Rối quy định hóa đơn trên sàn: Ai chịu trách nhiệm?

Hai nghị định mới liên quan đến hóa đơn và quản lý thuế trên sàn thương mại điện tử đang bộc lộ điểm chồng lấn, khiến hộ kinh doanh, cá nhân bán hàng và cả nền tảng lúng túng khi thực hiện.

Theo Nghị định 70/2025, hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã từ máy tính tiền và kết nối trực tiếp với cơ quan thuế. Đây là bước đi nhằm minh bạch hóa hoạt động kinh doanh, tăng cường quản lý thuế đối với khu vực kinh tế cá thể.

Trong khi đó, Nghị định 117/2025 quy định các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán thuộc đối tượng thực hiện khấu trừ, nộp thuế thay cho hộ, cá nhân kinh doanh trên nền tảng.

Khi cùng áp dụng trên một giao dịch bán hàng qua sàn, hai quy định này đang tạo ra khoảng giao thoa chưa rõ ràng về trách nhiệm. Nếu người bán phải lập hóa đơn cho từng giao dịch, trong khi sàn đồng thời thực hiện khấu trừ, nộp thuế thay, thì câu hỏi đặt ra là: ai là chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng về tính chính xác của dữ liệu và nghĩa vụ thuế?

Trong thực tế, nhiều hộ kinh doanh lo ngại nguy cơ phát sinh tình trạng “hai đầu mối” cùng tham gia vào một giao dịch, dẫn đến chồng lấn nghĩa vụ hoặc sai lệch dữ liệu. Không chỉ dừng lại ở đó, việc thiếu rõ ràng về trách nhiệm còn có thể kéo theo rủi ro pháp lý, đặc biệt khi phát sinh sai sót trong kê khai hoặc bị cơ quan quản lý kiểm tra, xử lý.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh nội dung này, Luật sư Lê Thị Nhung – Giám đốc Công ty Luật L&A Legal Experts cho rằng điểm mấu chốt nằm ở việc chưa xác định rõ chủ thể chịu trách nhiệm chính trong giao dịch.

Theo bà, về nguyên tắc, hóa đơn là chứng từ do bên bán lập để ghi nhận giao dịch; vì vậy nếu sàn đồng thời thực hiện khấu trừ, nộp thuế thay mà không có cơ chế phối hợp rõ ràng, rất dễ phát sinh tranh cãi về trách nhiệm khi có sai sót.

“Tuy nhiên, khi pháp luật giao cho sàn thương mại điện tử thực hiện khấu trừ, nộp thuế thay, nếu không có quy định rõ về vai trò của từng bên thì rất dễ phát sinh chồng chéo trách nhiệm hoặc lúng túng trong quá trình thực hiện”, Luật sư Nhung phân tích.

Theo Luật sư Nhung, một rủi ro đáng lưu ý là trong trường hợp dữ liệu giữa sàn và người bán không đồng nhất, việc xác định nghĩa vụ thuế và trách nhiệm pháp lý sẽ trở nên phức tạp. Bên cạnh đó, nếu cả người bán và sàn cùng tham gia vào nhiều khâu của một giao dịch nhưng không được phân vai rõ ràng, thì khi xảy ra sai sót, việc xác định chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng có thể gây tranh cãi.

“Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc phân định rõ trách nhiệm giữa các bên tham gia giao dịch là rất quan trọng. Nếu không, chính sách dù có mục tiêu tốt nhưng khi triển khai lại có thể gây khó khăn cho người thực hiện”, Luật sư Nhung nhận định.

Cũng trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, nhiều ý kiến cho rằng các quy định hiện hành cần được rà soát theo hướng đồng bộ hơn, tránh tình trạng mỗi văn bản quy định một phần nghĩa vụ nhưng thiếu cơ chế liên kết. Đặc biệt, với các giao dịch trên nền tảng thương mại điện tử, nơi có sự tham gia của nhiều chủ thể, việc xác định rõ ai là người lập hóa đơn, ai thực hiện khấu trừ, nộp thuế thay và ai chịu trách nhiệm cuối cùng là yêu cầu cần thiết.

Nếu không được làm rõ, nguy cơ phát sinh sai sót trong kê khai, trùng lặp nghĩa vụ hoặc thậm chí vi phạm pháp luật là điều hoàn toàn có thể xảy ra. Điều cần nhất lúc này không chỉ là siết quản lý thuế trên nền tảng số, mà là xác định rõ trách nhiệm của từng bên trong chuỗi giao dịch. Nếu không, rủi ro sai sót và tranh chấp pháp lý sẽ vẫn đổ dồn lên cả người bán lẫn sàn trung gian.