Doanh nghiệp
Mô hình outlet tại Việt Nam: Bước đi chiến lược định hình hạ tầng bán lẻ hiện đại
Bộ Công Thương vừa ban hành Đề án phát triển các mô hình outlet tại Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm định hình hạ tầng bán lẻ hiện đại, tạo đòn bẩy thu hút du lịch và kích cầu tiêu dùng.
Ngày 29/9, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước công bố Đề án phát triển các mô hình outlet do Bộ Công Thương phê duyệt. Khác với cửa hàng truyền thống, outlet là mô hình bán lẻ tập trung, nơi nhà sản xuất hoặc phân phối bán trực tiếp đến tay người tiêu dùng các mặt hàng tồn kho, lỗi nhẹ hoặc sản xuất riêng với mức giá ưu đãi.
Bước đi chiến lược của ngành bán lẻ
Mục tiêu đề ra đến năm 2030 là hình thành ít nhất một mô hình outlet thí điểm, đồng thời tập huấn cho 5.000 cán bộ, doanh nghiệp vận hành. Tầm nhìn 2030 - 2045, cả ba miền Bắc, Trung, Nam đều sở hữu ít nhất một đại trung tâm outlet. Đáng chú ý, đề án chú trọng nâng cao vị thế hàng Việt khi phấn đấu đạt tỷ lệ 30% - 40% sản phẩm nội địa tại các outlet thí điểm, đồng thời xây dựng 10 nhóm "quà tặng quốc gia" gắn liền với sản phẩm OCOP và thương hiệu Việt.
Đề án phân loại ba mô hình phát triển chính gồm: Làng outlet cao cấp (quy mô 30.000 - 50.000 m2), Trung tâm outlet đô thị/ngoại vi (5.000 - 25.000 m2) và Mô hình outlet tích hợp trong các tổ hợp đa chức năng (15.000 - 50.000 m2). Các địa phương được khuyến khích thí điểm bao gồm Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng, Quảng Ninh và An Giang (Phú Quốc).
Nhận diện "nút thắt" từ góc nhìn doanh nghiệp
Đánh giá từ góc độ nhà đầu tư lâu năm, bà Lê Hồng Thủy Tiên – Tổng Giám đốc Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG) – cho biết vướng mắc lớn nhất không nằm ở vốn hay năng lực vận hành, mà đến từ hành lang pháp lý hiện hành.
Trọng tâm là việc định danh pháp lý cho mô hình outlet và cơ chế giảm giá đặc thù. Theo Nghị định 81/2018/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 128/2024/NĐ-CP và Nghị định 236/2026/NĐ-CP), quy định khuyến mại hiện chưa cho phép các trung tâm outlet bán hàng giảm giá tới 70% quanh năm một cách trọn vẹn. Kẽ hở này khiến doanh nghiệp chân chính gặp khó, trong khi thương hiệu "outlet" bị lạm dụng cho hàng trôi nổi. Dẫn chứng từ nước Pháp, bà Thủy Tiên cho biết Bộ luật Thương mại nước này đã định danh riêng khái niệm "magasin d'usine" để cho phép cửa hàng thanh lý của nhà sản xuất giảm giá quanh năm.
Bên cạnh đó, việc thiếu linh hoạt trong cơ chế kho ngoại quan theo Luật Hải quan cũng cản trở khả năng biến Việt Nam thành trung tâm trung chuyển hàng qua mùa của Đông Nam Á. Ngoài ra, cơ chế hoàn thuế giá trị gia tăng (VAT) tại chỗ cho du khách quốc tế vẫn chưa hoàn thiện. Nghiên cứu từ CEBR (Anh) chỉ ra rằng mỗi 1 bảng hoàn thuế cho du khách có thể mang lại 1,56 bảng thu ngân sách nhờ chi tiêu kích thích cho lưu trú và ẩm thực. Nếu chỉ dừng lại ở hoàn thuế tại sân bay với quy trình phức tạp, outlet khó lòng giữ chân và thu hút dòng ngoại tệ từ khách du lịch.
Cuối cùng, tiêu chuẩn quy hoạch quỹ đất sạch đạt từ 30 đến 50 ha kết nối trực tiếp với giao thông huyết mạch cùng cam kết chính sách dài hạn (thay vì thí điểm ngắn hạn 2 - 3 năm) là các điều kiện tiên quyết để thuyết phục các tập đoàn toàn cầu ký hợp đồng dài hạn.
"Bắt tay" kiến tạo hệ sinh thái bán lẻ - du lịch
Để giải bài toán này, CEO IPPG đề xuất mô hình hợp tác "Nhà nước kiến tạo – Doanh nghiệp thực thi". Theo đó, chính quyền địa phương đóng vai trò quy hoạch quỹ đất sạch, ban hành bộ tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư minh bạch và đảm bảo chính sách ổn định. Về phía doanh nghiệp sẽ chịu trách nhiệm đầu tư vốn, thu hút thương hiệu, ứng dụng công nghệ và bảo đảm tiến độ.
Hiện IPPG đang sở hữu hạ tầng rộng lớn với hơn 1.300 cửa hàng, phân phối hơn 100 thương hiệu quốc tế cùng hệ thống cửa hàng miễn thuế. Việc kết hợp chuỗi dịch vụ sẵn có sẽ tạo thành quy trình khép kín: đón du khách từ sân bay, đưa đi tham quan, mua sắm tại Premium Outlet, hoàn thuế tại chỗ và xuất cảnh.
"IPPG sẵn sàng làm nhà đầu tư dẫn dắt, mang hệ sinh thái thương hiệu vào từ ngày đầu, hợp tác với các tập đoàn quốc tế, cam kết nguồn vốn, tiến độ và đồng hành cùng địa phương ngay từ khâu xây dựng đề án", bà Lê Hồng Thủy Tiên khẳng định.
Đề án phát triển mô hình outlet đến năm 2045 không chỉ là bước đi chiến lược nhằm hoàn thiện hạ tầng thương mại nội địa, mà còn mở ra cơ hội vàng để đưa Việt Nam trở thành trung tâm mua sắm và du lịch tầm vóc khu vực