Ninh Bình: Xây dựng không gian khởi nghiệp sáng tạo cộng đồng từ cơ sở

Từ bước đi tiên phong ấy, chủ trương cụ thể hóa Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào thực tiễn đời sống đang được Ninh Bình hiện thực hóa sinh động ngay tại cấp cơ sở.

Điểm hẹn của tri thức và thị trường số

UBND xã Nam Xang (tỉnh Ninh Bình) chính thức tổ chức Lễ ra mắt Không gian Khởi nghiệp sáng tạo cộng đồng vào sáng ngày 13/11/2026, trở thành địa phương đi đầu trong toàn tỉnh về mô hình này. Đây được xem là dấu mốc quan trọng, mở ra phương thức tiếp cận mới trong việc khơi thông nguồn lực đổi mới sáng tạo ngay từ nơi gần dân, sát dân nhất.

Thực tế cho thấy, Nam Xang sở hữu lợi thế lớn về phát triển kinh tế địa phương với 155 doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, 567 hộ kinh doanh cùng nhiều hợp tác xã, ngành nghề truyền thống, sản phẩm OCOP và nguồn tài nguyên bản địa phong phú. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, các chủ thể sản xuất, kinh doanh nơi đây vẫn gặp không ít rào cản về kỹ năng quảng bá, xây dựng thương hiệu, ứng dụng công nghệ số cũng như thiếu kênh kết nối thường xuyên với đội ngũ chuyên gia.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, UBND xã Nam Xang đã chủ động bố trí 70 triệu đồng từ nguồn kinh phí tiết kiệm chi để đầu tư xây dựng giai đoạn 1 của mô hình, tận dụng tối đa cơ sở vật chất hiện có nhằm bảo đảm tính tiết kiệm và hiệu quả. Không gian này được đặt ngay tại Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã, bố trí khoa học với hai khu vực chức năng chính là Phòng Livestream và truyền thông số cùng Phòng Kết nối và hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo.

Song song với việc hoàn thiện hạ tầng cơ bản, chính quyền địa phương còn thành lập Ban Điều hành và định hướng hình thành Câu lạc bộ Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo cộng đồng. Cách làm này tạo ra cơ chế phối hợp nhịp nhàng, thực chất giữa chính quyền, các tổ chức đoàn thể, cộng đồng doanh nghiệp và người dân trên địa bàn.

Phát biểu tại buổi lễ ra mắt, ông Nguyễn Toàn Thắng, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh, sự ra đời của Không gian Khởi nghiệp sáng tạo cộng đồng xã Nam Xang không chỉ đơn thuần là một điểm sinh hoạt mới, mà là bước đi tiên phong cụ thể hóa Chiến lược quốc gia khởi nghiệp sáng tạo ngay tại cơ sở. Theo ông Thắng, đây sẽ là chiếc nôi giúp biến tiềm năng nông nghiệp, làng nghề và di sản văn hóa địa phương thành các sản phẩm OCOP đặc sắc, các mô hình kinh tế tuần hoàn và kinh tế số mang lại giá trị gia tăng cao.

Để mô hình đi vào chiều sâu và phát triển bền vững, lãnh đạo Sở KH&CN đề nghị Ban Điều hành, các đoàn thể và câu lạc bộ phải vận hành hiệu quả, xây dựng nơi đây thực sự trở thành không gian kết nối tri thức và công nghệ của xã. Đồng thời, bà con nhân dân cùng lực lượng thanh niên cần mạnh dạn tận dụng tối đa các điều kiện hỗ trợ để biến những trăn trở từ đồng ruộng, nhà xưởng thành các dự án khởi nghiệp thiết thực.

Về phía cơ quan quản lý nhà nước, Sở KH&CN cam kết luôn đồng hành sát sao, ưu tiên hỗ trợ chuyên môn, kết nối mạng lưới cố vấn, chuyển giao công nghệ và xúc tiến quảng bá sản phẩm để mô hình điểm tại Nam Xang tạo sức lan tỏa mạnh mẽ ra toàn tỉnh.

Tháo gỡ nút thắt cho ý tưởng khởi nghiệp ngay từ đồng ruộng, nhà xưởng

Nhìn rộng ra bức tranh chung của toàn tỉnh Ninh Bình, việc hình thành các không gian khởi nghiệp sáng tạo cộng đồng như tại Nam Xang chính là lời giải trúng và đúng cho bài toán phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp ở cơ sở. Trong những năm qua, tỉnh Ninh Bình đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ thanh niên, phụ nữ lập nghiệp, qua đó góp phần gia tăng giá trị cho nhiều sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Tuy nhiên, nhìn thẳng vào thực tế có thể thấy các hoạt động hỗ trợ lâu nay chủ yếu tập trung ở cấp tỉnh. Trong khi đó, ở cấp xã và phường, nơi hằng ngày nảy sinh rất nhiều ý tưởng sáng tạo gắn liền với thực tiễn đồng ruộng, nhà xưởng lại thiếu thốn không gian làm việc chung, trang thiết bị hỗ trợ và môi trường kết nối chuyên môn thường xuyên. Sự thiếu hụt này khiến không ít ý tưởng giàu tiềm năng bị bỏ dở giữa chừng, khó có cơ hội chuyển hóa thành những dự án sản xuất, kinh doanh hoàn chỉnh.

Nhằm khắc phục triệt để tình trạng này, Sở KH&CN tỉnh Ninh Bình đã chủ động xây dựng và triển khai chương trình phát triển không gian khởi nghiệp sáng tạo cộng đồng tại cơ sở. Không dừng lại ở việc định hướng trên văn bản, đội ngũ cán bộ khoa học được cử trực tiếp về các địa phương để cùng làm việc, khảo sát, gợi ý mô hình phát triển phù hợp với thế mạnh từng vùng, đồng thời tổ chức các diễn đàn tìm kiếm, ươm mầm và nuôi dưỡng dự án.

Theo chia sẻ của ông Nguyễn Toàn Thắng, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo giữ vai trò then chốt đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn mới. Trong cấu trúc đó, không gian cộng đồng ở cơ sở là mảnh ghép đặc biệt quan trọng khi tích hợp đồng bộ các chức năng đào tạo kỹ năng, ươm tạo ý tưởng, kết nối nguồn lực và hỗ trợ thương mại hóa sản phẩm ngay tại địa phương, qua đó hiện thực hóa sinh động tinh thần Nghị quyết số 86/NQ-CP của Chính phủ cũng như Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị.

Thực tiễn tại một số địa phương đi trước trong việc tiếp cận chương trình hỗ trợ khoa học và công nghệ của tỉnh đã chứng minh hiệu quả rõ nét. Điển hình như tại xã Yên Cường với diện tích hơn 700 ha chuyên canh cây lạc, trước đây bà con nông dân chủ yếu bán nguyên liệu thô, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, công nghệ chế biến còn hạn chế nên thương hiệu sản phẩm trên thị trường khá mờ nhạt.

Nhờ sự tư vấn và hỗ trợ đồng bộ của Sở KH&CN, Yên Cường đã từng bước đổi mới toàn diện quy trình sản xuất từ việc cấp mã vùng trồng để truy xuất nguồn gốc, tập trung canh tác hai giống chủ lực là lạc chay và lạc sen cho đến hỗ trợ đăng ký các tiêu chuẩn chất lượng. Bên cạnh đó, người dân còn được tập huấn kỹ năng số, ứng dụng công nghệ để livestream bán hàng ngay tại ruộng, tại xưởng sản xuất và đưa sản phẩm lên các sàn giao dịch thương mại điện tử.

Ghi nhận những chuyển biến tích cực này, anh Phạm Ngọc Lĩnh, Giám đốc Công ty TNHH Thực phẩm Ngọc An Nhiên cho biết, nhờ thay đổi tư duy sản xuất và tiếp cận thị trường bài bản, hàng nghìn hộ dân trên địa bàn đã cải thiện rõ rệt thu nhập, từng bước định hình chỉ dẫn địa lý vùng trồng và tạo dựng dấu ấn thương hiệu nông sản địa phương.

Tiếp nối mạch thành công ấy, xã Yên Đồng cũng đang tích cực chuẩn bị các điều kiện cần thiết để phát triển chế biến chuyên sâu đối với cây khoai tây vụ Đông, đồng thời xây dựng thương hiệu bài bản cho sản phẩm nghề truyền thống may mũ thời trang.

Có thể thấy, từ những mô hình chuyển đổi sản xuất hiệu quả ở Yên Cường, Yên Đồng đến việc ra mắt bài bản Không gian Khởi nghiệp sáng tạo cộng đồng tại xã Nam Xang, Ninh Bình đang từng bước tháo gỡ tận gốc những điểm nghẽn về mặt bằng, kỹ năng và công nghệ ở tuyến cơ sở. Quan trọng hơn, cách làm này đã khơi dậy mạnh mẽ tinh thần đổi mới sáng tạo trong mỗi người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp địa phương, góp phần đưa Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị đi vào chiều sâu, tạo động lực phát triển bền vững cho tỉnh Ninh Bình.