Ô tô - Xe máy

Theo số liệu từ các doanh nghiệp, doanh số bán ô tô điện năm 2025 đạt hơn 180.000 xe các loại. Còn 8 tháng đầu năm 2026 đạt gần160.000 xe và dự kiến cả năm sẽ đạt doanh số khoảng 270.000 xe, tăng trưởng 50% so với năm 2025.

Trong khi đó, theo số liệu của Bộ Xây dựng, cả nước hiện có hơn 400.000 ô tô điện đang lưu hành và con số này đang tiếp tục tăng nhanh.

Dư địa phát triển lớn

Ngân hàng Thế giới dự báo, Việt Nam sẽ tiêu thụ khoảng 9 triệu ô tô các loại trong giai đoạn từ 2025-2035. Còn giai đoạn từ 2035-2050 sẽ tiêu thụ khoảng 54 triệu ô tô các loại.

Quyết định số 876/QĐ-TTg ngày 22/7/2022 của Thủ tướng Chính phủ, phê duyệt “Chương trình hành động về chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí carbon và khí metan của ngành giao thông vận tải”, đặt mục tiêu đến năm 2030, có ít nhất 50% phương tiện tại các đô thị lớn phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Đến năm 2040, việc sản xuất và phân phối xe động cơ đốt trong sẽ chấm dứt. Đến năm 2050, toàn bộ 100% phương tiện giao thông cơ giới đường bộ, xe máy thi công tham gia giao thông chuyển đổi sang sử dụng điện, năng lượng xanh.

Nhận định từ giới chuyên môn cho biết, thị trường xe điện Việt Nam rất tiềm năng. Ô tô điện đang được xem là cơ hội hiếm có, để Việt Nam tạo ra ngành kinh tế hiện đại, có sức lan tỏa lớn.

Chia sẻ tại tọa đàm sản xuất xe điện và pin: “Nâng tầm năng lực, tối ưu chuỗi cung ứng và thúc đẩy đầu tư tại Việt Nam”, trong khuôn khổ tuần lễ công nghiệp và công nghệ Việt Nam 2026 (VITW 2026), TS Phùng Thị Việt Bắc, Giám đốc điều hành Trung tâm Trí tuệ môi trường, Trường Đại học VinUni cho biết, năm 2026 VinFast dự kiến sẽ xuất xưởng khoảng 300.000 ô tô điện. Không chỉ xuất xưởng xe với số lượng lớn, VinFast đã tập trung vào công nghệ pin. Thông qua hợp tác với Công ty Gotion, Inc. (Trung Quốc), hiện đã làm chủ được công nghệ và sản xuất được những lô pin xe điện đầu tiên. “Với ngành xe điện Việt Nam, dư địa phát triển còn rất là lớn, đặc biệt ở các lĩnh vực công nghệ pin, công nghệ sạc nhanh, hệ thống hạ tầng sạc và vòng đời của pin”, TS Bắc nhận định.

Không chỉ sản xuất phương tiện

Từ góc nhìn doanh nghiệp công nghệ, ông Tô Lãng, Tổng Giám đốc Công ty Volterra cho rằng, chuỗi giá trị xe điện có thể được nhìn nhận qua 6 lớp, gồm nguyên liệu và thiết bị cốt lõi; sản xuất xe; năng lượng và hạ tầng sạc; đổi mới và các công nghệ lõi; vận hành và phục vụ; tái chế và tái sử dụng. Ngoài sản xuất xe, với Việt Nam, cơ hội lớn còn nằm ở năng lượng, hạ tầng sạc và các công nghệ cốt lõi. Những lĩnh vực này có thể mở ra “con đường” để các doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào thị trường.

Theo ông Lê Bá Thông, Phó giám đốc Phát triển thương mại và Công nghệ, Huawei Digital Power Việt Nam, số lượng xe điện tại Việt Nam đang tăng nhanh, quy mô thị trường gần như tăng gấp đôi qua từng năm. Thị trường xe điện tăng trưởng nhanh, kéo theo nhu cầu lớn về pin, hạ tầng sạc, lưu trữ năng lượng và các công nghệ lõi.

Khi số lượng xe tăng từ vài trăm lên hàng nghìn, hàng chục nghìn xe cùng sạc một lúc, yêu cầu đối với hệ thống điện sẽ hoàn toàn khác. Vào những khung giờ cao điểm, khi nhu cầu sạc tăng cao, hệ thống phải đáp ứng nhu cầu và góp phần ổn định lưới điện. Bên cạnh đó, sạc siêu nhanh cần được phát triển, cho phép rút ngắn thời gian chờ đợi. Cùng với đó là bài toán nguồn điện và khả năng lưu trữ năng lượng. Tất cả đều đòi hỏi rất nhiều công nghệ, vốn đầu tư và cần một khung chính sách đầy đủ, rõ ràng, cởi mở, để các doanh nghiệp có thể tham gia.

Nguồn nhân lực chính là nền tảng của chuỗi giá trị mới. Theo TS Phùng Thị Việt Bắc, Chính phủ cần tập trung vào yếu tố con người và năng lực đào tạo, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao cho xe điện, pin và công nghệ lưu trữ năng lượng.

Xét tổng thể, giới chuyên môn cho rằng, ngành xe điện Việt Nam không chỉ tập trung vào sản xuất mỗi phương tiện, cần quan tâm tới các lĩnh vực năng lượng, công nghệ hạ tầng, pin, nguồn nhân lực. Xác định đúng hướng đi, Việt Nam có thể tạo ra ngành kinh tế hiện đại, phát triển mạnh mẽ và bền vững.

TRẦN THỦY