Sàn giao dịch carbon: Cơ hội huy động vốn cho doanh nghiệp

Việc đưa sàn giao dịch carbon vào thí điểm và hoạt động là một trong những công cụ quan trọng giúp thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050 mà Chính phủ Việt Nam đã công bố tại Hội nghị COP26. Đồng thời mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp huy động vốn qua kênh này...

Mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp

Theo Đề án Thành lập và Phát triển thị trường carbon tại Việt Nam được Chính phủ phê duyệt, giai đoạn từ năm 2025 đến hết năm 2028 sẽ triển khai thí điểm sàn giao dịch carbon trong nước. Từ năm 2029, thị trường carbon sẽ được vận hành chính thức trên phạm vi toàn quốc. Sàn giao dịch carbon là nơi các doanh nghiệp, tổ chức có thể mua bán hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Mỗi tín chỉ carbon tương ứng với việc giảm hoặc hấp thụ một tấn khí CO₂ hoặc lượng khí nhà kính tương đương.

Những doanh nghiệp phát thải thấp hơn hạn ngạch được cấp có thể bán phần dư thừa cho các doanh nghiệp phát thải vượt mức cho phép. Cơ chế này tạo động lực kinh tế để các đơn vị đầu tư công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải.

Việc hình thành thị trường carbon được kỳ vọng sẽ mở ra nguồn tài chính mới cho nền kinh tế xanh. Các doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, lâm nghiệp, nông nghiệp bền vững và xử lý chất thải có thể tạo ra tín chỉ carbon để bán trên thị trường.

Theo các chuyên gia, Việt Nam hiện có tiềm năng lớn trong phát triển tín chỉ carbon nhờ diện tích rừng hơn 14 triệu ha cùng nhiều dự án giảm phát thải trong lĩnh vực năng lượng và sản xuất công nghiệp. Đây là nguồn tài nguyên quan trọng giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào thị trường carbon khu vực và quốc tế. Ngoài ra, thị trường các- bon còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu trong bối cảnh nhiều quốc gia đang áp dụng các tiêu chuẩn môi trường và cơ chế thuế carbon đối với hàng hóa nhập khẩu.

Kênh huy động vốn mới cho doanh nghiệp

Mặc dù tiềm năng rất lớn, việc xây dựng sàn giao dịch carbon tại Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Hệ thống đo lường, báo cáo và thẩm định phát thải cần được hoàn thiện để đảm bảo tính minh bạch. Doanh nghiệp cũng cần nâng cao năng lực quản lý phát thải và hiểu biết về cơ chế giao dịch này.Ngoài ra, việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, hệ thống đăng ký tín chỉ carbon và khung pháp lý đồng bộ sẽ đóng vai trò quyết định đối với sự thành công của thị trường.

Có thể nói, sự ra đời của sàn giao dịch carbon không chỉ giúp Việt Nam thực hiện các cam kết quốc tế về khí hậu mà còn tạo động lực cho quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh, phát triển bền vững. Khi đi vào hoạt động chính thức, thị trường được kỳ vọng sẽ trở thành một kênh huy động vốn hiệu quả cho các dự án bảo vệ môi trường, đồng thời thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam. Với lộ trình rõ ràng và sự tham gia ngày càng tích cực của cộng đồng doanh nghiệp, sàn giao dịch carbon Việt Nam hứa hẹn sẽ trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển xanh và huy động vốn của doanh nghiệp trong thời gian tới.

Liên quan đến vấn đề này, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã có Công văn số 5170/UBCK-PTTT về việc lựa chọn ngân hàng thanh toán cho thị trường giao dịch carbon trong nước. Theo đó, BIDV đã chính thức trở thành Ngân hàng duy nhất cung cấp dịch vụ thanh toán tiền cho giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon trên sàn giao dịch carbon tại Việt Nam. Việc BIDV được lựa chọn làm Ngân hàng thanh toán trên thị trường carbon Việt Nam khẳng định cam kết mạnh mẽ của BIDV trong việc đồng hành cùng Chính phủ thúc đẩy tăng trưởng xanh, phát triển tài chính bền vững và hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.

Ngay sau khi được phê duyệt chính thức trở thành ngân hàng thanh toán cho sàn giao dịch carbon trong nước, BIDV đã tích cực phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) và các Sở giao dịch chứng khoán, các thành viên thị trường để gấp rút hoàn thiện kết nối hạ tầng kỹ thuật, chuẩn bị sẵn sàng để triển khai sàn giao dịch carbon theo kế hoạch đã được phê duyệt.

Theo lộ trình phát triển thị trường carbon trong nước đã được Chính phủ phê duyệt, Bộ Tài chính, UBCKNN và các cơ quan quản lý đang tiến tới vận hành thị trường trên sàn tập trung với 2 loại hàng hóa được giao dịch bao gồm: hạn ngạch phát thải khí nhà kính được phân bổ cho các cơ sở phát thải (sắt thép, xi măng và nhiệt điện) và các tín chỉ carbon. Mục tiêu chính và quan trọng nhất của thị trường là hỗ trợ giảm phát thải khí nhà kính để thực hiện các mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính quốc gia, hướng tới phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 (NetZero). Đồng thời qua đó thúc đẩy đầu tư giảm phát thải khí nhà kính, tăng tính năng cạnh tranh cho các doanh nghiệp Việt Nam…