát và nỗ lực chuyển hóa các nguồn lực huy động thành hoạt động kinh tế với vấn đề cốt lõi là việc chuyển hóa tiếp thành nâng cao năng suất lao động và tạo ra giá trị gia tăn, SSI Research cho rằng thị trường cổ phiếu đang cho thấy một mô hình tương tự.

Cụ thể, tình hình thanh khoản có sự cải thiện và hoạt động kinh tế vẫn tốt, nhưng tăng trưởng lợi nhuận của các doanh nghiệp trong phạm vi nghiên cứu của SSI Research (không tính nhóm cổ phiếu Vingroup) được dự báo sẽ chậm lại còn khoảng 15% trong nửa cuối năm 2026, từ mức 30% trong nửa đầu năm. Do đó, thị trường đang giao dịch ở mức P/E 2026 là 12,9 lần, hoặc 9,6 lần nếu loại trừ Vingroup. Tuy nhiên mức chiết khấu định giá này có thể kéo dài cho đến khi xuất hiện dấu hiệu rõ ràng hơn rằng hoạt động kinh tế đang chuyển hóa thành một chu kỳ lợi nhuận có chiều sâu và bền vững hơn.

Với diễn biến này, chuyên gia nhìn nhận tháng 9 là một giai đoạn tích lũy, chứ chưa phải khởi đầu của một chu kỳ tăng mới. Do đó, đà tăng của thị trường quanh sự kiện nâng hạng theo FTSE là cơ hội để hiện thực hóa lợi nhuận và giảm bớt tỷ trọng các cổ phiếu có hệ số beta cao, song vẫn duy trì quan điểm tích cực đối với trung hạn.

Trong giai đoạn đầu tháng 9, đợt giải ngân nguồn vốn thụ động đầu tiên của quá trình nâng hạng có thể hỗ trợ các cổ phiếu thành phần trong rổ FTSE. Khi lực đỡ này dần suy giảm, ưu tiên luân chuyển sang nhóm cổ phiếu có tăng trưởng lợi nhuận vững chắc, đi cùng những cổ phiếu có lượng tiền mặt ròng cao, tỷ suất cổ tức hấp dẫn và các cổ phiếu phòng thủ như tiện ích và điện, báo cáo của SSI Research nêu.

Vì vậy, các chuyên gia cho biết duy trì vị thế thận trọng trong tháng 9, song vẫn giữ quan điểm tích cực về mặt chiến lược trung và dài hạn khi bước sang cuối năm 2026 - đầu năm 2027. Đợt giải ngân tiếp theo của quá trình nâng hạng thị trường cùng chu kỳ lợi nhuận đang dần hồi phục chính là hình ảnh phản chiếu của thị trường đối với quá trình chuyển đổi nguồn lực thành hiệu quả thực tế: từ tăng trưởng về lượng sang tăng trưởng về chất (năng suất và giá trị bền vững).

Danh mục cho tháng 9 theo đó, gọi tên các cổ phiếu đi kèm luận điểm đầu tư.

HPG: Lợi nhuận tăng trưởng mạnh gần 70% so với cùng kỳ (svck) trong năm 2026, được dẫn dắt bởi Dung Quất 2, các biện pháp chống bán phá giá bổ sung đối với HRC, và nhu cầu xây dựng cao ở cả mảng hạ tầng lẫn dân dụng.

MSN: Chính thức hóa nền kinh tế phi chính thức mang lại lợi ích cho chuỗi bán lẻ Winmart; giá vonfram cao thúc đẩy lợi nhuận mảng khai khoáng.

VCB: Lợi nhuận trước thuế (LNTT) có thể tăng trưởng trên 20% trong năm 2026, từ nền thấp 4,5% của năm 2025. Chất lượng tài sản duy trì vị thế dẫn đầu ngành, với tỷ lệ nợ xấu 0,58% và tỷ lệ bao phủ nợ xấu cao nhất ngành ở mức 259%.

FPT: LNST của cổ đông công ty mẹ tăng trưởng 15% svck sẽ được dẫn dắt bởi mảng công nghệ, chủ yếu nhờ (1) tiếp tục mở rộng ra thị trường nước ngoài và (2) nhu cầu tăng trưởng trong nước (từ khu vực công và doanh nghiệp nhà nước, đặc biệt trong chuyển đổi số và các công việc liên quan đến AI).

PVT: Giá cước thuê định hạn (TC) và giá cước giao ngay ở mức cao được hỗ trợ bởi căng thẳng tại Trung Đông trong khi mức độ hiện diện thực tế của đội tàu tại khu vực này thấp; việc mở rộng đội tàu và duy trì hiệu suất khai thác giúp PVT giữ được sự ổn định và hưởng lợi từ tình trạng khan hiếm nguồn cung.

DPR: SSI dự báo doanh thu và lợi nhuận ròng năm 2026 đạt lần lượt 1.235 tỷ đồng (+3,9% svck) và 751 tỷ đồng (+121% svck). Cùng với đó, ước tính 52% lợi nhuận trước thuế sẽ đến từ thu nhập đền bù liên quan đến đất trồng cao su.

VHC: Phán quyết thuận lợi từ kỳ POR21 của Mỹ, cùng với nguồn cung cá thịt trắng toàn cầu thắt chặt hơn, cải thiện khả năng dự phóng lợi nhuận. Các nhà phân tích kỳ vọng doanh thu và LNST năm 2026F lần lượt tăng 12% và 3% svck.

BMP: Tỷ suất cổ tức hấp dẫn khoảng 10%, với khoản tạm ứng cổ tức quý IV cho năm 2026 có thể hỗ trợ giá cổ phiếu trong những tháng tới. Lợi nhuận quý III dự kiến tiếp tục tăng trưởng svck.

VRE: Sau khi khai trương ba trung tâm thương mại mới trong năm 2025, diện tích sàn bán lẻ (GFA) của VRE tăng 7% svck lên 1,9 triệu m². Tỷ lệ lấp đầy được dự báo đạt 89% trong năm 2026, so với 88% năm 2025 và 83-85% giai đoạn 2020-2024. Nếu loại trừ khoản lãi từ thoái vốn Vincom NCT, NPATMI hoạt động kinh doanh cốt lõi năm 2026 ước tính tăng 8% svck.

NT2: Tiền mặt ròng chiếm hơn 40% vốn hóa thị trường, trong khi tỷ suất cổ tức năm 2026 ước tính khoảng 7%. Lợi nhuận cả năm dự kiến duy trì tương đối ổn định so với nền cao của năm 2025 khi chi phí khấu hao giảm dần.

POW: Nguồn cung khí ổn định, đặc biệt tại khu vực Đông Nam Bộ, hỗ trợ danh mục nhiệt điện khí trong bối cảnh thủy văn không thuận lợi cho thủy điện. Nhơn Trạch 3&4, dự án điện khí LNG đầu tiên và duy nhất của Việt Nam, đóng vai trò then chốt đối với an ninh năng lượng quốc gia.

HT1: Sản lượng tiêu thụ xi măng được kỳ vọng tăng trưởng mạnh trong nửa cuối năm 2026. Tiêu thụ xi măng toàn ngành tăng 23% svck trong tháng 7, với khu vực phía Nam ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh hơn.

An Định