Kinh tế địa phương

Theo đó, việc chủ động chuyển đổi mô hình sản xuất, kiểm soát nghiêm ngặt dư lượng và minh bạch hóa hệ thống truy xuất nguồn gốc đang trở thành chiến lược sống còn của các doanh nghiệp nông sản. Nó không chỉ là giải pháp quản trị rủi ro pháp lý, mà còn là là yếu tố then chốt nâng cao năng lực cạnh tranh cho các sản phẩm nông sản Việt muốn xuất khẩu ra quốc tế.

Chuẩn hóa vùng nguyên liệu

Xã Thanh Hà, Hải Phòng hiện có gần 500 ha vải thiều đặc sản, để xuất khẩu được sang các thị trường khó tính như Mỹ, Nhật Bản, EU... các quy trình sản xuất và đóng gói phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc tế về mã vùng trồng, an toàn thực phẩm và chất lượng quả.

Tại đây, địa phương đã xây dựng 18 tổ sản xuất vải xuất khẩu với tổng diện tích hơn 250 ha, mỗi tổ có từ 10 - 15 ha. Các tổ sản xuất chú trọng kiểm soát từ vệ sinh vườn, nguồn nước tưới đến phòng trừ sâu bệnh. Toàn bộ quá trình sản xuất được ghi chép đầy đủ, tạo thuận lợi cho truy xuất nguồn gốc, góp phần nâng cao giá trị và uy tín của vải thiều Thanh Hà trên thị trường quốc tế.

Tương tự, sản phẩm gạo ST25 sản xuất trên vùng lúa rươi của Công ty CP Nông nghiệp Kiến Quốc tại xã Nghi Dương là một minh chứng tiêu biểu cho chiến lược định vị phân khúc cao cấp nhờ canh tác hữu cơ.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp ông Trần Văn Trung - Giám đốc Công ty CP Nông nghiệp Kiến Quốc cho biết, để đạt chứng nhận USDA Organic của Bộ Nông nghiệp Mỹ, doanh nghiệp đã phối hợp cùng người dân chuẩn hóa quy trình canh tác sinh thái cụ thể, toàn bộ hệ thống bờ bao, cống điều tiết thủy triều, kiểm soát sâu bệnh bằng thiên địch và xử lý cỏ dại thủ công được vận hành nghiêm ngặt nhằm bảo vệ hệ sinh thái ruộng rươi. Kết quả, doanh nghiệp không chỉ bảo đảm an toàn tuyệt đối về dư lượng chất cấm theo quy định SPS mà còn tối ưu hóa giá trị thương mại cho sản phẩm gạo chắc hạt, giàu dinh dưỡng tại thị trường Hoa Kỳ.

Hiện doanh nghiệp đã thử nghiệm trên 40 ha và đạt các yêu cầu khắt khe, trong đó phải kiểm soát chặt thành phần hóa học, không sử dụng chất cấm và đáp ứng hơn 600 chỉ tiêu theo yêu cầu của thị trường Mỹ. Bên cạnh đó, để đáp ứng sự ổn định số lượng đều thì phải có nguồn nguyên liệu sản xuất ổn định và định hướng vùng sản xuất hữu cơ phải quy hoạch dài năm. Rất mong các sở ban ngành có chính sách ưu đãi cho doanh nghiệp nông nghiệp.

Do vậy, việc xây dựng các vùng nguyên liệu đồng bộ, đạt chuẩn quốc tế là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp tiếp cận các thị trường khó tính. Thực tế tại Hải Phòng đã chứng minh hiệu quả vượt trội của chiến lược này thông qua các mô hình chuyển đổi tư duy sản xuất toàn diện.

Phát biểu về vấn đề này bà Lương Thị Kiểm - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố Hải Phòng cho biết, để hỗ trợ các doanh nghiệp nông sản, thời gian qua thành phố đã có nhiều chính sách hỗ trợ như thuê đất nông nghiệp để sản xuất trồng trọt hàng hóa quy mô lớn, hỗ trợ xây dựng nhà lưới, nhà màng để sản xuất trồng trọt, hỗ trợ sản xuất trồng trọt theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, Global GAP, Halal, hỗ trợ cơ giới hóa trong sản xuất, bảo quản, chế biến nông sản, hỗ trợ phát triển nuôi trồng thủy sản thâm canh, ứng dụng công nghệ cao, hỗ trợ cơ sở nuôi trồng thủy sản, cơ sở chăn nuôi áp dụng quy trình VietGAP, cơ sở chăn nuôi an toàn dịch bệnh....

Tối ưu hóa mô hình liên kết

Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, rủi ro lớn nhất khi thu mua nông sản nhỏ lẻ là sự không đồng đều về chất lượng và nguy cơ tồn dư chất cấm là một trong những nguyên nhân có thể khiến lô hàng bị từ chối tại thị trường nhập khẩu.

Do vậy, mối liên kết giữa HTX và doanh nghiệp chính là câu trả lời để xóa bỏ các điểm nghẽn này bằng cách phân định rõ vai trò của từng mắt xích trong chuỗi cung ứng. Hiệu quả của sự cộng hưởng này được thể hiện rõ nét qua các mô hình liên kết tại Hải Phòng. Các HTX đã đóng vai trò là "cánh tay nối dài" đáng tin cậy của doanh nghiệp trong việc kiểm soát chất lượng từ gốc.

Đơn cử như HTX Nông nghiệp sạch Nam Vũ là minh chứng cho việc đồng bộ hóa tiêu chuẩn. Bằng cách quy tụ 30 hộ dân trên quy mô 20 ha trồng ổi đạt chuẩn VietGAP và GlobalGAP, HTX đã tạo ra một nguồn cung ứng lớn, đồng đều về cả mẫu mã lẫn chất lượng an toàn thực phẩm. Đây là cơ sở vững chắc để các doanh nghiệp thu mua tự tin ký kết các hợp đồng phân phối mà không lo ngại rủi ro kỹ thuật.

Bên cạnh đó, để hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua các quy định SPS (các biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật) hiệu quả, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu cấp và duy trì 270 mã số vùng trồng (bao gồm 190 mã số xuất khẩu) và 38 mã số cho 10 cơ sở đóng gói với công suất lên tới 770 tấn/ngày. Hệ thống mã số này hiện đang bao phủ các thị trường lớn như Trung Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Australia, New Zealand, EU và Thái Lan.

Để đưa nông sản Hải Phòng vươn xa, không thể chỉ dựa vào nỗ lực đơn lẻ của doanh nghiệp mà cần một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện. Trước hết, chính quyền thành phố cần sớm quy hoạch các vùng sản xuất tập trung ứng dụng công nghệ cao, đi kèm với các chính sách ưu đãi về thuế và đất đai để thu hút các nhà đầu tư lớn.

Bên cạnh đó, sự đồng hành của các tổ chức tín dụng là vô cùng quan trọng. Nông nghiệp là lĩnh vực rủi ro cao nhưng đem lại lợi ích xã hội bền vững; do đó, các gói tín dụng ưu đãi cho chuyển đổi số và nâng cấp máy móc chế biến sẽ là động lực cho doanh nghiệp phát triển.

Thu Hà