Cùng với hành lang pháp lý cho điện gió ngoài khơi, góp ý dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi), không ít ý kiến cũng đề nghị định, các chính sách được đề xuất cần định hướng dài hạn cho loại hình điện mặt trời mái nhà.
Như đã thông tin, dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi) được xây dựng với bố cục gồm 03 điều trên các định hướng cốt lõi: đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với năng lực thực hiện; tăng cường cắt giảm thủ tục hành chính; tập trung tháo gỡ điểm nghẽn thực tiễn, thúc đẩy sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế xã hội.
Mục tiêu của việc sửa đổi luật lần này nhằm tạo khuôn khổ pháp lý phát triển nguồn điện và lưới điện nhằm bảo đảm an ninh cung cấp điện trong tình hình mới.
Cùng với hành lang pháp lý cho điện gió ngoài khơi, góp ý dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi), không ít ý kiến cũng đề nghị định, các chính sách được đề xuất cần định hướng dài hạn cho loại hình điện mặt trời mái nhà.
Theo đại biểu Lê Công Đỉnh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh, hiện đang thiếu các quy định có tính nền tảng, định hướng dài hạn cho loại hình điện mặt trời mái nhà. Trong khi đây là nguồn lực cực kỳ quý giá, không chỉ giảm áp lực cung ứng điện cục bộ trong mùa nắng nóng mà còn là “tấm hộ chiếu xanh” bắt buộc để doanh nghiệp Việt Nam vượt qua các rào cản quốc tế và thúc đẩy xuất khẩu bền vững.
“Nếu không luật hóa những nguyên tắc cốt lõi, người dân và nhà đầu tư sẽ giữ tâm lý e ngại, không mạnh dạn bỏ vốn đầu tư”, đại biểu nhấn mạnh.
Để hoàn thiện hành lang pháp lý cho điện mặt trời mái nhà trong dự thảo luật, đại biểu Lê Công Đỉnh kiến nghị: Thứ nhất, luật hóa nguyên tắc cốt lõi của cơ chế tự sản, tự tiêu.
Đại biểu cho rằng, luật cần quy định rõ ràng quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân phát triển điện mặt trời mái nhà. Đặc biệt, cần khẳng định lộ trình tỷ lệ mua bán điện dư. Đây là một quyền lợi kinh tế hợp pháp được luật bảo hộ, nhằm củng cố niềm tin tuyệt đối để nhà đầu tư yên tâm cam kết dài hạn.
Thứ hai, bổ sung quy định về chuẩn kỹ thuật và số hóa điều độ lưới điện.
Theo đại biểu, để giải quyết bài toán an toàn hệ thống, luật cần quy định bắt buộc áp dụng các tiêu chuẩn công nghệ tiên tiến như bộ biến tần thông minh, hệ thống đo đếm tiên tiến. Đây là nền tảng pháp lý để triển khai mô hình nhà máy điện ảo trong tương lai, cho phép cơ quan điều độ tương tác cắt giảm tải từ xa khi lưới điện gặp sự cố, biến hàng triệu mái nhà tự phát thành một nguồn phát có kỷ cương và có điều độ.
Thứ ba, định hướng chính sách đòn bẩy phát triển hệ thống lưu trữ.
Về nội dung này, đại biểu bày tỏ, luật cần bổ sung các điều khoản nguyên tắc về việc khuyến khích phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin tại chỗ, cùng cơ chế giá điện linh hoạt theo thời gian sử dụng.
“Điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu không thuần túy là câu chuyện mua bán điện để kiếm lời, mà là xu thế tất yếu của một nền kinh tế xanh, giải phóng nguồn lực xã hội một cách hiệu quả nhất. Tôi kiến nghị Ban soạn thảo không bỏ trống điện mặt trời mái nhà trong luật mà cần đưa vào các điều khoản khung thật minh bạch, chặt chẽ. Cơ chế chi tiết có thể giao cho Chính phủ ban hành bằng nghị định để đảm bảo tính linh hoạt, nhưng các nguyên tắc nền tảng bắt buộc phải được quy định rõ trong luật”, đại biểu nhấn mạnh.
Bên cạnh vấn đề đã nêu, quan tâm đến việc khai thác tối đa phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất điện, đặc biệt là nguồn rơm rạ, tham gia góp ý xây dựng và hoàn thiện dự thảo luật, đại biểu Đoàn Hùng Vũ, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp nêu rõ, Luật Bảo vệ môi trường đã quy định phụ phẩm nông nghiệp phải được thu gom để làm nhiên liệu sản xuất năng lượng, không được đốt ngoài trời gây ô nhiễm.
Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045 cũng yêu cầu khai thác tối đa điện đồng phát sinh khối và cho phép các nguồn điện sinh khối, rác thải phát triển không bị giới hạn bởi quy mô quy hoạch.
“Tuy nhiên qua nghiên cứu, dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi) mới chỉ đưa ra cơ chế đặc thù cho việc phát triển điện rác, chưa có cơ chế giá rõ ràng cho điện sinh khối và hiện vẫn đang giao lại cho Chính phủ quyết định theo yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ”, đại biểu chia sẻ.
Theo đại biểu, nếu chính sách chưa thực sự rõ ràng, các nhà đầu tư sẽ khó có thể an tâm bỏ vốn sản xuất điện từ phụ phẩm nông nghiệp. Trong khi đó, người nông dân dù không được đốt rơm rạ nhưng vẫn đang tồn đọng một lượng lớn mà không có thị trường tiêu thụ.
Từ phân tích đã nêu, đại biểu đề nghị, bổ sung vào điểm b khoản 9 Điều 5 cụm từ “điện sinh khối, khí sinh học sử dụng phụ phẩm nông nghiệp, chất thải chăn nuôi” bên cạnh “điện rác”, (đồng nghĩa điện sinh khối, khí sinh học sử dụng phụ phẩm nông nghiệp, chất thải chăn nuôi cũng được cơ chế đặc thù như điện rác).
Đồng thời, luật hóa tại điểm e khoản 1 Điều 51 nguyên tắc: Giá điện phản ảnh đủ chi phí gom nhiên liệu có thành phần giá nhiên liệu được điều chỉnh theo biến động thực tế và ổn định trong suốt thời hạn hợp đồng mua bán điện.
Được biết, theo Chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, dự thảo Luật Điện lực (sửa đổi) sẽ tiếp tục được cơ quan soạn thảo tiếp thu, giải trình và hoàn thiện, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi trình Quốc hội xem xét thông qua vào cuối Kỳ họp.
