Để góp phần ngăn chặn hành vi gian lận, góp ý sửa đổi Luật Đo lường, chuyên gia đề xuất, cần sớm luật hóa giá trị pháp lý của chứng chỉ đo lường điện tử và chứng chỉ số…
Trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đẩy mạnh cải cách thể chế, phân cấp, phân quyền và cắt giảm thủ tục hành chính, việc sửa đổi, bổ sung Luật Đo lường được xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn này trong lĩnh vực đo lường.
Dự thảo Luật (sửa đổi) được xây dựng trên nguyên tắc quán triệt đầy đủ yêu cầu đổi mới phương thức quản lý nhà nước, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, thể hiện rõ 03 trục cải cách chính, gồm: Chuyển đổi số hoạt động đo lường, thúc đẩy quản lý dựa trên dữ liệu và nền tảng số; nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia, phát huy vai trò doanh nghiệp trong đầu tư hạ tầng đo lường; cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện phân quyền, phân cấp và đồng bộ hệ thống pháp luật.
Theo đó, Dự thảo tập trung rà soát, bãi bỏ hoặc đơn giản hóa các quy định không còn phù hợp; làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm giữa trung ương và địa phương gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát hiệu quả; đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm; tăng cường ứng dụng công nghệ số và quản lý dựa trên dữ liệu trong hoạt động đo lường…
Đánh giá cao các nội dung được cơ quan soạn thảo đề xuất, tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, để góp phần ngăn chặn hành vi gian lận, góp ý sửa đổi Luật Đo lường, chuyên gia đề xuất, cần sớm luật hóa giá trị pháp lý của chứng chỉ đo lường điện tử và chứng chỉ số…
Tham gia góp ý, TS Dương Thành Nam, Trung tâm Đổi mới sáng tạo công nghệ cao, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đề xuất, cần sớm luật hóa giá trị pháp lý của chứng chỉ đo lường điện tử và chứng chỉ số nhằm ngăn chặn gian lận. Song song với đó, cần xây dựng cơ sở dữ liệu đo lường quốc gia dùng chung, chuyển hướng sang hậu kiểm bằng nền tảng số thay vì tiền kiểm.
“Đặc biệt, Dự thảo cần bổ sung khái niệm “phương thức số” để tạo hành lang pháp lý cho việc ứng dụng AI, Big Data và Blockchain vào hoạt động đo lường”, vị này góp ý.
Cùng với nội dung đã nêu, TS Dương Thành Nam cũng kiến nghị, không phân cấp thủ tục chỉ định phương tiện đo nhóm 2 về địa phương, bởi việc duy trì một đầu mối quản lý chuyên ngành tại Trung ương sẽ khắc phục tình trạng thiếu đồng bộ về năng lực giữa các tỉnh, đảm bảo tính thống nhất chuẩn mực toàn quốc, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí tuân thủ.
Tham gia góp ý Dự thảo Luật (sửa đổi), TS Trần Đức Lai, Chủ tịch Hội Vô tuyến – Điện tử Việt Nam đề xuất bổ sung vào Điều 34a nguyên tắc bảo đảm nền tảng số hoạt động đo lường liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng và với Trung tâm dữ liệu quốc gia, đồng thời giao Chính phủ quy định chuẩn dữ liệu mở để cơ quan quản lý, tổ chức và cá nhân khai thác được dữ liệu đo lường theo đúng tinh thần “coi dữ liệu là tài nguyên” của Nghị quyết 57-NQ/TW.
Bên cạnh đó, vị này cũng đề xuất, cần quy định rõ trong Điều 34c lộ trình và phạm vi áp dụng phương thức điện tử trong hoạt động đo lường, kèm tiêu chí kỹ thuật cho việc xác thực kết quả đo bằng chữ ký số.
Ngoài ra, cần cụ thể hoá cơ chế quản lý theo mức độ rủi ro tại Điều 43 và Điều 46, nêu rõ tiêu chí phân loại rủi ro, cách thức khai thác dữ liệu trên nền tảng số để phân tích, cảnh báo sớm và thanh tra, kiểm tra theo Điều 34c, qua đó giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm thông minh và cắt giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp đúng định hướng cải cách thể chế của Nghị quyết 57-NQ/TW.
“Cần rà soát điều khoản chuyển tiếp và hiệu lực thi hành tại Điều 2 và Điều 3 để đảm bảo lộ trình chuyển đổi số khả thi. Bởi việc xây dựng nền tảng số, gắn mã quản lý cho hàng triệu phương tiện đo và liên thông cơ sở dữ liệu cần thời gian chuẩn bị hạ tầng.
Do đó, nên giao Chính phủ ban hành lộ trình thí điểm theo Điều 34c trước khi áp dụng đại trà, bảo đảm sự đồng bộ giữa quy định mới và năng lực triển khai thực tiễn”, Chủ tịch Hội Vô tuyến – Điện tử Việt Nam kiến nghị.
Cùng với các nội dung, vấn đề đã nêu, liên quan đến cơ chế chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” trong quản lý hoạt động kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo, chuẩn đo lường, tham gia góp ý, một số ý kiến cho rằng, cần đánh giá thận trọng đối với các phương tiện đo nhóm 2 có liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người tiêu dùng, người dân và hoạt động thanh toán giữa bên mua và bên bán điện, nước. Nên cân nhắc phân loại rõ các nhóm phương tiện đo và mức độ rủi ro để áp dụng phương thức quản lý phù hợp.
Đối với các phương tiện đo nhóm 2 có ảnh hưởng trực tiếp đến giao dịch, thanh toán, quyền lợi người dân, cần duy trì cơ chế đánh giá năng lực, chỉ định tổ chức kiểm định, nhằm bảo đảm tính chính xác, khách quan, minh bạch trong hoạt động đo lường.
