Chính phủ đề xuất áp dụng giá bán lẻ điện theo giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường đối với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép.
Ngày 21/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Liên quan đến cơ chế giá điện, Chính phủ dự kiến bổ sung quy định áp dụng giá bán lẻ điện theo giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường đối với khách hàng sử dụng điện cho mục đích sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép.
Dự thảo cũng bổ sung thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Công Thương trong việc phê duyệt khung giá bán buôn điện; bổ sung điều khoản chuyển tiếp về cơ cấu biểu giá bán lẻ điện đối với khách hàng là cơ sở lưu trú du lịch. Một nội dung đáng chú ý khác là dự thảo bám sát hơn định hướng xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng theo Nghị quyết số 70-NQ/TW, theo hướng xây dựng lộ trình thực hiện.
Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành nguyên tắc giá điện phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ, tạo điều kiện huy động nguồn lực đầu tư, từng bước xóa bỏ bù chéo và phát triển thị trường điện cạnh tranh.
Cơ quan thẩm tra đề nghị thể hiện rõ giá điện được hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường. Đáng chú ý, Thường trực Ủy ban lưu ý không nên chuyển toàn bộ rủi ro trong hoạt động đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện.
Đối với việc xác định giá điện và thời hạn hợp đồng mua bán điện theo hồ sơ dự thầu của nhà đầu tư trúng thầu, cơ quan thẩm tra cho rằng cách làm này có thể góp phần hạn chế việc phải đàm phán lại sau đấu thầu, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư và nâng cao tính minh bạch.
Dù vậy, mối quan hệ giữa kết quả đấu thầu và việc đàm phán hợp đồng sau đấu thầu cần tiếp tục được làm rõ để bảo đảm tính thống nhất khi thực hiện.
Một vấn đề khác được cơ quan thẩm tra lưu ý là quy định trong trường hợp giá bán điện chưa kịp điều chỉnh nhằm bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội và Nhà nước có cơ chế bù đắp các chi phí hợp lý.
Theo Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, quy định này cần làm rõ nguồn, phương thức, thời điểm xác nhận và xử lý chi phí, tránh cách hiểu mặc nhiên làm phát sinh nghĩa vụ của ngân sách nhà nước.
Đối với chủ trương xóa bỏ bù chéo giá điện, bà Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh cần làm rõ phạm vi, đối tượng và lộ trình thực hiện; đồng thời tách bạch với chính sách hỗ trợ trực tiếp dành cho hộ nghèo, hộ chính sách và các địa bàn khó khăn, bảo đảm nguồn lực công khai, minh bạch.
Bên cạnh chính sách giá điện, dự thảo Luật cũng đề xuất một số cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn về thủ tục đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư và đẩy nhanh tiến độ các dự án điện lực.
Trong đó, dự thảo mở rộng cơ chế không thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư từ dự án lưới điện theo Nghị quyết số 253/2025/QH15 sang nhiều dự án điện lực khác.
Với đề xuất này, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải đề nghị làm rõ căn cứ, phạm vi và cơ chế thay thế để kiểm soát các vấn đề liên quan đến đất đai, rừng, khu vực biển, môi trường, năng lực nhà đầu tư, quốc phòng và an ninh.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị quy định chặt chẽ ngay trong Luật về đối tượng, điều kiện, tiêu chí, thẩm quyền, trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm tra, hậu kiểm; bảo đảm việc đơn giản hóa thủ tục không tạo khoảng trống quản lý hoặc làm phát sinh lợi ích nhóm, cơ chế “xin - cho”.
