Quảng Ninh: Hạ tầng đường thủy mở lối cho kinh tế biển vươn xa
Với bờ biển dài cùng gần 5.800 phương tiện thủy nội địa hoạt động, Quảng Ninh đang đồng bộ giải pháp siết chặt quản lý hạ tầng bến bãi nhằm bảo đảm an toàn giao thông, thúc đẩy kinh tế biển.
Trên thực tế, mạng lưới đường thủy của địa phương này có quy mô thuộc nhóm dẫn đầu cả nước với khoảng 600 km đường thủy nội địa và 200 km luồng hàng hải.
Siết chặt kỷ cương và số hóa giám sát trên các tuyến luồng trọng điểm
Toàn địa bàn hiện có 171 cảng, bến thủy nội địa phân bố rộng khắp từ vùng ven bờ đến các tuyến đảo xa, gồm 20 cảng thủy nội địa và 151 bến thủy nội địa giữ vai trò kết nối trực tiếp các vùng nguyên liệu, khu công nghiệp, khu đô thị ven vịnh với các tuyến hải trình trong nước và quốc tế.

Hàng ngày, trên các tuyến luồng này có gần 5.800 phương tiện thủy nội địa hoạt động nhộn nhịp. Nhận diện rõ tính chất phức tạp của hoạt động vận tải thủy trên địa bàn rộng, mật độ phương tiện cao và chịu tác động trực tiếp từ thời tiết cực đoan trên biển, thời gian qua, các cơ quan chức năng tại Quảng Ninh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ kiểm soát điều kiện kỹ thuật đến bảo trì kết cấu hạ tầng.
Trọng tâm xuyên suốt được Sở Xây dựng đặt ra là kiên quyết không để bất kỳ phương tiện nào không bảo đảm tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường tham gia lưu thông. Theo đó, lực lượng thanh tra chuyên ngành và cảng vụ đường thủy nội địa thường xuyên kiểm tra toàn diện tại các đầu mối bến bãi, tập trung rà soát giấy chứng nhận đăng ký, đăng kiểm, bằng cấp và chứng chỉ chuyên môn của thuyền trưởng, thuyền viên.
Các hạng mục thiết yếu như trang thiết bị cứu sinh, cứu đắm, hệ thống phòng cháy, chữa cháy và thông tin liên lạc trên tàu đều được kiểm tra thực tế trước khi cấp phép rời bến.
Song song với việc kiểm soát phương tiện, công tác duy tu, bảo dưỡng kết cấu hạ tầng đường thủy cũng được ưu tiên bố trí nguồn lực tài chính theo đúng quy định. Lực lượng cảng vụ duy trì chế độ kiểm tra định kỳ hệ thống báo hiệu đường thủy, độ sâu luồng lạch, đồng thời yêu cầu các doanh nghiệp khai thác cảng, bến chủ động sửa chữa, nâng cấp cầu tàu, kè chắn sóng và khu nước trước bến nhằm bảo đảm điều kiện tiếp nhận tàu thuyền an toàn trong mọi tình huống.
Điểm nhấn nổi bật trong tư duy quản lý giao thông đường thủy của Quảng Ninh hiện nay chính là việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số nhằm khắc phục hạn chế của phương thức tuần tra thủ công truyền thống. Thay vì chỉ giám sát tại điểm cố định, cơ quan quản lý đã yêu cầu và khuyến khích các chủ phương tiện trang bị đồng bộ hệ thống định vị vệ tinh GPS, thiết bị nhận dạng tự động AIS và máy thu phát thông tin liên lạc vô tuyến sóng cực ngắn VHF.
Trao đổi về định hướng hiện đại hóa công tác quản lý hạ tầng, ông Trần Trọng Toàn - Trưởng Phòng Quản lý kết cấu hạ tầng giao thông thuộc Sở Xây dựng khẳng định, ngành xác định ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số là giải pháp then chốt để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với lĩnh vực giao thông đường thủy.
Trong thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục khai thác tối đa dữ liệu từ hệ thống GPS, AIS và VHF đã đầu tư, đồng thời chuẩn hóa, hoàn thiện cơ sở dữ liệu số về phương tiện, doanh nghiệp vận tải và danh mục luồng tuyến. Mục tiêu cốt lõi là tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin liên thông giữa ngành xây dựng với công an, bộ đội biên phòng, cảng vụ hàng hải và chính quyền địa phương ven biển, từng bước chuyển từ quản lý phân tán sang quản lý đồng bộ, tập trung nhằm chủ động nhận diện, triệt tiêu nguy cơ mất an toàn từ sớm, từ xa.
Đáng chú ý, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam hiện đang xây dựng phần mềm quản lý đường thủy dùng chung trên toàn quốc và dự kiến chuyển giao quyền khai thác cho các địa phương ngay sau khi hoàn thiện. Đây sẽ là nền tảng hạ tầng số quan trọng giúp Quảng Ninh đồng bộ hóa dữ liệu chuyên ngành, nâng cao năng lực điều hành luồng tuyến và phục vụ hiệu quả hơn cho cộng đồng doanh nghiệp vận tải biển.
Hoàn thiện bến bãi vùng đảo, khơi thông mạch nối giao thương với đất liền
Nếu công nghệ số giúp tối ưu hóa điều hành trên các tuyến luồng chính, thì việc hoàn thiện hạ tầng bến bãi tại vùng hải đảo lại giữ vai trò quyết định trong việc khơi thông giao thương, nâng cao đời sống dân sinh và giữ vững ổn định biên giới biển. Nằm ở vị trí tiền tiêu vùng Đông Bắc, xã đảo Vĩnh Thực có mật độ giao thông thủy rất nhộn nhịp với hàng trăm lượt tàu thuyền ra vào neo đậu, khai thác thủy sản và vận chuyển hàng hóa mỗi ngày.
Ông Nguyễn Quốc Bình, Phó Đội trưởng Hải quan cửa khẩu Cảng Vạn Gia (Vĩnh Thực) cho biết: “Chúng tôi luôn bám sát địa bàn, quán triệt phương châm "6 rõ" và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng trong và ngoài ngành trong trao đổi thông tin, tuyên truyền phổ biến pháp luật nên đã góp phần ngăn chặn hiệu quả các hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hoá qua địa bàn”.
Để xây dựng thế trận an ninh nhân dân vững chắc, cấp ủy, chính quyền xã Vĩnh Thực phối hợp với Đồn Biên phòng cửa khẩu Cảng Vạn Gia kiện toàn 5 Tổ tự quản về ANTT tại các thôn và 1 Tổ tự quản tàu thuyền an toàn. Nhờ sự vận động sâu rộng, ngư dân trên đảo đã tích cực hỗ trợ, chủ động cung cấp nhiều nguồn tin giá trị giúp lực lượng chức năng xử lý kịp thời các vụ việc phát sinh.

Chính đặc thù giao thương sôi động cùng địa hình đảo biệt lập với đất liền đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về một đầu mối bến thủy nội địa quy chuẩn, vừa đáp ứng nhu cầu đi lại của nhân dân và du khách, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng chức năng kiểm soát hoạt động ra vào đảo, bảo đảm an ninh trật tự và an toàn hàng hải.
Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn đó, mới đây UBND xã Vĩnh Thực đã ban hành Quyết định số 778/QĐ-UBND công bố mở Bến thủy nội địa xã Vĩnh Thực tại thôn Vạn Gia. Đây là bến hành khách có vai trò chiến lược, được quy hoạch nhằm phục vụ trực tiếp hoạt động vận chuyển hành khách, ô tô, phương tiện giao thông đường bộ và hàng hóa dân sinh giữa xã đảo với đất liền.
Theo hồ sơ phê duyệt, công trình có tổng diện tích quy hoạch 16.000 m², chia thành hai phân khu chức năng khoa học. Trong đó, diện tích đất xây dựng bến chiếm 7.307 m² với nhà chờ, bãi đỗ xe và đường giao thông kết nối; diện tích vùng nước trước bến rộng 8.693 m², bảo đảm độ sâu và bán kính quay trở an toàn cho phương tiện.
Công trình được đầu tư kết cấu bến nghiêng bằng bê tông xi măng kiên cố, thiết kế chuyên biệt để tiếp nhận các loại phà một lưỡi hiện đại, giúp phương tiện cơ giới đường bộ và hàng hóa lên xuống thuận tiện, an toàn ngay cả khi thủy triều lên xuống với biên độ lớn.
Thực chất, việc công bố mở bến quy chuẩn lần này là bước hoàn thiện tiếp nối từ quá trình chuẩn bị hạ tầng bài bản trước đó. Vào tháng 6/2026, UBND xã Vĩnh Thực đã triển khai cải tạo, nâng cấp khu vực bến phà tạm tại cảng Vạn Gia trên cơ sở gia cố hiện trạng sẵn có. Việc nâng cấp kịp thời đã tạo tiền đề kỹ thuật vững chắc để hình thành tuyến phà vận tải kết nối trực tiếp từ khu vực Mũi Ngọc và Núi Đỏ thuộc đất liền ra xã đảo Vĩnh Thực, rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển và giảm chi phí trung chuyển hàng hóa cho người dân.
Để bảo đảm vận hành chuyên nghiệp, đúng quy định pháp luật, UBND xã Vĩnh Thực đã giao Trung tâm Cung ứng dịch vụ xã trực tiếp quản lý và khai thác bến với thời hạn hoạt động đến hết ngày 31/12/2027. Đơn vị quản lý chịu trách nhiệm toàn diện trong việc duy trì điều kiện an toàn kỹ thuật cầu bến, vận hành hệ thống báo hiệu đường thủy, bố trí đầy đủ trang thiết bị cứu sinh, phòng cháy, chữa cháy và thực hiện nghiêm quy định bảo vệ môi trường biển.
Song song với công tác quản lý vận hành bến bãi, việc giữ gìn trật tự an toàn giao thông và an ninh tuyến luồng tại khu vực đảo Vĩnh Thực cũng nhận được sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng đứng chân trên địa bàn và cộng đồng ngư dân. Cấp ủy, chính quyền xã đã phối hợp với Đồn Biên phòng cửa khẩu Cảng Vạn Gia củng cố, kiện toàn 5 Tổ tự quản về an ninh trật tự tại các thôn cùng 1 Tổ tự quản tàu thuyền an toàn.
Nhờ đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến từng chủ tàu, thuyền trưởng và doanh nghiệp vận tải, ý thức chấp hành quy định khi tham gia giao thông đường thủy của người dân trên đảo ngày càng được nâng cao, góp phần hình thành thế trận an ninh nhân dân vững chắc trên biển.
Hiện nay, cùng với việc hoàn tất thủ tục pháp lý công bố mở bến, chính quyền xã Vĩnh Thực đang phối hợp với các cơ quan chuyên ngành hoàn thiện những điều kiện cuối cùng về luồng tuyến, phương tiện và phương án tổ chức chạy phà. Khi tuyến phà chính thức vận hành ổn định, công trình không chỉ giải quyết căn bản bài toán đi lại, giao thương hàng hóa dân sinh mà còn mở ra cơ hội lớn để Vĩnh Thực thu hút du khách trải nghiệm du lịch biển đảo, đóng góp tích cực vào bức tranh phát triển kinh tế biển năng động, an toàn của tỉnh Quảng Ninh.
Lê Cường