7 bài toán lớn khơi thông điểm nghẽn, mở hướng phát triển mới cho Hải Phòng

TP Hải Phòng đang đứng trước yêu cầu tăng trưởng cao, đòi hỏi phải tìm kiếm những động lực phát triển mới dựa trên tri thức, dữ liệu và công nghệ, thay vì chỉ dựa vào vốn, đất đai.

7 bài toán lớn, hướng vào những vấn đề cấp thiết

TP Hải Phòng vừa công bố danh mục 7 bài toán lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026. Các bài toán tập trung vào những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của TP Hải Phòng.

Bên cạnh việc xác định rõ ràng, cụ thể từng bài toán cần giải quyết, TP Hải Phòng cũng đưa ra chi tiết hiện trạng vấn đề của từng bài toán với những số liệu thống kê cụ thể, những ‘điểm nghẽn’ cần giải quyết, các câu hỏi khoa học và công nghệ đặt ra, cùng những sản phẩm mới cần hình thành. Cách tiếp cận này giúp định hướng nghiên cứu gắn chặt hơn với nhu cầu thực tế, tạo cơ sở để các tổ chức khoa học, công nghệ và doanh nghiệp đề xuất giải pháp có khả năng ứng dụng.

Theo đó, bài toán thứ nhất là ước tính nhanh và cảnh báo sớm mô hình tăng trưởng kinh tế mới phục vụ điều hành. Với bài toán này, TP Hải Phòng hướng tới xây dựng hệ thống điều hành kinh tế có khả năng nhận diện sớm xu hướng tăng trưởng; mô hình ước tính GRDP, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) hằng tháng, bảng kịch bản tăng trưởng tích hợp với IOC và Hpnet. Đồng thời xây dựng hệ thống cảnh báo sớm tiến độ các công trình trọng điểm, dự án hạ tầng khu công nghiệp.

Bài toán thứ hai là giải quyết dứt điểm ngập úng tại các “điểm đen” đô thị Hải Phòng trong điều kiện biến đổi khí hậu và đô thị hóa nhanh, đồng thời tạo ngành nghề, giá trị mới và tiết kiệm chi phí đầu tư tập trung giải quyết ngập úng đô thị. Theo đó, TP Hải Phòng định hướng ứng dụng dữ liệu khí tượng, thủy văn, hệ thống cảm biến IoT và trí tuệ nhân tạo để dự báo ngập trước ít nhất 60 phút. Đồng thời, tối ưu việc vận hành hệ thống thoát nước, phấn đấu giảm thời gian ngập tại các điểm thí điểm xuống không quá 2 giờ.

Với lợi thế về cảng biển, bài toán thứ ba là nâng cao khả năng điều phối thông suốt chuỗi cung ứng kết nối đến cảng biển Hải Phòng nhằm giảm thời gian, ùn tắc và chi phí logistics, đưa thành phố trở thành trung tâm logistics quốc tế. Bài toán này tập trung nâng cao hiệu quả điều phối chuỗi cung ứng logistics. TP Hải Phòng sẽ xây dựng nền tảng cộng đồng cảng (Port Community System), kết nối dữ liệu, chứng từ điện tử và ứng dụng trí tuệ nhân tạo để tối ưu việc điều phối hàng hóa, lịch tàu, phương tiện và bãi container. Mục tiêu đặt ra là giảm ít nhất 30% thời gian chờ xe vào cảng, 100% lệnh giao hàng và phiếu giao nhận container được thực hiện bằng phương thức điện tử tại các cảng thí điểm…

Bài toán thứ tư là nghiên cứu, sản xuất, ứng dụng và thí điểm thiết bị bay không người lái (UAV) phục vụ các lĩnh vực kinh tế mũi nhọn của thành phố: cảng biển, logistics, đồng thời hình thành ngành công nghiệp UAV tại Hải Phòng. Thiết bị này có thể hỗ trợ kiểm đếm container, giám sát kho bãi, kiểm tra cầu cảng, đê kè và vận chuyển hàng hóa có trọng lượng nhẹ. TP Hải Phòng phấn đấu đến năm 2027 đưa trung tâm huấn luyện, thử nghiệm, kiểm định UAV vào hoạt động; triển khai thí điểm ít nhất 3 kịch bản ứng dụng tại cảng, khu công nghiệp và đào tạo tối thiểu 200 người điều khiển, kỹ thuật viên.

Bài toán thứ năm là truy xuất nguồn gốc toàn trình các sản phẩm OCOP và thực phẩm cung cấp cho bếp ăn tập thể tại các trường học, khu công nghiệp trên địa bàn thành phố, bảo đảm an toàn thực phẩm và nâng cao giá trị sản phẩm địa phương. Bài toán này hướng đến xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc toàn trình đối với các sản phẩm OCOP và thực phẩm cung cấp cho bếp ăn tập thể. TP Hải Phòng phấn đấu đến năm 2027, 100% sản phẩm OCOP còn hiệu lực được gắn mã truy xuất trên nền tảng chung. Đồng thời, triển khai thí điểm tại ít nhất 50 trường có bếp ăn bán trú và 10 bếp ăn tập thể trong các khu công nghiệp, bảo đảm có thể truy xuất nguồn gốc thực phẩm trong thời gian không quá 4 giờ khi xảy ra sự cố.

Bài toán thứ sáu là xây dựng Bản đồ số công nghiệp hỗ trợ làm dữ liệu điều hành, thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ của thành phố phát triển có sức cạnh tranh, thu hút đối tác, doanh nghiệp nước ngoài sử dụng sản phẩm của các doanh nghiệp Hải Phòng. Cụ thể, bản đồ số công nghiệp hỗ trợ sẽ tích hợp thông tin về năng lực sản xuất, công nghệ, thiết bị và chứng chỉ chất lượng của doanh nghiệp, qua đó hỗ trợ kết nối doanh nghiệp FDI với các nhà cung ứng trong nước. TP Hải Phòng đặt mục tiêu đến năm 2027 có ít nhất 500 doanh nghiệp xây dựng hồ sơ năng lực, trong đó 150 hồ sơ được xác thực và hình thành 100 kết nối B2B thành công.

Bài toán thứ bảy là xây dựng Bản đồ số chỉ số sẵn sàng đầu tư của TP Hải Phòng, giúp nhà đầu tư công khai, minh bạch thông tin và lựa chọn địa điểm phù hợp với nhu cầu, quy mô sản xuất một cách công khai, minh bạch, rút ngắn thời gian xúc tiến và ra quyết định đầu tư. Theo đó, TP Hải Phòng sẽ xây dựng bản đồ số chỉ số sẵn sàng đầu tư đa ngữ gồm tiếng Việt, Anh, Nhật, Hàn và Trung; công khai dữ liệu về quỹ đất, điện, nước, giao thông, môi trường và lao động tại các khu, cụm công nghiệp, giúp nhà đầu tư thuận tiện tìm hiểu, lựa chọn địa điểm phù hợp. Mục tiêu đến năm 2027, 100% khu công nghiệp và ít nhất 50% cụm công nghiệp có hồ sơ số được cập nhật; thời gian từ khi tìm hiểu đến khi lựa chọn địa điểm đầu tư giảm ít nhất 50%.

Ông Nguyễn Trung Tuyên - Phó Chủ tịch Hiệp hội Hỗ trợ phát triển công nghiệp Hải Phòng cho biết, việc TP Hải Phòng xác định các bài toán lớn về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số có ý nghĩa thiết thực đối với cộng đồng doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ.

Đặc biệt, việc xây dựng bản đồ số công nghiệp hỗ trợ được kỳ vọng sẽ tạo thêm công cụ kết nối doanh nghiệp trong nước với các doanh nghiệp FDI, giúp minh bạch hóa năng lực sản xuất, công nghệ, thiết bị và tiêu chuẩn chất lượng của từng nhà cung ứng. Qua đó, doanh nghiệp không chỉ có thêm cơ hội quảng bá năng lực, tiếp cận thông tin mà quan trọng hơn là tìm kiếm đối tác, kết nối đơn hàng, nâng cấp năng lực sản xuất và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp. Để đạt được mục tiêu này, dữ liệu trên bản đồ số cần được cập nhật thường xuyên, có cơ chế xác thực và gắn với nhu cầu tìm kiếm nhà cung ứng của các doanh nghiệp FDI.

Từ giải quyết điểm nghẽn đến tạo động lực tăng trưởng mới

Thực tế, để duy trì đà tăng trưởng cao, TP Hải Phòng không thể chỉ dựa vào đất đai và nguồn vốn đầu tư truyền thống mà cần khơi thông các động lực mới từ tri thức, dữ liệu và công nghệ.

TP Hải Phòng cũng đang đối mặt với nhiều vấn đề thực tiễn như chi phí logistics còn cao, doanh nghiệp trong nước chưa tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI, tình trạng ngập úng đô thị, ô nhiễm môi trường và thiếu hụt nhân lực chất lượng cao. Đây vừa là những thách thức, vừa là cơ hội để hình thành ngành nghề mới, doanh nghiệp mới và tạo ra giá trị kinh tế mới thông qua khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Việc công bố 7 bài toán lớn nhằm đưa khoa học, công nghệ vào giải quyết những vấn đề cụ thể của TP Hải Phòng, đồng thời mở rộng cơ hội để doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học tham gia phát triển các sản phẩm, dịch vụ có giá trị thực tiễn. Qua đó, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội TP Hải Phòng.

Theo ông Nguyễn Cao Thắng - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hải Phòng, việc xác định các bài toán lớn là cách tiếp cận mới trong tổ chức hoạt động khoa học, công nghệ: Nhà nước nêu rõ vấn đề, quy mô và kết quả mong muốn; các nhà khoa học, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng khởi nghiệp cùng đề xuất giải pháp, tham gia thực hiện và chia sẻ thành quả.