Thị trường chứng khoán Mỹ phân hóa mạnh khi dòng tiền rút khỏi nhóm cổ phiếu trí tuệ nhân tạo (AI) nhưng các tập đoàn công nghệ vẫn chi hàng trăm tỷ USD cho hạ tầng.
Phiên giao dịch ngày 2/11 chứng kiến thị trường chứng khoán Mỹ ghi nhận sự phân hóa rõ nét.
Chỉ số Nasdaq giảm 1,07% xuống 25.164 điểm, S&P 500 giảm 0,51% xuống 7.541 điểm, trong khi Dow Jones tăng 0,41% lên 51.984 điểm. Có thời điểm, cả Nasdaq và S&P 500 tăng hơn 1% trong phiên trước khi đảo chiều.
Đáng chú ý, áp lực giảm chủ yếu tập trung ở hai nhóm ngành năng lượng và công nghệ. Nhóm năng lượng giảm do giá dầu lao dốc khoảng 6,5% trước tín hiệu Iran sẵn sàng đối thoại. Nhóm công nghệ giảm khi lo ngại về hiệu quả chi tiêu cho AI quay trở lại.
Diễn biến này nối tiếp tháng 10 đầy biến động. Trong tháng, cổ phiếu Alphabet có phiên giảm sâu nhất lịch sử, Amazon và Intel lao dốc sau công bố kết quả kinh doanh, còn S&P Global hạ triển vọng tín nhiệm của Meta.
Một trong những tác nhân chính gây áp lực lên nhóm công nghệ là Oracle. Theo hồ sơ nộp lên Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC), tập đoàn này sẽ phát hành 10 tỷ USD cổ phiếu phổ thông và 10 tỷ USD trái phiếu cấp đầu tư với 6 kỳ hạn, nhằm tài trợ việc mở rộng trung tâm dữ liệu phục vụ khách hàng AI, trong đó có OpenAI.
Cổ phiếu Oracle giảm 8,8% trong phiên 2/11, nâng mức giảm lên tới 50% so với cùng kỳ năm trước.
Phản ứng của thị trường cho thấy mức độ nhạy cảm của nhà đầu tư với gánh nặng tài chính. Oracle đã chi 55,7 tỷ USD cho trung tâm dữ liệu trong năm tài chính kết thúc tháng 5/2026, tổng nợ vay tính đến cuối tháng 8 khoảng 125 tỷ USD. Tập đoàn dự báo chi tiêu vốn sẽ đạt đỉnh trong các năm tài chính 2027 và 2028, và chỉ ghi nhận dòng tiền tự do dương từ nửa cuối năm tài chính 2028.
Oracle cùng Microsoft, Meta, Alphabet và Amazon đã phát hành tổng cộng khoảng 362 tỷ USD trái phiếu để tài trợ cho đầu tư AI. Giới phân tích nhận định vấn đề hiện nay không nằm ở khả năng tiếp cận vốn, mà ở hiệu quả sinh lời của các khoản đầu tư.
Cùng ngày, Marvell Technology công bố thương vụ mua lại Lumentum, doanh nghiệp sản xuất laser và linh kiện quang học, theo hình thức hoán đổi cổ phiếu với giá trị doanh nghiệp khoảng 115 tỷ USD, tính cả nợ. Đây là một trong những thương vụ lớn nhất lịch sử ngành công nghệ, vượt cả thương vụ Microsoft mua Activision Blizzard trị giá 68,7 tỷ USD.
Cơ sở của thương vụ xuất phát từ sự thay đổi trong kiến trúc hạ tầng AI. Nhu cầu năng lực tính toán đã vượt xa khả năng của từng con chip riêng lẻ. Các hệ thống AI hiện đại cần hàng nghìn bộ xử lý vận hành như một khối thống nhất, khiến tốc độ truyền dữ liệu giữa các chip trở thành điểm nghẽn. Kết nối quang học, sử dụng ánh sáng thay cho tín hiệu điện, được xem là giải pháp cho bài toán này.
Theo thông cáo của doanh nghiệp, ông Matt Murphy, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Marvell, cho rằng hạ tầng AI đang trải qua sự chuyển dịch căn bản sang kết nối quang học, tạo ra cơ hội “chỉ đến một lần trong một thế hệ”. Ông Michael Hurlston, Tổng Giám đốc Lumentum, đánh giá doanh nghiệp sau sáp nhập có thể khai thác thị trường trị giá 550 tỷ USD.
Dù vậy, thị trường phản ứng thận trọng. Cổ phiếu Marvell giảm hơn 10% trong ngày công bố. Do thương vụ được thanh toán bằng cổ phiếu, mức giảm này cũng làm giảm giá trị thực mà cổ đông Lumentum nhận được. Nhà đầu tư lo ngại về mức định giá cao và rủi ro tích hợp trong bối cảnh tâm lý với cổ phiếu AI đang suy yếu.
Hai sự kiện trên phản ánh một nghịch lý của thị trường hiện nay. Các tập đoàn công nghệ vẫn đánh giá chu kỳ đầu tư AI còn dài, đủ để tiếp tục chi hàng trăm tỷ USD cho hạ tầng và thâu tóm.
Trong khi đó, thị trường vốn đã bắt đầu định giá lại rủi ro, đòi hỏi hiệu quả sinh lời rõ ràng hơn và phản ứng tiêu cực với những doanh nghiệp gia tăng đòn bẩy tài chính.
Số liệu kinh tế Mỹ cũng đưa ra tín hiệu trái chiều. Chỉ số quản lý mua hàng (ISM) ngành sản xuất tháng 10 đạt 55,5 điểm, vượt dự báo, trong đó chỉ số sản lượng cao nhất kể từ tháng 11/2021. Ngược lại, chi tiêu xây dựng tháng 9 giảm 1,9%, mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 4/2020. Nền kinh tế vững vàng khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) khó nới lỏng chính sách tiền tệ, trong khi lãi suất cao tiếp tục là gánh nặng đối với các doanh nghiệp vay nợ để đầu tư AI.
Xu hướng dịch chuyển sang kết nối quang học mở ra cơ hội đáng kể cho Việt Nam. Khác với sản xuất chip xử lý tiên tiến đòi hỏi nhà máy trị giá hàng chục tỷ USD, sản xuất linh kiện và module quang học gồm nhiều công đoạn lắp ráp, đóng gói và kiểm thử, phù hợp với nền tảng ngành điện tử mà Việt Nam đã xây dựng trong hơn hai thập kỷ.
Trong bối cảnh các tập đoàn toàn cầu đẩy mạnh đa dạng hóa chuỗi cung ứng, Việt Nam có lợi thế về chi phí, nguồn nhân lực kỹ thuật và vị trí địa lý gần các trung tâm sản xuất của khu vực.
