24h

TAND TP Cần Thơ vừa tuyên phạt Nguyễn Quyết Thắng 27 năm tù về các tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức và Sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức. Nguyễn Thị Hằng và Nguyễn Văn Chí lần lượt nhận mức án 18 năm và 15 năm tù.

Theo cáo trạng, Thắng là Giám đốc Công ty TNHH Cây xanh Dừa Ba Ngọn Thành Thành Tài. Từ tháng 9/2021 đến tháng 4/2025, Thắng tự giới thiệu từng làm “công an mật”, quen biết nhiều người có chức vụ, quyền hạn tại các địa phương và có khả năng can thiệp đấu thầu, chỉ định thầu.

Thắng đưa ra thông tin không có thật về hàng loạt gói thầu nạo vét kênh thủy lợi nội đồng, làm đường, xây dựng trường học, bệnh viện, khai thác cát tại nhiều địa phương. Riêng các gói nạo vét được giới thiệu có giá trị từ 20 - 80 tỷ đồng, nguồn vốn từ xã hội hóa hoặc nước ngoài hỗ trợ.

Đi cùng những “cơ hội” này là lời hứa doanh nghiệp có thể nhận thầu với thủ tục đơn giản, thời gian ngắn và lợi nhuận cao. Đổi lại, doanh nghiệp phải đưa trước khoảng 2% giá trị gói thầu dưới các tên gọi “hỗ trợ hồ sơ”, “đặt cọc nhận gói thầu” hoặc “lo lót”. Nếu không được giao dự án, Thắng cam kết hoàn trả tiền.

Sau khi doanh nghiệp chuyển tiền, Thắng chỉ đạo Hằng hoặc Chí lập giấy nhận phí hỗ trợ hồ sơ, hợp đồng cam kết giao việc, biên nhận, giấy xác nhận, hợp đồng liên danh để tạo lòng tin. Khi một bị hại bắt đầu nghi ngờ, Thắng còn yêu cầu Hằng làm giả “giấy mời về việc dự họp thường trực tỉnh ủy” của UBND tỉnh An Giang để người này tiếp tục chờ đợi dự án.

Bằng thủ đoạn trên, cơ quan tố tụng xác định Thắng cùng đồng phạm đã lừa 30 doanh nghiệp, chiếm đoạt hơn 41,6 tỷ đồng. Các bị cáo sau đó đã khắc phục, trả lại hơn 6,7 tỷ đồng.

Từ những dự án không có thật nhưng được bao bọc bằng lời giới thiệu về “quan hệ”, cam kết nhận thầu và hàng loạt giấy tờ giả trong vụ án này, giới chuyên gia pháp lý cho rằng, vụ án đặt ra câu hỏi về khả năng nhận diện rủi ro của doanh nghiệp trước những lời mời chào có thể “lo” dự án, “chạy” gói thầu.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh vụ án này, Luật sư Phạm Thu Hà - Giám đốc Công ty Luật TNHH Chính Minh cho rằng, với những dự án, gói thầu có giá trị lớn, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào lời giới thiệu hoặc quan hệ cá nhân để quyết định chuyển tiền.

“Điều cần xác minh trước tiên không phải người giới thiệu có quan hệ với ai, mà là dự án có thực sự tồn tại hay không, chủ đầu tư là ai, nguồn vốn như thế nào, việc lựa chọn nhà thầu được thực hiện theo phương thức nào và người đang làm việc với doanh nghiệp có tư cách gì trong dự án. Những thông tin cốt lõi này phải được kiểm chứng từ nguồn chính thức”, Luật sư Hà phân tích.

Theo Luật sư Phạm Thu Hà, hợp đồng, giấy nhận tiền hay giấy cam kết chỉ có thể bảo đảm quyền lợi của các bên khi giao dịch được xác lập trên cơ sở hợp pháp và bởi đúng chủ thể có thẩm quyền. Việc có trong tay nhiều giấy tờ không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã loại bỏ được rủi ro.

Một cá nhân không có thẩm quyền quyết định việc giao dự án hay lựa chọn nhà thầu thì “hợp đồng cam kết giao việc” cũng không thể trở thành căn cứ để doanh nghiệp được nhận gói thầu. Tương tự, với tài liệu được giới thiệu là của cơ quan nhà nước, nguồn phát hành, người ký, thẩm quyền và nội dung văn bản đều cần được kiểm chứng.

Luật sư Hà đặc biệt lưu ý những khoản tiền được yêu cầu chuyển trước dưới tên gọi “phí hỗ trợ”, “đặt cọc”, “phí hồ sơ” hay tiền để “lo” dự án. Tên gọi ghi trên giấy nhận tiền không quyết định bản chất pháp lý của khoản thanh toán. Quan trọng là khoản tiền được chuyển cho ai, dựa trên căn cứ nào, nhằm thực hiện công việc gì và có phù hợp với quy trình của dự án hay không.

“Không nên coi một giấy nhận tiền hay hợp đồng là “tấm lá chắn” cho giao dịch nếu ngay từ đầu người nhận tiền không có thẩm quyền hoặc công việc được cam kết không có cơ sở pháp lý. Hình thức của giấy tờ không thể thay thế tính hợp pháp của giao dịch”, Luật sư Hà nhận định.

Cũng theo Luật sư Phạm Thu Hà, những lời đề nghị bỏ tiền để đổi lấy khả năng “can thiệp”, “lo” thủ tục, bảo đảm được giao dự án hoặc gói thầu phải là tín hiệu để doanh nghiệp thận trọng và kiểm chứng ngay từ đầu.

Nếu một cơ hội kinh doanh được giới thiệu bằng lời cam kết rằng chỉ cần chuyển một khoản tiền là có thể tác động để doanh nghiệp được giao dự án, được chỉ định hoặc trúng thầu, doanh nghiệp cần dừng lại để kiểm tra toàn bộ giao dịch. Càng là dự án lớn, việc thẩm định pháp lý càng không thể được thay thế bằng niềm tin vào “quan hệ”.

“Dự án có thật phải có thông tin và căn cứ pháp lý để kiểm chứng; gói thầu có thật phải được triển khai theo trình tự, thẩm quyền pháp luật quy định. Nếu một cơ hội kinh doanh lại được bảo đảm chủ yếu bằng lời hứa về “quan hệ” và khả năng đi tắt quy trình, đó chính là lúc doanh nghiệp càng phải thận trọng trước khi đặt bút ký hoặc chuyển tiền”, Luật sư Phạm Thu Hà khuyến cáo.

Nguyễn Giang