Hưng Yên: Số hóa di sản, mở rộng không gian phát triển du lịch

Không chỉ giới thiệu di sản qua những hình thức truyền thống, Hưng Yên đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, xây dựng cơ sở dữ liệu văn hóa, từng bước mở rộng không gian tiếp cận di sản. Đây được xem là hướng đi quan trọng nhằm đưa các giá trị văn hóa, lịch sử đến gần hơn với người dân, du khách, đồng thời tạo nền tảng phát triển các sản phẩm du lịch mới.

Đưa di sản lên không gian số

Chuyển đổi số đang mở ra cách tiếp cận mới trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa. Từ những hình ảnh, tư liệu, hiện vật được lưu giữ tại các di tích, bảo tàng, công nghệ giúp tái hiện các giá trị lịch sử, kiến trúc, văn hóa một cách trực quan, sinh động, đồng thời hỗ trợ công tác quản lý, nghiên cứu và quảng bá du lịch.

Nắm bắt xu hướng này, Hưng Yên đã và đang đẩy mạnh số hóa di sản, xây dựng hạ tầng văn hóa số, hướng tới hình thành hệ thống dữ liệu đồng bộ, tạo điều kiện thuận lợi để người dân, du khách tiếp cận các giá trị văn hóa của địa phương.

Đáng chú ý, ngày 24/8/2026, UBND tỉnh Hưng Yên đã ban hành Kế hoạch số 330/KH-UBND về tổ chức triển khai thực hiện hạ tầng văn hóa số trên địa bàn tỉnh. Kế hoạch xác định dữ liệu số là nền tảng, công nghệ số là công cụ, đổi mới sáng tạo là động lực và các giá trị văn hóa truyền thống là cốt lõi. Theo đó, Hưng Yên đặt mục tiêu phấn đấu số hóa 100% di tích. Riêng năm 2026, hoàn thành số hóa 100% di tích xếp hạng quốc gia đặc biệt, cấp quốc gia và 100% di sản văn hóa phi vật thể thuộc danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Cùng với xây dựng cơ sở dữ liệu số, Hưng Yên định hướng ứng dụng các công nghệ hiện đại như 3D, thực tế ảo, thực tế tăng cường, thuyết minh tự động, mã QR và bản đồ số trong quản lý, bảo tồn, quảng bá và phát huy giá trị di sản. Qua đó, từng bước hình thành những sản phẩm văn hóa số phục vụ giáo dục, du lịch và nhu cầu tìm hiểu của cộng đồng.

Những năm qua, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hưng Yên đã chủ động triển khai số hóa theo từng nhóm đối tượng, từng bước tích hợp dữ liệu ngành và đưa các ứng dụng công nghệ vào hoạt động quảng bá điểm đến.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Hưng Yên đã hoàn thành tích hợp cổng du lịch thông minh, lắp đặt 12 bảng mã QR tại các khu, điểm du lịch và số hóa 13 khu, điểm du lịch trên địa bàn. Bản đồ số du lịch Hưng Yên cũng đã được đưa vào khai thác, tích hợp thông tin về di tích, lễ hội và các điểm đến, góp phần hỗ trợ du khách tìm kiếm thông tin, lựa chọn hành trình tham quan.

Thay vì phải trực tiếp đến từng địa điểm mới có thể tìm hiểu về lịch sử, kiến trúc hay giá trị văn hóa, người dân và du khách hiện có thêm cơ hội khám phá di sản thông qua điện thoại thông minh, máy tính bảng và các nền tảng trực tuyến.

Đặc biệt, tại Bảo tàng tỉnh Hưng Yên, công nghệ số đang từng bước được ứng dụng trong công tác bảo tồn, kiểm kê, nghiên cứu và giới thiệu hiện vật. Đến nay, đơn vị đã thực hiện số hóa hơn 250 hiện vật, trong đó có 5 bảo vật quốc gia. Đồng thời xây dựng tour tham quan 3D và ứng dụng mã QR để cung cấp thông tin cho khách tham quan.

Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp những hiện vật vốn được trưng bày trong không gian bảo tàng trở nên gần gũi, dễ tiếp cận hơn, mà còn tạo điều kiện để du khách chủ động tìm hiểu thông tin trước chuyến đi, từ đó nâng cao chất lượng trải nghiệm khi tham quan thực tế.

Chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, chị Phạm Anh, du khách đến từ Hải Phòng cho biết: “Trước khi tới tham quan Bảo tàng tỉnh Hưng Yên, tôi đã chủ động tìm hiểu thông tin về các di tích, hiện vật trên nền tảng trực tuyến. Đặc biệt, tôi có thể nhìn sản phẩm ở mọi góc khác nhau thông qua nền tảng 360. Nhờ tìm hiểu trước, tôi có thêm thông tin về lịch sử, giá trị của các di tích và hiện vật. Khi đến tham quan trực tiếp, tôi dễ dàng hình dung, hiểu rõ hơn những câu chuyện gắn với từng hiện vật”.

Mở rộng không gian từ di sản

Không chỉ tạo bước chuyển trong quảng bá, số hóa còn được kỳ vọng góp phần mở rộng không gian phát triển du lịch, kết nối những giá trị di sản riêng lẻ thành các tuyến, điểm đến có sức hấp dẫn và khả năng khai thác lâu dài.

Hiện, Hưng Yên có 3.716 di tích lịch sử - văn hóa, trong đó có 6 di tích, cụm di tích quốc gia đặc biệt và 284 di tích, cụm di tích cấp quốc gia, 12 hiện vật, nhóm hiện vật được công nhận là bảo vật quốc gia. Cùng với đó là 1.152 lễ hội truyền thống, trong đó có 20 lễ hội thuộc danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Đây là nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, tạo lợi thế để địa phương phát triển nhiều loại hình du lịch như du lịch văn hóa, lịch sử, tâm linh, lễ hội, du lịch trải nghiệm và tìm hiểu đời sống cộng đồng.

Tuy nhiên, số lượng di sản lớn cũng đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức quản lý, bảo tồn và khai thác. Nếu các điểm di tích chỉ được giới thiệu riêng lẻ, thiếu sự liên kết về thông tin, sản phẩm và dịch vụ, khả năng thu hút, giữ chân du khách sẽ khó được phát huy tương xứng với tiềm năng.

Bởi vậy, việc mở rộng không gian phát triển du lịch cần được nhìn nhận theo hướng kết nối các điểm đến, xây dựng những hành trình trải nghiệm có tính liên hoàn, giúp du khách không chỉ đến một di tích mà có thể khám phá thêm nhiều giá trị văn hóa, lịch sử và đời sống địa phương.

Mỗi điểm đến mang một câu chuyện riêng về lịch sử, kiến trúc, tín ngưỡng và đời sống cộng đồng. Khi được kết nối hợp lý, những giá trị riêng biệt ấy có thể bổ trợ cho nhau, góp phần tạo nên hành trình du lịch phong phú hơn, tăng thời gian lưu trú và cơ hội sử dụng dịch vụ của du khách.

Đặc biệt, với sự hỗ trợ của công nghệ số, các doanh nghiệp lữ hành có thêm điều kiện tiếp cận thông tin về điểm đến, tìm hiểu giá trị di sản, khảo sát tuyến tham quan và xây dựng những sản phẩm phù hợp với từng nhóm khách hàng.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Đăng Thuận - Giám đốc Công ty Du lịch Đăng Thuận cho rằng, việc đẩy mạnh quảng bá, số hóa di sản đang mở ra những cơ hội mới cho hoạt động phát triển du lịch. Thời gian qua, các địa phương đã có nhiều nỗ lực trong việc giới thiệu điểm đến, lan tỏa giá trị văn hóa, lịch sử… tới du khách. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp lữ hành chủ động nghiên cứu, xây dựng những sản phẩm du lịch mới, kết nối các điểm đến và đa dạng hóa trải nghiệm cho du khách. Tuy nhiên, để du lịch di sản phát triển bền vững, cần tiếp tục tăng cường liên kết giữa các điểm đến, nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo ra những sản phẩm mang bản sắc riêng, qua đó thu hút du khách và gia tăng giá trị kinh tế từ di sản.

Bên cạnh công tác bảo tồn, Hưng Yên cần tiếp tục quan tâm phát triển các dịch vụ bổ trợ như lưu trú, ẩm thực, mua sắm, sản phẩm thủ công truyền thống và các hoạt động trải nghiệm văn hóa. Đây là những yếu tố góp phần gia tăng chi tiêu của du khách, đồng thời tạo thêm việc làm, sinh kế cho người dân tại các khu vực có di sản.

Cùng với đó, việc khai thác di sản phải được đặt trong mối quan hệ hài hòa với yêu cầu bảo tồn. Phát triển du lịch không đơn thuần là gia tăng lượng khách, mà còn phải góp phần gìn giữ không gian văn hóa, bảo vệ các giá trị nguyên gốc và nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cộng đồng đối với di sản.