Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TP HCM cho biết, hoạt động tái cấu trúc không dừng lại ở việc sắp xếp bộ máy hay tiết giảm chi phí, doanh nghiệp cần tái định vị chiến lược, đổi mới mô hình tăng trưởng và xây dựng năng lực cạnh tranh dài hạn.
Nhằm góp phần phản ánh bức tranh về đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế, phát triển lực lượng doanh nghiệp, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh, năng lực nội tại và tính tự chủ, tự cường của nền kinh tế, dưới sự chỉ đạo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức Diễn đàn “Tái cấu trúc doanh nghiệp trong bối cảnh mới”.
Phát biểu tại phiên thảo luận của diễn đàn, ông Phan Tấn Đạt, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TP HCM nhấn mạnh rằng, doanh nghiệp có thể gia tăng doanh thu nhưng chưa chắc nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc mở rộng quy mô chưa đảm bảo khả năng kiểm soát dòng tiền hay quản trị rủi ro tốt. Khi quy mô phát triển, mô hình quản trị dựa trên kinh nghiệm cá nhân của người sáng lập bộc lộ nhiều hạn chế.
Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống quản trị chuyên nghiệp, phân quyền rõ ràng, kiểm soát tài chính chặt chẽ và đào tạo đội ngũ nhân sự kế thừa. Tầm vóc của một doanh nghiệp lớn được đo lường bằng năng lực quản trị, hiệu quả sử dụng nguồn lực và sức cạnh tranh thực tế, không đơn thuần dựa vào doanh thu hay tổng tài sản.
Theo ông Phan Tấn Đạt, chuyển đổi tư duy kinh doanh từ dựa vào cơ hội sang phát triển dựa trên chiến lược dài hạn. Quản trị doanh nghiệp cần chuyển từ kinh nghiệm sang hệ thống dữ liệu minh bạch.
Đây là nền tảng để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dài hạn, thu hút nhà đầu tư chiến lược và đảm bảo sự phát triển bền vững. Thông điệp từ lãnh đạo Hội Doanh nhân Trẻ TP HCM khẳng định nền kinh tế vừa cần số lượng lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ, vừa rất cần những tập đoàn tư nhân đủ lớn mạnh, có năng lực dẫn dắt và cạnh tranh quốc tế.
Trong giai đoạn phát triển mới, các yếu tố truyền thống như vốn, đất đai hay lao động giá rẻ không còn giữ vai trò quyết định vị thế cạnh tranh. Công nghệ, dữ liệu, tri thức và năng lực đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng cốt lõi. Chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, hướng tới mục tiêu tối ưu hóa vận hành và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Hoạt động đổi mới sáng tạo cần triển khai phù hợp với nguồn lực của từng ngành nghề. Trong lĩnh vực sản xuất, doanh nghiệp tập trung ứng dụng công nghệ để giảm tiêu hao nguyên nhiên liệu, đầu tư năng lượng sạch và nâng cao chất lượng sản phẩm. Đối với ngành dịch vụ và thương mại, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ dự báo nhu cầu khách hàng, quản lý hàng tồn kho và tối ưu hóa hệ thống phân phối.
Trong ngành công nghiệp xây dựng và khai khoáng, tự động hóa cùng công nghệ giám sát giúp quản lý tài nguyên hiệu quả, giảm thiểu tác động đến môi trường. Doanh nghiệp cần tiếp cận công nghệ bằng câu hỏi thực tế về khả năng giải quyết bài toán vận hành, mức độ tiết kiệm nguồn lực và giá trị gia tăng tạo ra cho khách hàng.
Để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, môi trường kinh doanh đóng vai trò môi trường kiến tạo. Ông Phan Tấn Đạt đề xuất ba nhóm kiến nghị trọng tâm gửi đến chính quyền.
Thứ nhất, tiếp tục cải cách thủ tục hành chính theo hướng lấy hiệu quả phục vụ doanh nghiệp làm thước đo, chú trọng rút ngắn thời gian xử lý thực tế để dự án sớm đưa vào vận hành.
Thứ hai, xây dựng cơ chế đối thoại và giải quyết vướng mắc có trách nhiệm đến cùng, phân loại rõ ràng khó khăn, xác định trách nhiệm và tiến độ phản hồi.
Thứ ba, tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân tiếp cận bình đẳng, minh bạch các nguồn lực về vốn dài hạn, đất đai, hạ tầng, khoa học công nghệ và cơ hội đầu tư trong các lĩnh vực mới như logistics hay chuyển đổi xanh. Đồng thời, doanh nghiệp phải chủ động nâng cao trách nhiệm minh bạch tài chính, tuân thủ pháp luật và xây dựng văn hóa kinh doanh có đạo đức.
Thách thức lớn nhất của khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam nằm ở mức độ liên kết thấp và tình trạng hoạt động độc lập. Nhiều doanh nghiệp tỏ ra năng động nhưng thiếu sự kết nối về thị trường, công nghệ, nguồn vốn và năng lực sản xuất. Cạnh tranh trên thị trường hiện đại là sự cạnh tranh giữa các chuỗi cung ứng và hệ sinh thái kinh doanh, không còn là cuộc đua riêng lẻ của từng đơn vị.
Doanh nghiệp tư nhân cần chuyển đổi từ tư duy phát triển độc lập sang tư duy hợp tác, tham gia sâu vào chuỗi giá trị. Quá trình liên kết này tập trung vào ba hướng chiến lược. Hướng thứ nhất là thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các tập đoàn lớn phát huy vai trò dẫn dắt, tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ tham gia vào hệ thống cung ứng, từ đó từng bước nâng cao tiêu chuẩn sản phẩm và năng lực quản trị nội địa.
Hướng thứ hai là tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp tư nhân trong nước với khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài. Doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động nâng cao tiêu chuẩn chất lượng và năng lực công nghệ để tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, thay vì chỉ cung cấp sản phẩm có giá trị gia tăng thấp.
Hướng thứ ba là hình thành hệ sinh thái liên kết giữa doanh nghiệp, tổ chức tài chính, viện nghiên cứu và trường đại học nhằm rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến thương mại hóa sản phẩm.
Ông Phan Tấn Đạt cho rằng các chương trình kết nối doanh nghiệp cần được tổ chức theo hướng thực chất. Hiệu quả của hoạt động liên kết phải được thể hiện qua các đơn hàng cụ thể, dự án hợp tác thực tế và giá trị gia tăng được tạo ra. Hội Doanh nhân Trẻ TP HCM xác định chủ động phối hợp với các tổ chức xúc tiến thương mại để triển khai các chương trình kết nối đi vào chiều sâu.
"Tái cấu trúc doanh nghiệp và nâng cao năng lực liên kết sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp, giúp kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ và đóng góp hiệu quả vào sự trưởng thành của nền kinh tế", ông Phan Tấn Đạt khẳng định.
