diendandoanhnghiep.vn

Kinh tế thế giới

Kinh tế Nhật Bản bất ngờ suy giảm trong quý III

Nam Trần

Sức ép từ giá năng lượng và tiêu dùng yếu khiến kinh tế Nhật Bản suy giảm, nhưng Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ) vẫn có thể tăng lãi suất.

pexels-railgunbreaker-38722937.jpg
Kinh tế Nhật Bản ghi nhận quý suy giảm đầu tiên sau một năm trong bối cảnh chi phí nhập khẩu năng lượng gia tăng và tiêu dùng hộ gia đình suy yếu (Ảnh: Pexels)

Theo số liệu sơ bộ do Văn phòng Nội các Nhật Bản công bố ngày 16/11, GDP thực quý III/2026 giảm 0,1% so với cùng kỳ năm ngoái, thấp hơn dự báo tăng 0,2-0,3% của giới phân tích. So với quý trước, GDP gần như đi ngang, đánh dấu quý suy giảm đầu tiên trong một năm.

Giá năng lượng và tiêu dùng kéo lùi tăng trưởng

Tiêu dùng tư nhân, chiếm hơn một nửa GDP Nhật Bản, giảm 0,3% so với quý trước. Trong báo cáo triển vọng mới nhất, BOJ cho rằng thời tiết bất lợi, bao gồm bão và mưa kéo dài, đã ảnh hưởng đến hoạt động mua sắm và dịch vụ.

Theo số liệu của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản được Japan Times dẫn lại, Tokyo ghi nhận 37 ngày mưa liên tiếp từ cuối tháng 8 đến đầu tháng 10, chuỗi ngày mưa dài kỷ lục.

Bên cạnh yếu tố thời tiết, chi phí sinh hoạt tăng cao tiếp tục gây sức ép lên ngân sách hộ gia đình. Channel NewsAsia cho biết nhu cầu mua ô tô và máy điều hòa đã hạ nhiệt sau giai đoạn tăng mạnh trong quý II, khi thị trường được hỗ trợ bởi một số thay đổi về thuế và quy định.

Tuy nhiên, thương mại mới là yếu tố kéo giảm tăng trưởng mạnh nhất. Nhập khẩu tăng 2,5% so với quý trước, trong khi xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ giảm 0,2%. Theo đó, xuất khẩu ròng khiến tăng trưởng GDP giảm 0,6 điểm phần trăm.

Theo Japan Times, chi phí nhập khẩu dầu tăng khi Nhật Bản phải đa dạng hóa nguồn cung nhằm hạn chế nguy cơ gián đoạn từ Trung Đông. Đồng yen suy yếu càng làm gia tăng chi phí nhập khẩu.

Chiến sự tại Iran và tình trạng gần như đóng cửa eo biển Hormuz đã đẩy giá dầu Brent vượt 116 USD/thùng trong tháng 10, trước khi giảm về quanh 96 USD/thùng.

Áp lực này còn thể hiện qua chỉ tiêu thu nhập quốc dân thực, giảm 0,4% so với quý trước. Diễn biến trên phản ánh sức mua của nền kinh tế Nhật Bản đang bị bào mòn bởi giá năng lượng nhập khẩu.

Dù vậy, hoạt động đầu tư doanh nghiệp vẫn là điểm sáng khi tăng 1,6%, vượt dự báo của thị trường. Nhu cầu nội địa đóng góp 0,6 điểm phần trăm vào tăng trưởng, phần nào bù đắp tác động tiêu cực từ thương mại.

Các dự báo trung hạn cũng cho thấy triển vọng tăng trưởng tương đối ổn định. Theo khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Nhật Bản (JCER), GDP nước này được dự báo tăng 0,89% trong năm tài khóa 2026 và 1,02% trong năm tài khóa 2027.

BOJ vẫn chịu áp lực tăng lãi suất

Số liệu GDP mới đặt ra thách thức đối với kế hoạch thắt chặt chính sách tiền tệ của BOJ. Tuy nhiên, giới đầu tư chưa thay đổi đáng kể kỳ vọng về đợt tăng lãi suất tiếp theo.

Theo dữ liệu LSEG, thị trường hiện định giá xác suất 75,6% BOJ tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm, lên 1,5%, tại cuộc họp ngày 17-18/12.

Động lực chính đến từ lạm phát. Tại cuộc họp tháng 10, BOJ lần đầu tiên sau 13 năm tuyên bố lạm phát cơ bản đã đạt mục tiêu 2%. Lạm phát cơ bản tháng 9 ở mức 2,1%, cao nhất từ đầu năm, trong khi chỉ số giá sản xuất tháng 10 tăng 7,1% so với cùng kỳ năm ngoái, cho thấy áp lực chi phí đầu vào vẫn lớn.

BOJ hiện duy trì lãi suất chính sách ở mức 1,25%, cao nhất trong 31 năm. Tại cuộc họp gần nhất, một thành viên hội đồng chính sách đã bỏ phiếu ủng hộ nâng lãi suất ngay lên 1,5%.

Ông Marcel Thieliant, Trưởng bộ phận châu Á - Thái Bình Dương tại Capital Economics, tiếp tục dự báo BOJ sẽ tăng lãi suất trong tháng 12.

“Có vẻ ngày càng nhiều khả năng ngân hàng sẽ phải thắt chặt chính sách mạnh tay hơn chúng tôi dự đoán, vì lạm phát sắp tăng vọt”, ông nhận định.

Tuy nhiên, nội bộ BOJ vẫn tồn tại những quan điểm thận trọng. Thành viên hội đồng Asada gần đây cho rằng tiêu dùng chưa đủ mạnh để dẫn dắt tăng trưởng, đồng thời lưu ý tác động của các đợt tăng lãi suất trước đó đối với nền kinh tế.

Trong bối cảnh này, số liệu GDP quý III có thể củng cố lập luận của nhóm ủng hộ duy trì chính sách tiền tệ thận trọng, dù chưa đủ để khiến BOJ thay đổi định hướng.

Diễn biến đồng yen cũng là một yếu tố đáng chú ý. Đồng tiền Nhật Bản đang tiến sát ngưỡng 160 yen/USD, khiến giới chức nước này gia tăng cảnh báo về khả năng can thiệp thị trường ngoại hối.

Quan chức phụ trách tiền tệ Atsushi Mimura đã phát tín hiệu sẵn sàng hành động trước những biến động quá mức. Trước đó, Nhật Bản từng chi gần 8.000 tỷ yen trong một ngày để hỗ trợ đồng nội tệ.

Việc tăng lãi suất có thể góp phần thu hẹp chênh lệch lãi suất giữa Nhật Bản và các nền kinh tế lớn, qua đó hỗ trợ đồng yen và giảm áp lực chi phí nhập khẩu.

Diễn biến kinh tế Nhật Bản có ý nghĩa đáng kể đối với Việt Nam, khi đây là một trong những đối tác hàng đầu về thương mại, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và viện trợ phát triển chính thức (ODA).

Tiêu dùng Nhật Bản suy yếu có thể ảnh hưởng đến nhu cầu nhập khẩu một số mặt hàng của Việt Nam, đặc biệt là thủy sản, dệt may và đồ gỗ. Tuy nhiên, mức độ tác động còn phụ thuộc vào diễn biến thu nhập hộ gia đình và khả năng phục hồi nhu cầu tại thị trường này.

Ở chiều ngược lại, hoạt động đầu tư doanh nghiệp Nhật Bản tiếp tục tăng trưởng là tín hiệu tích cực đối với triển vọng đầu tư ra nước ngoài, trong đó có Việt Nam.

Nam Trần

Đọc tiếp