Quảng Ninh: Khơi thông nguồn cung, hoàn thiện hạ tầng trung chuyển vật liệu xây dựng

Khơi thông nguồn lực

Thực hiện chủ trương tái sử dụng đất đá thải mỏ gắn với phát triển kinh tế tuần hoàn, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đang đẩy nhanh khai thác, kinh doanh nguồn vật liệu này nhằm giảm áp lực lên các bãi thải, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và bổ sung nguồn vật liệu san lấp phục vụ các dự án trọng điểm trên địa bàn thành phố Quảng Ninh cùng các khu vực lân cận.

Từ cuối năm 2022, TKV đã triển khai Dự án khai thác, thu hồi đất đá thải mỏ đầu tiên tại bãi thải trụ Nam mỏ Suối Lại thuộc Công ty Than Hòn Gai - TKV, giao cho Công ty Chế biến than Quảng Ninh thực hiện với hơn 16.000 mét khối đất đá thải đã được khai thác thành công.

Tại buổi làm việc với TKV diễn ra vào ngày 17/09/2026, đồng chí Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Quảng Ninh Bùi Văn Khắng đã đề nghị Tập đoàn đẩy mạnh khai thác, kinh doanh đất đá thải mỏ để phục vụ các dự án, công trình trên địa bàn thành phố và các địa phương lân cận, đồng thời quá trình triển khai phải bảo đảm tuyệt đối an ninh trật tự, an toàn, bảo vệ tài nguyên và tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật.

Về phía TKV, Tổng Giám đốc Nguyễn Huy Nam cho biết với khoảng 633,46 triệu mét khối đất đá thải có khả năng khai thác, thu hồi theo quy hoạch, việc đẩy nhanh đưa nguồn vật liệu này vào sử dụng sẽ giải quyết triệt để áp lực tại các bãi thải mỏ, cung cấp nguồn vật liệu dồi dào cho hạ tầng và thúc đẩy tăng trưởng xanh bền vững.

Bên cạnh nguồn vật liệu san lấp từ mỏ, thị trường vật liệu xây dựng Quảng Ninh từ đầu năm đến nay còn ghi nhận sự đóng góp tích cực của hàng chục doanh nghiệp khai thác, cung ứng lớn nhỏ trên địa bàn, bao gồm các đơn vị thành viên của Tổng công ty Đông Bắc, các công ty khai thác đá, cát quy mô lớn cùng hệ thống mạng lưới phân phối tư nhân chuyên nghiệp. Tổng sản lượng cung ứng vật liệu các loại của các doanh nghiệp này đạt hàng chục triệu tấn mỗi năm, đáp ứng nhu cầu cho hàng loạt công trình dân sinh và hạ tầng cấp thiết.

Song song với đó, tại các địa bàn có tốc độ đô thị hóa nhanh như đặc khu Vân Đồn, nhịp độ xây dựng đang vô cùng sôi động với hàng loạt dự án hạ tầng, giao thông, đô thị, dịch vụ cùng nhu cầu sửa chữa nhà ở của người dân tăng cao. Điều đó kéo theo nhu cầu rất lớn về cát, đá, xi măng, sắt thép. Đặc thù địa bàn biển đảo khiến một lượng không nhỏ vật liệu xây dựng cung cấp cho Vân Đồn phải được vận chuyển bằng đường thủy, đòi hỏi phải có bến bốc xếp từ tàu, sà lan lên bờ trước khi trung chuyển đến kho bãi của doanh nghiệp.

Thế nhưng, hiện trên địa bàn đặc khu chưa có bến bãi bốc xếp, tập kết vật liệu xây dựng nào được cấp phép hoạt động chính thức. Việc bốc xếp vật liệu tại đặc khu hiện đang phải phụ thuộc vào khu đất tạm tại cảng Cái Rồng của Công ty TNHH ABY Gia Bảo, chỉ duy trì ở mức độ hạn chế với khoảng 20.000 mét khối cát, đá và 4.000 tấn xi măng mỗi tháng. Tình trạng này tạo ra một nghịch lý lớn khi nhu cầu vật liệu rất cao, nguồn cung sẵn có nhưng lại thiếu hạ tầng pháp lý để đưa vật liệu lên bờ và tổ chức trung chuyển ổn định.

Ông Phạm Văn Nắp, đại diện Công ty TNHH Hồng Nắp, cho biết khó khăn lớn nhất hiện nay không nằm ở việc tìm nguồn vật liệu mà là khâu đưa vật liệu về Vân Đồn. Do không có bến bốc xếp được cấp phép, doanh nghiệp rất khó chủ động kế hoạch vận chuyển, vật liệu phải qua nhiều khâu trung chuyển khiến chi phí bốc xếp và vận tải đội lên cao, cuối cùng tính trực tiếp vào giá thành đến chân công trình.

Giải pháp đồng bộ

Vấn đề đặt ra là không thể để tình trạng thiếu bến bãi kéo dài, nhưng việc tháo gỡ cũng phải bảo đảm đầy đủ các yêu cầu khắt khe về quy hoạch, đất đai, môi trường, giao thông đường thủy, phòng cháy chữa cháy và các quy định pháp luật liên quan. Trước mắt, Đặc khu Vân Đồn khẩn trương rà soát nhu cầu thực tế về khối lượng, chủng loại vật liệu, năng lực vận chuyển đường thủy và vị trí các dự án đang triển khai để xác định nhu cầu bến bãi trong từng giai đoạn.

Trên cơ sở đó, đặc khu cần xem xét phương án hoàn thiện các điều kiện, thủ tục để công nhận hoặc cho phép hoạt động có thời hạn đối với những vị trí bến bãi tạm đáp ứng yêu cầu, trong đó có khu vực đang phục vụ bốc xếp tại cảng Cái Rồng.

Đây không phải là động thái hợp thức hóa hoạt động chưa đủ thủ tục, mà là sự chủ động xây dựng một cơ chế chuyển tiếp có điều kiện, có thời hạn và có kiểm soát nhằm vừa đáp ứng nhu cầu cấp thiết về vật liệu, vừa bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước.

Ông Phạm Xuân Đài - Chủ tịch UBND Đặc khu Vân Đồn, nhấn mạnh quan điểm của địa phương là vừa kiên quyết tháo gỡ khó khăn cho hoạt động đầu tư, xây dựng, vừa phải bảo đảm tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật. Đặc khu đang tiến hành rà soát kỹ lưỡng nhu cầu và các vị trí có khả năng bố trí bến bãi, đồng thời nghiên cứu giải pháp trước mắt đối với các điểm đủ điều kiện để không làm đứt gãy nguồn cung vật liệu phục vụ các công trình trọng điểm và đời sống nhân dân.

Về lâu dài, Vân Đồn sẽ sớm bổ sung hệ thống bến bãi bốc xếp, trung chuyển, tập kết vật liệu xây dựng và khu vực tiếp nhận vật liệu thải, đất đá thải xây dựng vào quy hoạch tổng thể phù hợp với không gian phát triển của đặc khu. Việc lựa chọn vị trí sẽ được tính toán khoa học, kết nối thuận lợi giữa đường thủy và đường bộ nhưng hạn chế tối đa xe tải trọng lớn đi xuyên qua các khu dân cư đông đúc hay khu vực du lịch trọng điểm.

Thay vì để các điểm nhỏ lẻ phát triển tự phát như trước, định hướng mới sẽ nghiên cứu hình thành các đầu mối tập kết vật liệu theo từng khu vực được tổ chức theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại. Các bến bãi này bắt buộc phải sở hữu đầy đủ cầu bến, khu vực chứa vật liệu kiên cố, hệ thống cân tải trọng, đường ra vào thuận tiện, cùng các phương án thu gom nước mặt, chống bụi, giảm thiểu tiếng ồn và áp dụng triệt để các giải pháp bảo vệ môi trường, góp phần thực hiện thành công mục tiêu phát triển kinh tế xanh và bền vững của thành phố Quảng Ninh.