Cổ phiếu Alphabet - công ty mẹ Google, vừa giảm sâu nhất kể từ năm 2004 khi các nhà đầu tư đặt câu hỏi về hiệu quả đầu tư hàng trăm tỷ USD vào trí tuệ nhân tạo (AI).
Phiên 29/10, cổ phiếu Alphabet đã giảm tới 12,64%, vượt kỷ lục 11,63% hồi tháng 3/2020 giữa cú sốc đại dịch Covid. Wall Street Journal ước tính tập đoàn mất khoảng 500 tỷ USD vốn hóa – được coi là mức sụt giảm lớn thứ hai trong lịch sử đối với một công ty niêm yết tại Mỹ. Cú lao dốc kéo Nasdaq giảm 1,38% và chấm dứt chuỗi ba phiên tăng liên tiếp của S&P 500.
Cú sốc bắt nguồn từ báo cáo quý III của Alphabet được công bố chiều 28/10 (giờ Mỹ). Doanh thu tăng 25% so với cùng kỳ, đạt 127,58 tỷ USD, nhưng vẫn thấp hơn mức 128,22 tỷ USD mà giới phân tích dự báo. Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu đạt 2,67 USD, so với kỳ vọng 3,02 USD. Đây là lần đầu tiên sau gần 4 năm Alphabet hụt dự báo ở cả doanh thu lẫn lợi nhuận, chấm dứt chuỗi 12 quý liên tiếp vượt kỳ vọng.
Lợi nhuận theo chuẩn kế toán còn thấp hơn, ở mức 2,12 USD/cổ phiếu, giảm 26% so với cùng kỳ. Mảng tìm kiếm, từng là nguồn thu cốt lõi của Google, chỉ tăng 12% lên 63,35 tỷ USD, thấp hơn mức 64,96 tỷ USD dự báo. Doanh thu quảng cáo YouTube cũng không đạt kỳ vọng.
Điều khiến thị trường hoảng loạn nằm ở bảng cân đối kế toán. Trong quý III, Alphabet tạo ra 42,3 tỷ USD dòng tiền hoạt động nhưng chi tới 51,4 tỷ USD cho đầu tư tài sản cố định, chủ yếu là hạ tầng kỹ thuật phục vụ AI. Con số này đã gấp hơn hai lần mức 24 tỷ USD cùng kỳ năm trước.
Hệ quả là dòng tiền tự do âm 9,07 tỷ USD, sau mức âm 5,9 tỷ USD của quý II, trong khi cùng kỳ năm 2025 vẫn dương 24,5 tỷ USD. Theo CNBC, mức thâm hụt lớn hơn dự báo của giới phân tích.
Để bù đắp, tập đoàn đã tăng mạnh vay nợ. Nợ dài hạn tăng lên 125,1 tỷ USD từ 46,5 tỷ USD cuối năm 2025. Với một tập đoàn từng nổi tiếng nhờ khối tiền mặt khổng lồ và gần như không phụ thuộc vào vay nợ, đây là thay đổi đáng kể trong cấu trúc tài chính.
Dù vậy, Alphabet vẫn giữ nguyên kế hoạch chi đầu tư năm 2026 ở mức 195 đến 205 tỷ USD và ban lãnh đạo cho biết chi tiêu sẽ tăng đáng kể trong năm 2027. Thông tin này khiến nhà đầu tư lo ngại dòng tiền âm sẽ còn kéo dài.
Theo CNBC, Giám đốc kinh doanh Philipp Schindler cho biết kết quả mảng tìm kiếm bị ảnh hưởng một phần do khả năng kiếm tiền thấp hơn với chế độ “AI Mode” (tính năng trả lời câu hỏi bằng AI thay cho danh sách liên kết link truyền thống). Alphabet cho biết đang mở rộng quảng cáo trong AI Overviews và AI Mode, kể cả ở thị trường nước ngoài.
CEO Sundar Pichai nhấn mạnh các khoản đầu tư AI đã giúp tốc độ tăng trưởng số lượt tìm kiếm đạt mức cao nhất trong 5 năm. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ nhiều lượt tìm kiếm hơn không chuyển hóa thành nhiều doanh thu hơn. Người dùng nhận câu trả lời trực tiếp từ AI khiến họ ít nhấp vào quảng cáo hơn. Đây là dấu hiệu thực sự đầu tiên cho thấy AI đang bào mòn mảng kinh doanh cốt lõi của Google.
Điểm sáng vẫn có. Theo Motley Fool, mảng điện toán đám mây Google Cloud tăng trưởng hơn gấp đôi so với cùng kỳ. Nhưng tốc độ tăng của mảng đám mây chưa đủ bù đắp áp lực từ chi phí đầu tư và mảng tìm kiếm chậm lại.
Cú sốc của Alphabet có thể ảnh hưởng tới cả chuỗi giá trị AI. Nếu các tập đoàn lớn chịu áp lực cắt giảm hoặc giãn tiến độ chi tiêu, đơn hàng chip, máy chủ và thiết bị trung tâm dữ liệu sẽ chịu tác động, từ Nvidia, Broadcom đến các nhà cung cấp châu Á như TSMC, Samsung hay SK Hynix.
Với các quỹ đầu tư chỉ số, mức độ tập trung vào nhóm cổ phiếu công nghệ lớn cũng trở thành rủi ro. Một phiên giảm sâu của Alphabet đủ để kéo các quỹ mô phỏng Nasdaq 100 hay nhóm dịch vụ truyền thông đi xuống, dù phần lớn cổ phiếu khác trên thị trường tăng điểm.
Về dài hạn, câu hỏi lớn hơn là mô hình kinh doanh internet dựa trên quảng cáo tìm kiếm sẽ thay đổi thế nào khi người dùng ngày càng nhận câu trả lời trực tiếp từ AI, thay vì truy cập các trang web.
Ở Việt Nam, với nhiều doanh nghiệp đang phụ thuộc vào quảng cáo Google để tiếp cận khách hàng, sự thay đổi từ tìm kiếm truyền thống sang trả lời bằng AI có thể là động lực để họ tái cấu trúc lại chiến lược tiếp thị. Đặc biệt, các trang thương mại điện tử và đơn vị sản xuất nội dung có thể là bên đối mặt nguy cơ lớn nhất.
