Chu kỳ mới của doanh nghiệp đầu tư công
Trong bức tranh vĩ mô cuối năm và hướng tới năm 2027, nhóm ngành đầu tư công đang đứng trước một chu kỳ chuyển mình, từ "chạy đua giải ngân" sang giai đoạn chuyển hóa thành lợi nhuận thực chất…

Tốc độ giải ngân thần tốc
Trong báo cáo nhận định về đầu tư công, các chuyên gia đều có chung nhận định, cuối năm luôn là mùa cao điểm của giải ngân vốn đầu tư công, đặc biệt khi đây là giai đoạn bản lề hoàn tất các mục tiêu hạ tầng trọng điểm quốc gia và khởi động các siêu dự án mới cho chu kỳ 2026–2030.
Theo số liệu từ Bộ Tài chính 10 tháng năm 2026, tổng vốn giải ngân là 708,5 ngàn tỷ đồng (đạt 74,1% kế hoạch Thủ tướng giao) cao hơn 19,7% so với cùng kỳ. Trong đó, vốn ngân sách trung ương (NSTW) là 182 ngàn tỷ đồng, đạt 59,6%, vốn ngân sách địa phương là 526,5 ngàn tỷ đồng, đạt 81%.
Tính đến hết ngày 12/11/2026, lũy kế giải ngân cho đầu tư công tăng lên 730 ngàn tỷ đồng, đạt 75,3% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Điều này cho thấy với tốc độ giải ngân thần tốc, doanh nghiệp và nhóm cổ phiếu đầu tư công sẽ được hưởng lợi.
Với nền tảng nợ công được kiểm soát chặt chẽ và lạm phát duy trì trong ngưỡng mục tiêu, Chính phủ vẫn còn dư địa lớn để tiếp tục bơm vốn mồi cho hạ tầng giao thông, năng lượng và hạ tầng số trong năm 2027.
Không chỉ tốc độ giải ngân cho đầu tư công thần tốc, một điều nhận thấy, đó là sự chuyển dịch từ khối lượng sang lợi nhuận. Bước sang cuối 2026 đầu 2027, khi hàng loạt dự án thành phần cao tốc Bắc – Nam, sân bay Long Thành và các tuyến vành đai bước vào giai đoạn hoàn thiện, dòng tiền từ hoạt động nghiệm thu sẽ giúp cải thiện cấu trúc tài chính và giảm áp lực nợ vay cho các doanh nghiệp và nhà thầu trong ngành.
Chọn doanh nghiệp, cổ phiếu nào?
Theo các chuyên gia chứng khoán MBS, dòng tiền trên thị trường chứng khoán không còn lan tỏa dàn trải mà đang tập trung vào các mắt xích có lợi thế cạnh tranh và biên lợi nhuận tốt nhất trong chuỗi giá trị đầu tư công. Đó là nhóm xây lắp hạ tầng với các đại diện từ các doanh nghiệp đầu tư công như VCG, HHV, LCG, C4G, FCN… Đây là nhóm doanh nghiệp hưởng lợi trực tiếp về mặt doanh thu và lượng việc làm (backlog) gối đầu cho cả năm 2027.
Các doanh nghiệp đầu ngành có năng lực thi công thực tế như VCG, HHV, LCG… đều sở hữu lượng việc làm đủ đảm bảo nguồn thu trong những năm tới. Tiếp là nhóm Vật liệu xây dựng thường là nhóm ghi nhận lợi nhuận thực tế sớm và rõ nét hơn nhờ tính chất "tiền trao cháo múc"; Nhóm Đá xây dựng (KSB, VLB, DHA) hưởng lợi lớn tại khu vực phía Nam nhờ nhu cầu khổng lồ từ sân bay Long Thành và các tuyến cao tốc kết nối. Các doanh nghiệp sở hữu mỏ đá có vị trí thuận lợi gần công trường và thời hạn khai thác dài luôn giữ được vị thế định giá cao; Nhóm Thép và Nhựa đường (HPG, PLC), khi các dự án bước vào giai đoạn trải thảm nhựa (giai đoạn cuối), nhu cầu tiêu thụ nhựa đường của PLC thường tăng đột biến. Trong khi đó, HPG hưởng lợi kép từ cả hạ tầng giao thông lẫn sự phục hồi của bất động sản dân dụng.
Dù triển vọng trung hạn của doanh nghiệp đầu tư công tích cực, các chuyên gia vẫn khuyến nghị nhà đầu tư vẫn cần thận trọng với những biến số lớn có thể ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp và giá cổ phiếu của ngành. Với đặc thù của ngành xây dựng là tỷ lệ khoản phải thu cao, nếu tiến độ quyết toán và giải ngân từ chủ đầu tư chậm lại, chi phí lãi vay sẽ ăn mòn phần lớn lợi nhuận của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, nhóm đầu tư công thường có tính đầu cơ cao việc mua đuổi ở các vùng định giá P/E hoặc P/B đã vượt xa trung bình lịch sử tiềm ẩn rủi ro điều chỉnh ngắn hạn khi báo cáo tài chính thực tế công bố chưa kịp theo kịp kỳ vọng.
Thay vì đầu tư theo tin đồn, chiến lược phù hợp hơn trong giai đoạn hiện tại là nhà đầu tư tập trung vào các doanh nghiệp đáp ứng được bộ lọc cơ bản: Tỷ lệ backlog / doanh thu năm đạt trên 1,5 lần, đảm bảo nguồn việc ổn định;Cơ cấu tài chính lành mạnh, tỷ lệ nợ vay ròng / vốn chủ sở hữu ở mức an toàn và dòng tiền từ hoạt động kinh doanh bắt đầu dương trở lại; Lợi thế độc quyền tự nhiên (đặc biệt với nhóm sở hữu mỏ vật liệu xây dựng có vị trí chiến lược hoặc trạm thu phí BOT có lưu lượng xe tăng trưởng ổn định)…
Hà Phương