Nhiều dự án khởi nghiệp tiềm năng từ cuộc thi ACL 2026

Vòng Bán kết Cuộc thi cấp Thành phố lần II về Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo ACL năm 2026 diễn ra tại Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM (UAH), với sự tham gia của 18 đội thi được lựa chọn từ gần 200 hồ sơ đăng ký ban đầu. Các dự án mang đến nhiều ý tưởng ứng dụng công nghệ vào sản xuất và đời sống, cho thấy tiềm năng đổi mới sáng tạo từ môi trường đại học.

Tại vòng thi, mỗi đội có tối đa 5 phút trình bày dự án và 7 phút trao đổi, trả lời câu hỏi của hội đồng giám khảo. Trong thời gian này, các nhóm tập trung làm rõ vấn đề cần giải quyết, giải pháp đề xuất, đối tượng sử dụng, mô hình triển khai và định hướng phát triển. Qua phần trình bày và phản biện, các ý tưởng không chỉ được đánh giá về tính mới mà còn phải chứng minh khả năng ứng dụng và hiện thực hóa.

Đưa ý tưởng học thuật đến gần nhu cầu thực tế

Phát biểu tại chương trình, PGS.TS.KTS Phạm Trọng Thuật, Hiệu trưởng UAH, cho rằng cuộc thi là môi trường để các ý tưởng học thuật và kết quả nghiên cứu của sinh viên được thử nghiệm, phản biện bởi chuyên gia từ doanh nghiệp, nhà sản xuất và các lĩnh vực liên quan. Đây cũng là cơ hội để sinh viên nhìn nhận rõ hơn những yêu cầu đặt ra khi chuyển một ý tưởng thành sản phẩm có khả năng ứng dụng.

Theo PGS.TS.KTS Phạm Trọng Thuật, mỗi dự án cần làm rõ ba vấn đề: giá trị thực tiễn mà sản phẩm mang lại, đối tượng mà sản phẩm hướng đến và khả năng hiện thực hóa ý tưởng. Để triển khai, các nhóm cần phát huy năng lực của đội ngũ thực hiện, đồng thời tận dụng sự hỗ trợ và kết nối giữa nhà trường, doanh nghiệp cùng các đối tác.

Ở góc độ pháp lý và thương mại hóa, ông Dương Thành Long, Giám đốc Công ty TNHH Luật ALIAT, thành viên Hội đồng Ban Giám khảo, cho rằng ý tưởng đổi mới sáng tạo có thể bắt nguồn từ việc quan sát, nhận diện và giải quyết những bất tiện trong đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển dự án, các nhóm cần sớm nhận diện tài sản trí tuệ hình thành và xây dựng phương án bảo vệ phù hợp.

Việc quan tâm đến sở hữu trí tuệ từ giai đoạn đầu giúp nhóm khởi nghiệp xác định quyền đối với sản phẩm, giải pháp kỹ thuật, phần mềm, thiết kế hoặc thương hiệu. Đây cũng là cơ sở để bảo vệ thành quả sáng tạo, tạo thuận lợi khi tìm kiếm đối tác, hợp tác phát triển, chuyển giao công nghệ hoặc đưa sản phẩm ra thị trường.

Trước vòng bán kết, các đội đã được tập huấn về khởi nghiệp tinh gọn, đổi mới sáng tạo, kỹ năng kể chuyện dự án và kiến thức pháp lý trong kinh doanh; đồng thời được cố vấn chuyên sâu để hoàn thiện phương án. Quá trình chuẩn bị giúp sinh viên tiếp cận dự án toàn diện hơn, không chỉ chú trọng ý tưởng mà còn quan tâm đến khách hàng, nguồn lực, phương thức vận hành và khả năng phát triển lâu dài.

Giải pháp liên ngành hướng đến sản xuất và cộng đồng

Các dự án tham gia vòng bán kết tập trung vào nhiều lĩnh vực như xây dựng, nông nghiệp, môi trường, giáo dục, chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ cộng đồng. Điểm chung là việc vận dụng công nghệ, kiến thức chuyên ngành và nguồn lực liên ngành để giải quyết những nhu cầu cụ thể.

Trong lĩnh vực xây dựng, đội OptiS giới thiệu dự án “OptiPile” – nền tảng phần mềm ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm tối ưu thiết kế móng cọc. Giải pháp hướng đến tự động tính toán nhiều phương án kết cấu, từ đó đề xuất lựa chọn đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật Việt Nam, hỗ trợ tiết kiệm vật liệu và chi phí. Dự án được phát triển bởi nhóm sinh viên thuộc các lĩnh vực liên quan, trong đó có sinh viên UAH. Nhóm định hướng cung cấp nền tảng theo hình thức thuê bao, phục vụ sinh viên kiến trúc, kỹ sư kết cấu và các đơn vị tư vấn thiết kế.

Ở lĩnh vực nông nghiệp, dự án "Nghiên cứu chế tạo màng bao hạt lúa sinh học từ Bacterial Cellulose và PGPR thông qua công nghệ vi nang" đề xuất sử dụng nước dừa già làm nguyên liệu đầu vào, phát triển lớp màng bao hạt giống có khả năng phân hủy sinh học. Giải pháp hướng đến hỗ trợ sản xuất lúa thích ứng với điều kiện xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Một dự án khác là “Đa dạng hóa các chế phẩm sinh học từ đu đủ”, tập trung chế biến sâu loại nông sản này bằng phương pháp lên men và thủy phân enzyme, tạo ra các sản phẩm phục vụ nhu cầu tiêu dùng và chế biến thực phẩm. Thay vì chỉ khai thác giá trị nông sản ở dạng nguyên liệu thô, nhóm lựa chọn hướng ứng dụng công nghệ sinh học để phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng.

Trong nuôi trồng thủy sản, “Aqua Radar” đề xuất kết hợp AI và Internet vạn vật (IoT) để theo dõi các chỉ số môi trường ao nuôi, hỗ trợ cảnh báo sớm nguy cơ bệnh đốm trắng và tình trạng sốc nhiệt ở tôm. Trong khi đó, dự án “Hộ chiếu số cho Nông sản Việt” hướng đến ứng dụng dữ liệu vệ tinh, thiết bị bay không người lái và AI trong giám sát vùng trồng, góp phần minh bạch thông tin sản xuất và truy xuất nguồn gốc nông sản.

Các ý tưởng trong lĩnh vực giáo dục và hỗ trợ cộng đồng cũng cho thấy khả năng ứng dụng công nghệ vào những nhu cầu gần gũi. “EDUSTAGE – Giải pháp nghệ thuật học đường trọn gói” xây dựng mô hình sân khấu lưu động, kết hợp nghệ thuật biểu diễn với giáo dục lịch sử và văn hóa. Dự án “SignSound” phát triển hệ sinh thái AI hỗ trợ giao tiếp hai chiều cho người khiếm thính thông qua chuyển đổi ngôn ngữ ký hiệu thành văn bản và giọng nói. Còn “Y Nhãn” đề xuất thiết bị camera thông minh hỗ trợ theo dõi người cao tuổi, nhận diện một số dấu hiệu bất thường và gửi cảnh báo đến người thân.

Sự đa dạng của các dự án cho thấy đổi mới sáng tạo trong trường đại học không chỉ giới hạn ở nghiên cứu chuyên môn mà còn có thể xuất phát từ những vấn đề của cộng đồng. Mỗi ý tưởng mở ra một hướng tiếp cận riêng, đồng thời đặt ra yêu cầu kết hợp kiến thức liên ngành với năng lực phát triển sản phẩm, tổ chức triển khai và tiếp cận người sử dụng.

Sau phần trình bày và trao đổi, Hội đồng Ban Giám khảo tiếp tục đánh giá các dự án trên cơ sở tính sáng tạo, khả năng ứng dụng và phương án triển khai để lựa chọn 10 đội bước vào vòng chung kết ACL 2026. Đây là cơ hội để các nhóm tiếp tục hoàn thiện ý tưởng, làm rõ giá trị sản phẩm và định hướng phát triển.

Thông qua cuộc thi, sinh viên có điều kiện tiếp xúc với chuyên gia, doanh nghiệp và các đơn vị hỗ trợ khởi nghiệp, từ đó từng bước đưa kết quả học tập, nghiên cứu đến gần hơn với thực tiễn. Để những ý tưởng này trở thành sản phẩm có chỗ đứng trên thị trường, các nhóm vẫn cần tiếp tục kiểm chứng nhu cầu, hoàn thiện mô hình kinh doanh, bảo vệ tài sản trí tuệ và tìm kiếm nguồn lực đồng hành. Đây là những bước quan trọng để hoạt động khởi nghiệp trong trường đại học phát triển theo hướng thực chất và bền vững.