Siết chặt quản lý an toàn thực phẩm từ chuyển đổi số đến xử lý nghiêm vi phạm

Trước thực trạng các hành vi vi phạm vẫn tiềm ẩn những nguy cơ khôn lường, thành phố Hải Phòng đang triển khai đồng bộ các giải pháp chiến lược. Từ việc ứng dụng công nghệ số, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR cho đến việc xử lý nghiêm minh các vụ án điểm và tháo gỡ điểm nghẽn về nhân lực tại cơ sở, Hải Phòng quyết tâm thiết lập một "lưới lọc" vững chắc để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Ứng dụng dữ liệu số trong quản lý nguồn gốc thực phẩm

Để giải quyết bài toán quản lý ATTP trong bối cảnh đô thị hóa và thương mại hóa mạnh mẽ, Hải Phòng đang đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện gắn với Đề án 06. Mới đây, Tổ công tác triển khai Đề án 06 thành phố đã tổ chức cuộc họp nhằm thống nhất phương án triển khai Hệ thống dữ liệu truy xuất nguồn gốc hàng hóa, sản phẩm.

Theo số liệu thống kê mới nhất, thành phố hiện có khoảng 60.180 cơ sở hoạt động trong lĩnh vực thực phẩm. Trong bức tranh tổng thể đó, ngành y tế quản lý 23.127 cơ sở, ngành nông nghiệp và môi trường quản lý 36.124 cơ sở, trong khi ngành công thương quản lý 927 cơ sở.

Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc chuẩn hóa dữ liệu, từ đầu năm 2026, Công an thành phố đã chủ trì phối hợp với các sở, ngành liên quan cùng MobiFone Hải Phòng nghiên cứu, xây dựng hệ thống. Các lực lượng chức năng đã tiến hành rà soát, làm sạch dữ liệu của 21.355 doanh nghiệp và 106.020 hộ kinh doanh cá thể, đồng thời khảo sát kỹ lưỡng toàn bộ quy trình sản xuất, chế biến, nguồn nguyên liệu đầu vào cùng mọi mắt xích trong chuỗi cung ứng. Đến nay, đã có hơn 55 doanh nghiệp tham gia thử nghiệm thành công Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa, sản phẩm.

Hệ thống số hóa này mang lại những bước đột phá lớn khi sở hữu đầy đủ các chức năng quản lý thông tin cơ sở sản xuất, kinh doanh, hồ sơ pháp lý liên quan đến ATTP, cũng như quản lý chặt chẽ nguyên liệu đầu vào, sản phẩm, lô hàng, nhật ký sản xuất và vận chuyển.

Điểm ưu việt nhất là thông qua mã QR gắn trực tiếp trên mỗi sản phẩm hoặc lô hàng, người tiêu dùng có thể chủ động tra cứu toàn bộ thông tin nguồn gốc chỉ bằng một thao tác quét. Về phía cơ quan quản lý, hệ thống giúp truy ngược nhanh chóng nguồn nguyên liệu, quá trình sản xuất và lưu thông khi xảy ra sự cố, đồng thời hỗ trợ thống kê, giám sát, cảnh báo và tiếp nhận phản ánh về các sản phẩm có dấu hiệu vi phạm.

Tại cuộc họp triển khai, các đại biểu đã tập trung thảo luận sâu về phạm vi dữ liệu, quy trình nghiệp vụ và lộ trình thực hiện. Lãnh đạo Công an thành phố đã chỉ đạo các đơn vị tiếp tục chuẩn hóa dữ liệu, hoàn thiện hệ thống để sớm báo cáo UBND thành phố xem xét, quyết định, qua đó nâng cao tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng một cách toàn diện.

Nâng cao chế tài răn đe, giải quyết áp lực thực tiễn tại các địa phương

Song song với các giải pháp công nghệ hiện đại, công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về ATTP tiếp tục được các cơ quan chức năng đẩy mạnh nhằm tạo tính răn đe mạnh mẽ trong cộng đồng. Minh chứng rõ nét cho tinh thần thượng tôn pháp luật là vụ án điểm mới được đưa ra xét xử lưu động vào ngày 30/10 vừa qua. Tại Nhà văn hóa tổ dân phố Hải Ninh, phường Hưng Đạo, Tòa án Nhân dân khu vực 6 - Hải Phòng đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm công khai đối với bị cáo Vũ Thị Hường (sinh năm 1968, trú tại thôn Tiến Minh, xã An Khánh, Hải Phòng) về tội "Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm".

Theo cáo trạng của cơ quan công tố, vào ngày 30/7, Công an phường Hưng Đạo phối hợp với các cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra xe ô tô do anh Phạm Văn C. điều khiển tại khu vực ngã tư chợ Hương, tổ dân phố Phương Lung. Kết quả kiểm tra thực tế cho thấy trên phương tiện vận chuyển 126kg giò và 12kg chả lợn, kết quả test nhanh đều dương tính với hàn the. Quá trình điều tra mở rộng đã xác định toàn bộ số giò, chả này do chính Vũ Thị Hường sản xuất tại nhà riêng.

Dù nhận thức rõ hàn the là chất độc hại, hoàn toàn không thuộc danh mục phụ gia được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm, nhưng vì mục đích lợi nhuận và mong muốn tạo độ giòn, dai bắt mắt cho sản phẩm, bị cáo vẫn bất chấp sức khỏe người tiêu dùng để trộn chất cấm vào nguyên liệu. Tại phiên tòa xét xử, trước các chứng cứ không thể chối cãi, bị cáo đã thành khẩn khai nhận toàn bộ hành vi phạm tội của mình. Hội đồng xét xử nhận định hành vi của bị cáo không chỉ vi phạm nghiêm trọng các quy định pháp luật về ATTP mà còn tiềm ẩn nguy cơ trực tiếp hủy hoại sức khỏe người tiêu dùng.

Căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi cùng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, Hội đồng xét xử đã tuyên phạt bị cáo Vũ Thị Hường 24 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, ấn định thời gian thử thách 48 tháng kể từ ngày tuyên án sơ thẩm. Bản án là lời cảnh tỉnh nghiêm khắc cho những ai vì lợi ích trước mắt mà coi thường sức khỏe và tính mạng của cộng đồng.

Tuy nhiên, nhìn nhận từ thực tiễn công tác quản lý nhà nước tại tuyến cơ sở, hành trình bảo đảm ATTP vẫn còn nhiều gian nan, thử thách đòi hỏi sự tháo gỡ kịp thời. Lấy ví dụ tại phường Ngô Quyền, địa bàn hiện đang quản lý tổng số 666 cơ sở thuộc diện chịu trách nhiệm về ATTP, bao gồm 30 bếp ăn tập thể, 98 nhà hàng và cửa hàng ăn uống, 287 cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố, 33 cơ sở sản xuất thực phẩm và 218 cơ sở kinh doanh thực phẩm.

Theo Chủ tịch UBND phường Nguyễn Quốc Thái, nhờ sự chỉ đạo quyết liệt và triển khai đồng bộ, thời gian qua địa bàn chưa để xảy ra vụ ngộ độc thực phẩm nào. Dẫu vậy, áp lực đè nặng lên đội ngũ cán bộ trực tiếp làm công tác chuyên môn là vô cùng lớn khi lực lượng còn quá mỏng, phải kiêm nhiệm nhiều mảng công việc khác nhau trong khi khối lượng nhiệm vụ kiểm tra, giám sát ngày một gia tăng.

Tình cảnh tương tự cũng diễn ra tại phường Hải An, nơi đang quản lý tới 707 cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm và dịch vụ ăn uống. Trong số đó có 657 cơ sở do trực tiếp phường quản lý, bao gồm 113 cơ sở dịch vụ ăn uống, 317 cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố cùng 227 cơ sở sản xuất và kinh doanh thực phẩm.

Mặc dù công tác kiểm tra, giám sát được duy trì thường xuyên theo kế hoạch, địa phương vẫn phải đối mặt với áp lực nặng nề do sự thiếu hụt nhân sự chuyên trách. Bên cạnh bài toán về con người, các địa phương cũng đang gặp nhiều vướng mắc về nguồn kinh phí hoạt động, cũng như trang thiết bị kỹ thuật chuyên dụng phục vụ cho công tác kiểm tra, giám sát và lấy mẫu kiểm nghiệm nhanh ATTP ngay tại cơ sở. Những hạn chế này phần nào làm giảm hiệu quả phòng ngừa từ sớm, từ xa đối với các nguy cơ thực phẩm bẩn.

Để khắc phục những bất cập này, việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc mã QR, kết hợp với việc tinh gọn quy trình hành chính, tăng cường tập huấn chuyên môn và bổ sung nguồn lực cho tuyến cơ sở chính là chìa khóa then chốt.

Chỉ khi nào sự vào cuộc quyết liệt của các cấp chính quyền, lực lượng công nghệ và cơ quan thực thi pháp luật gắn kết chặt chẽ với ý thức tự giác tuân thủ pháp luật của người kinh doanh, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm tại Hải Phòng mới đạt được sự bền vững tuyệt đối, mang lại sự yên tâm trọn vẹn cho mọi người dân.