Quảng Ninh: Thực thi pháp luật nghiêm minh, không có "vùng cấm" trong xử lý vi phạm

Việc thiết lập kỷ cương, siết chặt quy trình giám sát 24/7 và xử phạt kịch khung các hành vi xâm hại nguồn lợi đại dương không chỉ là biện pháp răn đe, mà còn là lời khẳng định về một lộ trình phát triển kinh tế biển minh bạch, trách nhiệm và bền vững.

Từ siết chặt kỷ cương, khơi thông "điểm nghẽn"...

Theo Sở Nông nghiệp & Môi trường tỉnh: Xác định việc quản lý đội tàu và giám sát hành trình là yếu tố then chốt để chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Quảng Ninh đã triển khai đợt tổng kiểm tra, rà soát lại toàn bộ dữ liệu tàu cá trên địa bàn. Tính đến nay, tỉnh đã đạt được những bước tiến đáng kể trong việc "số hóa" và kiểm soát phương tiện.

Thay vì quản lý lỏng lẻo như trước, hiện nay, 100% tàu cá đủ điều kiện trên địa bàn tỉnh với số lượng 4.123 tàu đã hoàn thành việc đăng ký và cấp giấy phép khai thác thủy sản theo quy định. 100% tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên tại Quảng Ninh đã thực hiện lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Kết quả này đưa Quảng Ninh trở thành một trong 4 địa phương trên cả nước hoàn thành sớm cấp phép khai thác thủy sản theo quy định.

Hiện, Trung tâm điều hành tại Chi cục Thủy sản luôn có cán bộ trực 24/7 để theo dõi biến động của từng con tàu trên biển. Ngay khi có tín hiệu mất kết nối hoặc tàu vượt ranh giới vùng biển cho phép, hệ thống cảnh báo sẽ tự động kích hoạt, giúp cơ quan chức năng kịp thời liên lạc, nhắc nhở và xử lý chủ tàu.

Bên cạnh đó, chiến dịch "3 không" (không đăng ký, không đăng kiểm, không cấp phép) đã được các địa phương ven biển như Vân Đồn, Cô Tô, Móng Cái triển khai triệt để.

Việc thực hiện đăng ký tạm thời và quản lý chặt chẽ nhóm tàu cá nhỏ hoạt động vùng ven bờ đã giúp xóa bỏ những "khoảng trống" pháp lý vốn là kẽ hở cho các vi phạm IUU nảy sinh. Tại các cảng cá chỉ định, quy trình kiểm soát tàu ra vào cảng, ghi nhật ký khai thác và giám sát sản lượng bốc dỡ được thực hiện nghiêm ngặt, đảm bảo mỗi con tôm, con cá xuất xưởng đều có "giấy khai sinh" minh bạch về nguồn gốc.

Một trong những chiến lược mang tính đột phá của Quảng Ninh nhằm giảm áp lực lên nguồn lợi thủy sản tự nhiên chính là đẩy mạnh phát triển nuôi biển. Tỉnh xác định, muốn chống khai thác IUU triệt để, phải tạo ra sinh kế thay thế bền vững cho ngư dân, giúp họ "ly khơi nhưng không ly biển". Được biết, Quảng Ninh hiện là địa phương đi đầu cả nước trong việc quy hoạch các vùng nuôi biển tập trung với quy mô lớn. Việc thay thế các phao xốp gây ô nhiễm bằng vật liệu HDPE bền vững không chỉ là cuộc cách mạng về môi trường mà còn giúp các cơ sở nuôi trồng chịu được sóng gió lớn, hướng ra xa bờ hơn. Những mô hình nuôi cá song, cá giò, và đặc biệt là nuôi hàu đại dương theo tiêu chuẩn quốc tế đang mở ra hướng đi mới cho kinh tế biển.

Chính quyền địa phương đã tích cực hỗ trợ ngư dân tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, chuyển đổi từ các nghề khai thác xâm hại nguồn lợi (như lưới kéo, xung điện) sang nuôi trồng hoặc dịch vụ du lịch biển. Khi thu nhập từ nuôi biển ổn định và cao hơn khai thác bấp bênh, ngư dân sẽ tự nguyện chấp hành quy định, trở thành những "cánh tay nối dài" của nhà nước trong việc bảo vệ môi trường biển. Đây chính là giải pháp gốc rễ để giải quyết bài toán IUU một cách tự nguyện và bền vững.

...đến thực thi pháp luật nghiêm minh

Không chỉ dừng lại ở nỗ lực tháo gỡ "nút thắt" IUU, Quảng Ninh đang hiện thực hóa chiến lược chuyển đổi từ "lượng" sang "chất" trong kinh tế biển. Thông qua việc siết chặt quản lý khai thác song song với đẩy mạnh nuôi biển công nghệ cao, địa phương quyết tâm đưa ngành thủy sản trở thành mũi nhọn kinh tế bền vững.

Năm 2026, Quảng Ninh tiếp tục thống nhất trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo từ cấp tỉnh đến cơ sở trong công tác phòng chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh, chung tay cùng cả nước sớm gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC), tuyên chiến với khai thác IUU, coi đây là nhiệm vụ chính trị, ưu tiên, cấp bách, cần tập trung nguồn lực thực hiện.

Đồng thời, tỉnh cũng đặt ra nhiều mục tiêu cần thực hiện trong năm. Trong đó, đối với các mục tiêu bắt buộc, Quảng Ninh kiên quyết không để phát sinh tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài; 100% tàu cá từ 15m trở lên duy trì VMS liên tục; 100% sản lượng qua cảng được kiểm soát. Đồng thời, hoàn thiện thể chế, cơ chế hỗ trợ và xử lý nghiêm các tàu cá vi phạm IUU, đặc biệt là vi phạm VMS.

Bên cạnh đó, Quảng Ninh cũng tiếp tục duy trì bền vững các nội dung như: Rà soát việc thống kê, đánh dấu, đăng ký, kẻ vẽ/gắn biển số đăng ký, đăng kiểm, cấp phép khai thác, chứng nhận/cam kết an toàn thực phẩm, lắp đặt và đồng bộ thiết bị giám sát hành trình tàu cá, cập nhật dữ liệu vào Hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VNFishbase đảm bảo “Đúng, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.

Tổ chức kiểm tra, kiểm soát 100% tàu cá, sản lượng thủy sản khai thác qua cảng cá, các điểm kiểm soát; hệ thống quản lý tàu cá quốc gia VMS; nơi cư trú của chủ tàu; ghi chép, lưu trữ (bản giấy, trên máy tính) đầy đủ, khoa học hồ sơ, sổ sách theo dõi phục vụ công tác quản lý, kiểm tra.

Cùng với đó, tỉnh cũng tăng cường công tác truyền thông, tập huấn, thả ít nhất 4-5 triệu con giống thủy sản các loại ra các vùng nước tự nhiên nhằm bổ sung, tái tạo nguồn lợi thủy sản; trong đó, nguồn xã hội hóa đạt từ 70% trở lên. Đồng thời, tiếp tục nghiên cứu đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách và các quy định của pháp luật; đầu tư, thu hút đầu tư, hoàn thiện, công bố cảng cá, chợ cá, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá trên địa bàn tỉnh. Trong đó, bố trí sắp xếp các vùng nuôi biển khoa học, phù hợp với quy hoạch; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ hiện đại trong quản lý, giám sát hoạt động khai thác thủy sản. Nâng cao năng lực phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm IUU, đáp ứng yêu cầu của Ủy ban châu Âu (EC).

Theo kế hoạch trong năm 2026, Quảng Ninh sẽ tổ chức 2 đợt cao điểm tuần tra, kiểm tra, kiểm soát việc chấp hành các quy định về khai thác IUU vào tháng 1/2026 và tháng 2/2026 để chuẩn bị điều kiện tốt nhất trước khi Đoàn thanh tra EC vào Việt Nam kiểm tra lần thứ 5. Tổ chức trực ban 24/24 giờ đường dây nóng bảo vệ nguồn lợi thủy sản, đảm bảo 100% tin báo được kiểm tra, xác minh, xử lý theo quy định.

Để các giải pháp đi vào thực chất, Quảng Ninh đã duy trì sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng: Biên phòng, Kiểm ngư, Công an và chính quyền địa phương. Các đợt cao điểm tuần tra, xử lý vi phạm trên biển được thực hiện xuyên suốt, không có "vùng cấm", không có ngoại lệ. Việc xử lý nghiêm các trường hợp cố tình ngắt kết nối VMS hoặc đưa tàu ra vùng biển nước ngoài không chỉ mang tính răn đe mà còn tạo ra môi trường cạnh tranh công bằng cho những ngư dân làm ăn chân chính.

Tuy nhiên, bên cạnh các biện pháp "rắn", công tác tuyên truyền luôn được đặt lên hàng đầu. Các cán bộ biên phòng đã "đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng tàu" để phổ biến Luật Thủy sản 2017 và các quy định của EC. Khi ngư dân hiểu rằng việc gỡ "thẻ vàng" là quyền lợi sát sườn của chính họ — giúp hải sản Việt Nam không bị ép giá và có đường đường chính chính đi vào các thị trường cao cấp như châu Âu, Mỹ — họ đã chủ động ký cam kết không vi phạm.

Sự chuyển biến trong nhận thức của ngư dân chính là thắng lợi lớn nhất. Những đội tàu ra khơi nay không chỉ mang theo khát vọng làm giàu mà còn mang theo trách nhiệm với chủ quyền biển đảo và sự phát triển của thương hiệu thủy sản quốc gia.

Với sự đồng bộ trong giải pháp và quyết tâm chính trị cao nhất, Quảng Ninh đang từng bước tháo gỡ khó khăn, quyết tâm cùng cả nước xóa bỏ "thẻ vàng" EC. Hành trình này không chỉ vì mục tiêu ngắn hạn là xuất khẩu, mà xa hơn, đó là hành trình vì một đại dương xanh, một ngành thủy sản minh bạch và cuộc sống ấm no, bền vững cho hàng vạn hộ dân nơi đầu sóng ngọn gió.