Kinh tế địa phương

Hoạt động xuất nhập khẩu của tỉnh Thái Nguyên đang tăng nhanh, yêu cầu đặt ra với cơ quan Hải quan phải quản lý chặt chẽ hơn, rút ngắn thời gian xử lý, giảm chi phí tuân thủ và bảo đảm chuỗi cung ứng thông suốt. Kết quả 8 tháng năm 2026 cùng phản hồi từ doanh nghiệp trong nước và FDI cho thấy Hải quan Thái Nguyên đang định hình rõ cách tiếp cận ấy.

Số hóa để phục vụ nhanh hơn

Đến hết tháng 8/2026, Hải quan Thái Nguyên đã xử lý 254.086 tờ khai xuất nhập khẩu, tăng 14% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 46,76 tỷ USD, tăng 34%; số thu ngân sách nhà nước đạt 3.544 tỷ đồng, bằng 122,2% kế hoạch năm và tăng 78,17% so với cùng kỳ. Riêng tháng 8, đơn vị xử lý 32.731 tờ khai, với kim ngạch 6,84 tỷ USD.

Quy mô giao dịch lớn đồng nghĩa áp lực xử lý ngày càng cao. Với đặc thù địa bàn tập trung nhiều doanh nghiệp công nghiệp, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và doanh nghiệp FDI, thời gian thông quan gắn trực tiếp với tiến độ đưa nguyên liệu vào dây chuyền, kế hoạch giao hàng và chi phí logistics của doanh nghiệp.

Theo ông Nguyễn Đăng Chinh, Đội trưởng Hải quan Thái Nguyên - Chi cục Hải quan khu vực V, trọng tâm của quá trình cải cách là ứng dụng công nghệ và tự động hóa nghiệp vụ. Hiện 100% tờ khai xuất nhập khẩu được thực hiện trên hệ thống VNACCS/VCIS, tự động phân luồng xanh, vàng, đỏ trên cơ sở quản lý rủi ro. Cùng với đó, Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN, hệ thống nộp thuế điện tử và thông quan 24/7 đang góp phần giảm hồ sơ giấy, giảm thao tác trung gian và rút ngắn thời gian xử lý.

Đơn vị cũng chuyển mạnh sang quản lý tuân thủ, qua đó giảm tỷ lệ kiểm tra thực tế đối với những doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật. Đặc biệt, ông Nguyễn Đăng Chinh cho biết, cán bộ, công chức được bố trí trực 24/7 tại Kho hàng không kéo dài để tiếp nhận, giám sát và thực hiện thủ tục ngay khi hàng về, kể cả ban đêm, ngày nghỉ, ngày lễ. Mục tiêu là giải phóng kịp thời linh kiện, nguyên vật liệu, hạn chế nguy cơ gián đoạn các dây chuyền sản xuất theo mô hình “Just-In-Time”.

Doanh nghiệp cảm nhận rõ rệt sự đồng hành

Hiệu quả của những thay đổi này được phản ánh từ chính cộng đồng doanh nghiệp. Bà Nguyễn Thị Vinh, Tổng Giám đốc CTCP Thương mại Thái Hưng đánh giá, đội ngũ Hải quan Thái Nguyên là “đồng hành tin cậy” của doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu. Theo bà Vinh, việc áp dụng hệ thống thông quan tự động, phân luồng linh hoạt đã góp phần rút ngắn thời gian giải phóng hàng; cán bộ Hải quan cũng chủ động hướng dẫn về mã HS, chính sách thuế, miễn giảm, hoàn thuế và hỗ trợ ngoài giờ khi doanh nghiệp phát sinh đơn hàng gấp.

Ở chiều ngược lại, Thái Hưng kiến nghị tiếp tục số hóa các thủ tục hành chính phụ trợ liên quan đến Hải quan; thường xuyên cập nhật chính sách thuế - hải quan, nhất là những quy định từ các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới; đồng thời nâng cấp các điểm tập kết, kiểm tra hàng hóa và kho bãi logistics nhằm giảm chi phí trung chuyển.

Nếu đối với doanh nghiệp thương mại, tốc độ thông quan liên quan trực tiếp đến dòng hàng và chi phí, thì với những ngành sản xuất có tính chuyên môn cao, việc hướng dẫn đúng và kịp thời còn quyết định tiến độ đưa công nghệ, thiết bị vào vận hành.

Ông Phan Chiến Thắng, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Khai thác Chế biến Khoáng sản Núi Pháo cho biết, nhiều dây chuyền, thiết bị và nguyên vật liệu nhập khẩu của doanh nghiệp phục vụ khai thác, chế biến khoáng sản có tính chuyên ngành cao, đòi hỏi tuân thủ những quy định và thủ tục đặc thù. Trong quá trình này, doanh nghiệp thường xuyên nhận được sự hướng dẫn, hỗ trợ của Hải quan Thái Nguyên, nhất là khi có quy định mới hoặc tình huống phát sinh. Việc chủ động trao đổi và số hóa thủ tục đã giúp giảm thời gian chờ thông quan, qua đó giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất.

Ông Thắng cũng cho rằng, quan hệ giữa hai bên cần được xây dựng trên tinh thần “Doanh nghiệp chủ động tuân thủ, Hải quan đồng hành hỗ trợ”.

Không chỉ doanh nghiệp trong nước, các doanh nghiệp FDI có khối lượng xuất nhập khẩu lớn cũng nhìn nhận tốc độ và khả năng hỗ trợ của cơ quan Hải quan là một phần quan trọng trong hiệu quả chuỗi cung ứng.

Ông Li Bin, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Tập đoàn Huali Việt Nam cho biết, doanh nghiệp có sản lượng xuất khẩu và số lượng container hàng tháng ở mức cao, sản phẩm chủ yếu xuất khẩu sang Mỹ và châu Âu. Vì vậy, sự hỗ trợ của Hải quan trong quá trình thực hiện thủ tục có tác động trực tiếp đến hiệu quả vận hành. Việc hướng dẫn, giải đáp chính sách và xử lý các vướng mắc phát sinh được thực hiện kịp thời; “việc đẩy mạnh thủ tục điện tử cũng giúp Công ty tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả thông quan”.

Cùng chung góc nhìn, bà Nguyễn Thu Hương, Trợ lý Xuất nhập khẩu Công ty TNHH Shinsung C&T Vina cho rằng, trong quá trình thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu, doanh nghiệp nhận được sự hỗ trợ và hướng dẫn kịp thời từ Hải quan Thái Nguyên. Các vướng mắc được trao đổi, giải đáp cụ thể, giúp doanh nghiệp chủ động trong khai báo, hạn chế phát sinh và bảo đảm hoạt động xuất nhập khẩu đúng quy định.

Đối với một doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng công nghiệp phụ trợ, nơi yêu cầu về chất lượng và tiến độ giao hàng luôn chặt chẽ, khả năng xử lý sớm các vấn đề phát sinh càng có ý nghĩa. Shinsung mong muốn duy trì thường xuyên kênh trao đổi với cơ quan Hải quan, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất và tiếp tục đóng góp cho kinh tế địa phương.

Từ phản hồi của doanh nghiệp trong nước và FDI, có thể thấy yêu cầu chung đặt ra với cơ quan Hải quan là quản lý chặt chẽ, xử lý nhanh, minh bạch và hỗ trợ linh hoạt. Hải quan Thái Nguyên đẩy mạnh Hải quan số, liên thông dữ liệu, kết nối logistics. Qua đó, thủ tục được rút ngắn, vướng mắc được tháo gỡ, giúp doanh nghiệp chủ động sản xuất, đầu tư và mở rộng thị trường.

Vũ Phường - Kim Dung