An ninh mạng trở thành yêu cầu thiết yếu với startup số

Dựng “hàng rào” bảo vệ sản phẩm

Trong bối cảnh hiện nay, khởi nghiệp trên nền tảng số là giải pháp giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, tiếp cận khách hàng nhanh. Đặc biệt, trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành công cụ quen thuộc với nhiều startup, từ sáng tạo nội dung, chăm sóc khách hàng đến hỗ trợ phân tích và vận hành.

Tuy nhiên, việc đưa dữ liệu lên các công cụ trực tuyến cũng tạo ra những rủi ro mới về tài khoản, dữ liệu và quyền truy cập đối với doanh nghiệp. Với AI, rủi ro có thể xuất phát từ việc nhân viên đưa thông tin khách hàng, hợp đồng, dữ liệu tài chính, mã nguồn hoặc tài liệu nội bộ lên những công cụ mà chưa hiểu rõ chính sách sử dụng và lưu trữ dữ liệu.

Theo các chuyên gia, không phải nền tảng AI nào cũng có cơ chế bảo vệ thông tin giống nhau. Vì vậy, startup cần xác định loại dữ liệu nào được phép sử dụng với AI, lựa chọn công cụ phù hợp và kiểm soát quyền truy cập khi AI được kết nối với hệ thống nội bộ.

Đối với những startup còn hạn chế về nhân sự và tài chính, việc xây dựng "hàng rào" an ninh mạng ngay từ đầu càng cần được chú trọng, đánh giá kỹ, xây dựng “hàng rào” an ninh mạng ngay từ đầu có thể quyết định khả năng duy trì hoạt động khi sự cố xảy ra.

Theo ông Trần Xuân Mới - Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn và Quản lý ATM, chuyên gia tư vấn cao cấp về khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, startup có một rủi ro khá đặc thù là tốc độ phát triển thường nhanh hơn tốc độ hoàn thiện hệ thống quản trị. Ông Mới nhận định, khi doanh nghiệp số hóa và mở rộng, dữ liệu, tài khoản, nền tảng cloud, AI và các kết nối bên thứ ba ngày càng nhiều, đồng nghĩa “bề mặt rủi ro” cũng lớn hơn.

“Hiểm họa có thể đến từ con người, công nghệ và đặc biệt là lỗ hổng quản trị. Một sự cố nhỏ cũng có thể tạo hiệu ứng dây chuyền, từ mất dữ liệu, gián đoạn hoạt động, thiệt hại tài chính đến mất uy tín và niềm tin của khách hàng”, ông Mới chia sẻ.

Dù vậy, rào cản lớn nhất đối với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện nay nằm ở chi phí đầu tư và năng lực triển khai. Trên thực tế, việc xây dựng hệ thống an ninh mạng đầy đủ thường đòi hỏi ngân sách lớn, đội ngũ kỹ thuật chuyên sâu và quy trình vận hành phức tạp, vượt quá khả năng của nhiều doanh nghiệp.

Theo ông Trần Xuân Mới, quá trình phát triển startup không nhất thiết phải đầu tư hệ thống bảo mật đắt tiền ngay từ đầu, nhưng cần xây dựng kỷ luật an toàn số ngay từ đầu. Trong đó, startup phải biết rõ mình có dữ liệu gì, dữ liệu ở đâu, ai được quyền truy cập, sao lưu và phục hồi thế nào, ai chịu trách nhiệm khi xảy ra sự cố...

“Quan trọng nhất, an ninh mạng không chỉ là việc của IT mà là vấn đề quản trị của người đứng đầu doanh nghiệp. Startup cần đi nhanh, nhưng phải đi an toàn. Trong kỷ nguyên số, khả năng phục hồi trước rủi ro cũng quan trọng không kém khả năng tăng trưởng”, ông Mới nhấn mạnh.

Bảo vệ tài sản trí tuệ

Bên cạnh an ninh mạng, startup cũng phải coi tài sản trí tuệ là một lớp tài sản cần được bảo vệ trong quá trình số hóa. Đây cũng là vấn đề được cập nhật trong Quyết định 1624/QĐ-TTg ngày 21/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 1068/QĐ-TTg ngày 22/8/2019 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược sở hữu trí tuệ đến năm 2030. Trong đó, thí điểm hỗ trợ xác định giá trị của ít nhất 100 quyền sở hữu trí tuệ của viện nghiên cứu, cơ sở giáo dục đại học, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Mục đích là để rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ và pháp luật liên quan, tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho hoạt động sáng tạo, bảo hộ, khai thác và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đảm bảo nguyên tắc cân bằng lợi ích giữa các chủ thể trong xã hội, ngăn chặn hiệu quả việc lạm dụng quyền sở hữu trí tuệ. Về hành động cụ thể, cập nhật các vấn đề mới phát sinh trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ liên quan đến các xu hướng khoa học và công nghệ hiện đại của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI), để có các đề xuất điều chỉnh pháp luật phù hợp...

Đồng thời, tăng cường chế tài xử lý các hành vi xâm phạm quyền, vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ, đảm bảo tính răn đe, đặc biệt đối với hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ. Cùng với đó là tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất, nhập khẩu của doanh nghiệp, khuyến khích đầu tư nước ngoài và chuyển giao công nghệ...

Quyết định cũng nhấn mạnh việc tăng cường kiểm tra, kiểm soát và xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt là hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong môi trường kỹ thuật số. Song song là nâng cao trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian, chủ quản nền tảng số trong việc ngăn chặn, loại bỏ và không tiếp tay cho hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng... Qua đây, cộng đồng doanh nghiệp, startup sẽ được tiếp thêm động lực để phát triển bền vững trong thời gian tới.