Kinh tế thế giới

Nhiều quốc gia thành viên ASEAN đã dành nhiều sự quan tâm tới việc đưa vào vận hành kênh đào dài 134,2 km tại Quảng Tây, miền Nam Trung Quốc. Công trình được kỳ vọng tạo thêm thuận lợi cho thương mại và logistics khi kết nối hệ thống sông nội địa và các tuyến vận tải thủy quan trọng ở Tây Nam Trung Quốc với Vịnh Bắc Bộ.

Theo Tân Hoa Xã, dự án kênh đào Bình Lục có tổng vốn đầu tư dự kiến 72,7 tỷ nhân dân tệ (10,8 tỷ USD), được khởi công vào tháng 8/2022, có khả năng tiếp nhận các tàu có tải trọng lên tới 5.000 tấn và được thiết kế để giúp tiết kiệm hơn 5 tỷ nhân dân tệ chi phí vận tải mỗi năm.

Với vị trí kết nối trực tiếp hơn giữa Tây Nam Trung Quốc và các tuyến hàng hải quốc tế, kênh đào được kỳ vọng sẽ rút ngắn khoảng cách vận chuyển, giảm chi phí và hạn chế việc phải trung chuyển qua các trung tâm logistics lớn như Quảng Châu hay Thượng Hải. Điều này đặc biệt đáng chú ý đối với các doanh nghiệp ASEAN đang tìm cách mở rộng thị trường tại Trung Quốc.

Tại Hội chợ Trung Quốc - ASEAN thường niên ở Nam Ninh, các nhà xuất khẩu và quan chức thương mại đến từ Việt Nam, Thái Lan và Singapore đều cho rằng kênh đào này có thể tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp khu vực.

Theo đó, các sản phẩm của Thái Lan như sầu riêng, gạo hay linh kiện điện tử có thể có thêm cơ hội đi qua tuyến vận tải mới để tiếp cận sâu hơn thị trường Trung Quốc.

Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của ASEAN. Theo số liệu của Hải quan Trung Quốc, trong 8 tháng đầu năm nay, ASEAN nhập khẩu lượng hàng hóa trị giá 546 tỷ USD từ Trung Quốc, tăng 25,8% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu của ASEAN sang Trung Quốc đạt 316,7 tỷ USD.

Với việc kênh đào Bình Lục giúp hàng hóa rút ngắn hành trình và tránh một phần tình trạng ùn tắc tại các tuyến vận tải hiện hữu, lợi ích đối với hoạt động xuất nhập khẩu của cả ASEAN và Trung Quốc có thể được mở rộng.

Tuy nhiên, một vấn đề được đặt ra là làm thế nào để tận dụng hạ tầng mới theo hướng thúc đẩy thương mại hai chiều? Với kênh đào mới, các doanh nghiệp Trung Quốc đang hoạt động tại Thái Lan sẽ có phương thức thuận tiện và nhanh chóng hơn để đưa linh kiện, máy móc từ Trung Quốc sang Thái Lan. Điều này có thể tiếp tục đặt ra yêu cầu cân bằng dòng thương mại giữa hai bên.

Các chuyên gia cũng cho rằng tác động của kênh đào đối với ASEAN sẽ phụ thuộc đáng kể vào cách các quốc gia và doanh nghiệp trong khu vực tận dụng tuyến kết nối mới.

Bà Alice Chan, Giám đốc điều hành Trung tâm Đổi mới và Hợp tác APAC có trụ sở tại Singapore, cho rằng: “ASEAN cần chủ động nghiên cứu những tác động của công trình này và tận dụng nó một cách hiệu quả nhất”.

Theo bà Chan, các hiệp định thương mại tự do như Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) có thể góp phần bảo đảm lợi ích từ kênh đào được phân bổ rộng hơn giữa Trung Quốc và ASEAN.

Đồng quan điểm, ông Phar Kim Beng, Giáo sư nghiên cứu ASEAN tại Đại học Hồi giáo Quốc tế Malaysia, cũng cho rằng kênh đào nên trở thành một tuyến thương mại hai chiều, thay vì chỉ tạo thêm một phương thức để hàng hóa Trung Quốc tiếp cận các thị trường Đông Nam Á.

“Ngay khi hàng hóa từ Quảng Tây và khu vực Tây Nam rộng lớn hơn của Trung Quốc đi vào Vịnh Bắc Bộ, chúng đã hướng tới ASEAN… Bình Lục là huyết mạch kinh tế mới ở phía Nam Trung Quốc”, ông Phar Kim Beng nhấn mạnh.

Theo ông Phar Kim Beng, ASEAN cần tận dụng hành lang này để đưa các sản phẩm của khu vực thâm nhập sâu hơn vào thị trường miền Tây Trung Quốc.

Ông cho rằng câu hỏi hiện nay không còn đơn thuần là làm thế nào để các sản phẩm Malaysia có thể đến Thượng Hải, Thâm Quyến hay Quảng Châu, mà còn là cách các doanh nghiệp Malaysia tiếp cận những không gian kinh tế rộng lớn bên ngoài các trung tâm ven biển truyền thống của Trung Quốc.

Một trong những điểm đáng chú ý của kênh đào Bình Lục là khả năng hình thành các tuyến vận tải trực tiếp mà trước đây khó thực hiện về mặt logistics.

Tuyến kết nối giữa Nam Ninh và thành phố cảng Cần Thơ của Việt Nam tại Đồng bằng sông Cửu Long là một ví dụ. Những tuyến như vậy được kỳ vọng tạo thêm cơ hội cho hoạt động vận chuyển hàng hóa giữa các trung tâm sản xuất của ASEAN và khu vực nội địa Trung Quốc.

Đối với nhiều doanh nghiệp, lợi ích trước mắt nằm ở khả năng vận chuyển trực tiếp hơn từ các vùng nguyên liệu tại Đông Nam Á như Việt Nam tới các trung tâm tiêu thụ tại Trung Quốc, qua đó có thể giảm nhu cầu chuyển tải sang các tàu nhỏ hơn.

Với ASEAN, kênh đào Bình Lục không chỉ là một tuyến vận tải mới mà còn có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới kết nối với thị trường nội địa Trung Quốc.

Việc biến cơ hội hạ tầng này thành dòng chảy thương mại cân bằng hơn sẽ phụ thuộc vào khả năng của doanh nghiệp ASEAN trong việc tận dụng các tuyến logistics mới và đưa sản phẩm tiếp cận sâu hơn thị trường Trung Quốc.

Cẩm Anh